Dziesięcioletni samochód w Polsce jest młodszy od przeciętnego auta na naszych drogach
Według danych Instytutu Badań Rynku Motoryzacyjnego Samar pod koniec 2025 r. średni wiek samochodu osobowego wynosił 16,24 roku. Zarejestrowanych było ponad 21 mln takich pojazdów. Dla ich właścicieli poważniejsza awaria często oznacza konieczność wyboru między kosztowną naprawą a zakupem kolejnego samochodu. Dostęp do używanych części pozwala jednak odsunąć taki wydatek nawet o kilka lat. Z tego powodu, zmiany na rynku podzespołów mogą mieć w Polsce większe znaczenie niż w krajach, w których kierowcy jeżdżą znacznie młodszymi autami.
Nowe zasady wynikają z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1738, przyjętego 8 lipca 2026 r. Większość jego przepisów zacznie być stosowana 1 września 2028 r., a część obowiązków dotyczących handlu i odzysku części rok później.
Używane części samochodowe. Czy nowe przepisy podniosą ceny napraw?
Od 1 września 2029 r. przedsiębiorcy sprzedający używane, regenerowane i odnowione części będą musieli zapewnić ich odpowiednie oznakowanie. Wynika to z art. 31 rozporządzenia, który wymaga etykiet sporządzanych przez uprawnione zakłady przetwarzania. Sprzedawcy mają również zapewniać, aby oferowane konsumentom podzespoły zachowywały wymagane właściwości użytkowe. Obowiązki obejmą zarówno sklepy stacjonarne, jak i sprzedaż internetową.
Dla przedsiębiorców oznacza to więcej pracy przy sprawdzaniu części, oznakowaniu i dokumentowaniu ich przydatności. O ile przy drogich podzespołach dodatkowy koszt może mieć niewielki wpływ na cenę, inaczej wygląda sytuacja przy tańszych elementach, których sprzedaż przynosi firmom stosunkowo mały zysk. Wątpliwości dotyczą między innymi części wymontowywanych podczas zwykłych napraw. Rozporządzenie dopuszcza ich ponowne wykorzystanie, ale szeroko określa obowiązki sprzedawców.
W praktyce, nowe zasady potwierdzania pochodzenia i przydatności takich komponentów będą istotne zwłaszcza dla mniejszych firm. Właściciel kilkunastoletniego auta często szuka podzespołu, którego producent już nie oferuje albo sprzedaje go w cenie trudnej do zaakceptowania. Jeżeli przygotowanie używanej części do sprzedaży okaże się zbyt kosztowne, część przedsiębiorców może ograniczyć ofertę najtańszych elementów.
Z drugiej strony, według oficjalnych założeń unijne przepisy mają sprzyjać regeneracji i ponownemu wykorzystaniu części samochodowych. Zmiany mogą jednocześnie pobudzić rozwój branży zajmującej się odnawianiem komponentów, ponieważ państwa członkowskie będą zachęcane do wspierania napraw z wykorzystaniem sprawnych części pochodzących z innych pojazdów. Rozwój profesjonalnej regeneracji może więc zwiększyć ich dostępność na rynku.
Kiedy samochód może trafić do złomowania? Nowe kryteria UE
Największe obawy budzą zasady oceny samochodów, których naprawa jest technicznie trudna lub kosztowna. Załącznik I do rozporządzenia wymienia przypadki, w których pojazd należy uznać za wycofany z eksploatacji. Dotyczy to między innymi samochodów z komorą silnika lub kabiną całkowicie zniszczoną przez pożar, aut zalanych powyżej poziomu deski rozdzielczej oraz pojazdów z określonymi uszkodzeniami, których naprawa jest technicznie niemożliwa.
Ważne
Inaczej traktowane są samochody nadające się do naprawy, przy których pojawiają się wątpliwości dotyczące jej kosztów. Jeżeli wydatki konieczne do przywrócenia pojazdu do stanu umożliwiającego dopuszczenie do ruchu, powiększone o jego bieżącą wartość, przekraczają szacowaną wartość rynkową po naprawie, potrzebna będzie ocena techniczna.
Niezależny rzeczoznawca określi zakres wymaganych prac. Właściciel będzie mógł zdecydować się na naprawę i otrzyma pięć lat na uzyskanie świadectwa potwierdzającego zdatność samochodu do ruchu drogowego. Po upływie tego okresu, jeśli świadectwo nadal nie zostanie uzyskane, pojazd zostanie uznany za wycofany z eksploatacji. Rozporządzenie przewiduje również możliwość zwolnienia naprawianego samochodu z takiej kwalifikacji na wniosek właściciela.
