Tryb postępowania przed zespołem do spraw orzekania o niepełnosprawności
Najpierw o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności orzeka miejski zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności (MZON). W przypadku, jeśli nie stwierdzono niepełnosprawności albo stopnia niepełnosprawności ewentualnie z innych przyczyn decyzja nie odpowiada wnioskodawcy, ma on prawo do wniesienia odwołania do wojewódzkiego zespołu orzekania o niepełnosprawności (WZON) za pośrednictwem MZON w ciągu dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji MZON. Organ I instancji ma prawo do zmiany decyzji w formie autokontroli, jeśli tego nie uczyni to odwołanie rozpatruje WZON. Od rozstrzygnięcia WZON można się jeszcze odwołać do sądu rejonowego pracy i ubezpieczeń społecznych.
Prawo do świadczeń pieniężnych
Osoba, u której stwierdzono niepełnosprawność lub ustalono stopień niepełnosprawności, ma prawo do świadczeń pieniężnych. Ich zakres jest uzależniony od treści orzeczenia, wieku uprawnionego, sytuacji osobistej.
Aby otrzymać zasiłek pielęgnacyjny, niepełnosprawny albo jego przedstawiciel ustawowy musi złożyć w urzędzie gminy swojego miejsca zamieszkania wniosek o ustalenie prawa do świadczenia. Jeśli uczyni to w ciągu trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, świadczenie to ustala się od miesiąca, w którym złożono wniosek. Innymi słowy, jeśli czy MZON, czy ostatecznie WZON wyda decyzję pozytywną – o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności świadczenie otrzymuje się wstecz. Jest to istotne, bo w niektórych dużych miastach na komisję do spraw orzekania o niepełnosprawności czeka się miesiącami. W przypadku decyzji negatywnej MZON na komisję WZON czeka się jeszcze dłużej. Tym samym czas oczekiwania na rozstrzygnięcie WZON np. w województwie mazowieckim to przeszło 1,5 roku co stanowi dużą praktyczną dolegliwość, albowiem uzyskanie orzeczenie o niepełnosprawności czy o stopniu niepełnosprawności wiąże się nie tylko z kwestiami finansowymi, ale i dostępem do niektórych świadczeń leczniczych.
Data wydania orzeczenia a świadczenie
Zazwyczaj datą orzeczenia jest data stawiennictwa na komisji orzekającej o niepełnosprawności. Decyzja jest wysyłana do zainteresowanego pocztą. Jeśli korespondencja jest przesyłana w krótkim czasie, do adresata to zakładając różne okoliczności, w ciągu miesiąca powinien ją otrzymać i będzie miał dwa kolejne, aby złożyć wniosek o zasiłek pielęgnacyjny. Natomiast MZON lub WZON może pozbawić zainteresowanego prawa do świadczenia od dnia złożenia wniosku poprzez niewysłanie decyzji przez 2,5 czy 3 miesiące. Adresat tym samym odbierze korespondencje po upływie trzech miesięcy od daty wydania decyzji. Jeśli zainteresowany nie chce się odwołać od rozstrzygnięcia MZON do WZON czy WZON do sądu pracy jest przez opieszałość albo celowe działanie pozbawiany świadczenia należne mu od dnia złożenia wniosku. Zdarzają się przypadki wysłania orzeczenia dokładnie po trzech miesiącach od daty jego wydania. Tym samym zaniechanie nadania korespondencji wywołuje wymierne, niekorzystne i czasem bardzo dotkliwe skutki finansowe dla niepełnosprawnego. Mając na względzie treść przepisu, bez znaczenia są monity, odnoście treści rozstrzygnięcia, daty jego wydania czy nawet błędne poinformowanie zainteresowanego przez MZON, czy WZON co do stanu sprawy.
Sposób rozwiązania problemu
Mając na uwadze zachowanie się organów orzekających o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, które i tak nie podejmują miesiącami czynności w sprawie nie tylko w zakresie merytorycznego rozstrzygnięcia, ale i wysyłki korespondencji jedyną realną możliwością, aby nie utracić prawa do potencjalnego świadczenia, jest podjęcie działań niejako na wyrost, z założeniem korzystnego rozstrzygnięcia. Jeśli w ciągu 2,5 miesiąca od daty komisji orzekającej nie pojawi się żadna korespondencja, należy złożyć do urzędu gminy wniosek o świadczenie. Należy pamiętać, że gmina ma możliwość ustalenie treści orzeczenia wydanego przez MZON lub WZON. Tym samym teoretycznie może się okazać, że decyzja o prawie do zasiłku pielęgnacyjnego zostanie doręczona wcześniej niż orzeczenie o niepełnosprawności czy o stopniu niepełnosprawności.
