Drugi mandat, który państwa członkowskie dały Komisji, dotyczy uczestnictwa w negocjacjach w Radzie Europy w sprawie drugiego protokołu dodatkowego do Konwencji o cyberprzestępczości.
W obu przypadkach chodzi o zapewnienie łatwiejszego dostępu do elektronicznego materiału dowodowego – np. do e-maili lub dokumentów przechowywanych w chmurze obliczeniowej – w celu wykorzystania tego materiału w postępowaniach karnych.
„Przestępcy nie zatrzymują się na granicach Europy. Do organizowania działań przestępczych i zacierania śladów wykorzystują obecnie szybkie i nowoczesne technologie. Wiele danych potrzebnych do wykrywania tych przestępców jest przechowywanych w USA lub przez tamtejsze przedsiębiorstwa. Porozumienie między UE a USA o szybszym dostępie naszych organów ścigania do elektronicznego materiału dowodowego ma zatem olbrzymie znaczenie. Sprawi, że Europa będzie bezpieczniejsza, ale jednocześnie będzie musiało chronić dane naszych obywateli, ich prywatność i prawa procesowe” – powiedziała w czwartek rumuńska minister sprawiedliwości Ana Birchall.
Zawarcie porozumienia UE–USA pozwoliłoby stworzyć ramy kooperacji z USA, obejmujące także bezpośrednią współpracę z dostawcami usług. Zapewniłoby to szybki dostęp do e-dowodów, gdyż czas na dostarczenie wymaganych danych skrócono by do 10 dni (obecnie wynosi średnio 10 miesięcy). Dałoby również mocne gwarancje w zakresie ochrony praw podstawowych.
Obecnie dostawcy usług z siedzibą w USA współpracują z europejskimi organami ścigania na zasadzie dobrowolności i nie zawsze są uprawnieni, zgodnie z przepisami obowiązującymi w Ameryce, do dostarczania żądanych danych bezpośrednio europejskim organom w odpowiedzi na wnioski o dostęp do elektronicznego materiału dowodowego.
We wrześniu 2017 r. Rada Europy podjęła się przygotowania drugiego protokołu dodatkowego do budapeszteńskiej konwencji o cyberprzestępczości; jego celem jest ustanowienie przepisów dotyczących bardziej skutecznego i uproszczonego systemu wzajemnej pomocy prawnej, który pozwoli na bezpośrednią współpracę z dostawcami usług w innych państwach będących stronami konwencji oraz na transgraniczne wyszukiwanie. Protokół ma zawierać solidne gwarancje i wymogi w zakresie ochrony danych. Zaletą takiej umowy jest możliwość jej stosowania na całym świecie. Obecnie konwencja ta obejmuje 63 krajów, w tym 26 państw członkowskich UE.
Komisja ma wkrótce rozpocząć negocjacje z USA. Jeżeli chodzi o protokół do konwencji budapeszteńskiej, negocjacje między wszystkimi stronami są już w toku.
Z Brukseli Łukasz Osiński (PAP)