Demontaż i sprzedaż używanego samochodu. Co się zmieni?
Nowe przepisy dotyczą również samochodów przeznaczonych do trwałego wycofania z eksploatacji i demontażu na części. Taki pojazd jest traktowany jako wycofany z eksploatacji i powinien trafić do uprawnionej stacji demontażu lub punktu zbierania. W Polsce podobne zasady obowiązują już od lat na podstawie ustawy o recyklingu pojazdów.
Unijne rozporządzenie ma natomiast ujednolicić kryteria określania statusu pojazdu oraz zasady postępowania z odzyskanymi częściami. Nie zmienia to faktu, że wymiana uszkodzonego elementu w samochodzie nadal będzie zwykłą czynnością serwisową. Przepisy dotyczą sytuacji, w których cały pojazd jest przeznaczany do demontażu w celu odzyskania podzespołów.
Branża ostrzegała przed złomowaniem aut. Potem zmieniła zdanie
W czerwcu 2025 r. europejska federacja niezależnych dystrybutorów części motoryzacyjnych FIGIEFA ostrzegała, że proponowane wówczas kryteria mogą prowadzić do przedwczesnego złomowania samochodów nadających się do bezpiecznej naprawy. Federacja zwracała szczególną uwagę na gospodarstwa domowe o niższych dochodach. Dla ich członków utrzymanie starszego auta często jest znacznie tańsze niż zakup kolejnego pojazdu.
Podczas negocjacji zmieniono część przepisów. Po zatwierdzeniu ostatecznego tekstu przez Parlament Europejski w czerwcu 2026 r. FIGIEFA oceniła przyjęte rozwiązania pozytywnie. Zdaniem organizacji lepiej chronią one możliwość naprawiania samochodów i ograniczają ryzyko ich przedwczesnego wycofywania z eksploatacji. Zastrzeżenia pozostały wobec obowiązków administracyjnych i dostępu niezależnych warsztatów do informacji technicznych. W nowoczesnych samochodach duże znaczenie mają również zabezpieczenia elektroniczne, które potrafią utrudnić montaż sprawnej części pochodzącej z innego egzemplarza.
Z kolei Polskie Stowarzyszenie Dystrybutorów i Producentów Części Motoryzacyjnych (SDCM) dostrzega szanse dla firm zajmujących się regeneracją.
– ELVR po raz pierwszy tak jednoznacznie umieszcza regenerację i ponowne wykorzystanie części w centrum unijnej polityki dotyczącej motoryzacji – mówił w lipcu 2026 r. Tomasz Bęben, prezes SDCM.
Regeneracja pozwala przywrócić zużytemu podzespołowi sprawność bez konieczności produkowania całego elementu od podstaw. Dotyczy to między innymi alternatorów, rozruszników, turbosprężarek i zacisków hamulcowych. Art. 30 rozporządzenia przewiduje, że odpowiednio ocenione części nadające się do ponownego użycia, regeneracji lub odnowienia, pochodzące z pojazdów wycofanych z eksploatacji albo ze zwykłych napraw, przestają być traktowane jako odpady. Nadia Rybczyńska z SDCM wskazywała jednak na znaczenie praktyki urzędów. Zbyt restrykcyjne traktowanie wartościowych części przeznaczonych do regeneracji jako odpadów może utrudniać ich transport, sprzedaż i ponowne wykorzystanie.
Opozycja ostrzega przed droższymi naprawami. Rząd wskazywał korzyści dla przemysłu
Nowe przepisy wywołały również polityczny spór. Europoseł Piotr Müller w czerwcu 2026 r. krytykował ryzyko uznaniowości ocen technicznych i dodatkowe obowiązki dotyczące dokumentowania pochodzenia części oraz sprawozdawczości. Ostrzegał, że wymagania mogą obciążyć małe przedsiębiorstwa i niezależne warsztaty. Pozytywnie oceniał zarazem część poprawek wprowadzonych podczas negocjacji, zwłaszcza dotyczących regeneracji. Ostatecznie wstrzymał się od głosu.
Włodzimierz Skalik z Konfederacji Korony Polskiej w wypowiedzi opublikowanej 27 października 2026 r. przekonywał, że ograniczenia prywatnego demontażu samochodów i wymagania wobec sprzedawców części doprowadzą do wzrostu kosztów napraw. Według polityka właściciele starszych aut będą coraz częściej zmuszeni do kupowania nowszych, droższych pojazdów. Skalik przypisuje unijnym instytucjom zamiar ograniczenia dostępu do taniej motoryzacji.
Oficjalne cele rozporządzenia obejmują jednak zwiększenie odzysku surowców, ograniczenie nielegalnego demontażu i poprawę warunków ponownego wykorzystania części. Polski rząd podczas prac nad projektem akcentował korzyści gospodarcze. W czerwcu 2025 r., gdy Polska sprawowała prezydencję w Radzie UE, ówczesna minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska pozytywnie oceniła stanowisko przyjęte przez Radę Wskazywała na zmniejszenie ilości odpadów, ograniczenie zależności od importowanych surowców krytycznych oraz poprawę konkurencyjności europejskiego przemysłu motoryzacyjnego i recyklingowego.
Ostateczny tekst Parlament Europejski zatwierdził 18 czerwca 2026 r. Za głosowało 437 europosłów, przeciw było 112, a 20 wstrzymało się od głosu.
Czy nowe przepisy obniżą koszty napraw? Wyliczenia Komisji Europejskiej
Komisja Europejska w analizie skutków pierwotnego projektu z 2023 r. zakładała, że większy odzysk używanych części pozwoli obniżyć ich ceny, a kierowcy zaoszczędzą na naprawach. Według ówczesnych szacunków proponowane przepisy miały podnieść cenę nowego samochodu średnio o około 39 euro. Komisja przewidywała też, że kwota uzyskiwana przy sprzedaży używanego auta będzie niższa przeciętnie o 12 euro, między innymi wskutek ograniczenia eksportu.
Wyliczenia powstały dla wcześniejszego projektu, który podczas negocjacji został zmieniony. Szczegółowe skutki ostatecznych przepisów dla cen części i usług w polskich warsztatach pozostają obecnie trudne do oszacowania. Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi prekonsultacje dotyczące krajowych rozwiązań związanych ze stosowaniem rozporządzenia. Uwagi można zgłaszać do 30 października 2026 r.
Nowe kryteria oceny pojazdów zaczną być stosowane 1 września 2028 r.
Rok później dodatkowe wymagania obejmą sprzedawców używanych części. Właściciele sprawnych dwudziestoletnich samochodów zachowają możliwość ich dalszego użytkowania i naprawiania. Największe znaczenie będzie miała dostępność niedrogich podzespołów. To od ich cen często zależy dziś, czy starsze auto wróci z warsztatu na drogę, czy właściciel zacznie szukać następnego.
Źródła:
- IBRM Samar, Park samochodów osobowych na koniec 2025 roku, 18 marca 2026 r.
- FIGIEFA, Risk of Premature Vehicle Disposal and Social Inequity, 23 czerwca 2025 r.
- FIGIEFA, European Parliament Adopts End-of-Life Vehicles Regulation, 19 czerwca 2026 r.
- SDCM, Unia Europejska mówi tak regeneracji części. Nowe ELVR zmieni rynek motoryzacyjny, 29 lipca 2026 r.
- Piotr Müller, stanowisko z 18 czerwca 2026 r., „Nowe przepisy uderzą w warsztaty naprawcze”, Tysol.pl.
- Włodzimierz Skalik, wypowiedź opublikowana na Facebooku, 27 października 2026 r.
- Rada Unii Europejskiej, komunikat z 17 czerwca 2025 r. dotyczący stanowiska Rady oraz wypowiedź Pauliny Hennig-Kloski.
- Parlament Europejski, komunikat z 18 czerwca 2026 r. dotyczący przyjęcia rozporządzenia i wyniku głosowania.
- Komisja Europejska, wniosek legislacyjny COM(2023) 451 oraz ocena skutków projektu.
- Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Prekonsultacje dot. wdrożenia Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1738 w sprawie wymogów w zakresie obiegu zamkniętego w odniesieniu do projektowania pojazdów oraz gospodarowania pojazdami wycofanymi z eksploatacji, komunikat z 25 sierpnia 2026 r.
Podstawa porawna:
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1738 z 8 lipca 2026 r.,
- Ustawa z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. 2020 poz. 2056)
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.