Świadczenie wspierające nie dla osób niepełnosprawnych ze sprawnymi rękami
Przykład
Osoba niewidoma ma sprawne ręce. W czasie przyznawania punktów przez WZON okazuje się, że samodzielnie przygotowuje sobie posiłki, ubiera się, potrafi zrobić zakupy i załatwić sprawę w urzędzie. Nie otrzyma świadczenia wspierającego ewentualnie - jeżeli ma inne problemy ze zdrowiem niż wzrok otrzyma najniższą jego wartość:
To jest paradoks świadczenia wspierającego. Ponieważ jest ono przyznawane na podstawie oceny samodzielności, której przejawami są m.in. „samodzielnie przygotuję śniadanie”, „ubieram się”, „myję się sam”, „sam zrobię zakupy”, osoby ze sprawnymi rękami i dłońmi są dyskryminowane. Dotyczy to osób niewidomych (zwłaszcza że mają do dyspozycji szereg przyrządów ułatwiających wykonywanie czynności bez użycia wzroku) oraz osób głuchoniemych.
Przykładem, który mocno zapamiętałem, jest poznany przeze mnie mężczyzna sparaliżowany od pasa w dół. Jest tak sprawny, że samodzielnie prowadzi samochód. W praktyce jedynym ograniczeniem w jego życiu są… schody. We własnym domu nie może wejść na piętro. Nie otrzymał świadczenia wspierającego.
Osoby niepełnosprawne zaakceptowały pierwszeństwo punktów przed stopnień znacznym/umiarkowanym
Udało się przekonać osoby niepełnosprawne do koncepcji punktów za niesamodzielność jako podstawa wysokości świadczenia wspierającego. A startem było przekonanie, że treść orzeczenia o niepełnosprawności (zwłaszcza stopień znaczny) jest dogmatem. Obecnie można mieść stopień znaczny i jednocześnie w systemie świadczenia wspierającego zostać uznanym za osobę samodzielna (np. osoba sparaliżowana od pasa w dół może samodzielnie prowadzić dom, organizować zakupy, jedzenie, załatwiać sprawy urzędowe, prowadzić samochód). Porażką systemu świadczenia wspierającego jest zabranie od 1 stycznia 2026 r. wyrównań za okres rozpatrywania wniosku osoby niepełnosprawnej we WZON. A klęską obniżenie rangi świadczeń dla stopnia umiarkowanego (symbolem tego jest 215,84 zł dla zasiłku pielęgnacyjnego).
Sukcesem autorów ustawy o świadczeniu wspierającym (to już prawie trzy lata) jest to, że osoby niepełnosprawne chyba większości zaakceptowały słuszność koncepcji powiązania wartości świadczenia wspierającego (i w ogóle przyznania go) od rzeczywistej niesamodzielności osoby niepełnosprawnej. Nie jest już tak, że orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności automatycznie oznacza wysokie świadczenia. Zależy to od tego, czy z niepełnosprawnością wiąże się unieruchomienie w łóżku i mieszkaniu, brak zdolności do umycia się, ubrania i przygotowania jedzenia. Akceptacja osób niepełnosprawnych dla systemu punktów jest wyrażana pod ważnym zastrzeżeniem: „ocena niesamodzielności jest uczciwa”. A z tym jest problem np. w przypadku osób niepełnosprawnych w wieku 75+ - obniża im się punkty (i wartość świadczenia wspierającego) na podstawie wytycznych dla WZON z 2024 roku tylko z uwagi na wiek np. 80 lat.
Przykład
Osoba niepełnosprawna ma 85 lat. Nawet jeżeli naprawdę nie może wyjść załatwić samodzielnie sprawy w urzędzie jest możliwe, że w zakresie tej zdolności zostaną jej przyznane punkty tak jakby bez pomocy syna/córki mogła samodzielnie udać się do urzędu.
Świadczenie wspierające - jakie pieniądze dla osób w naprawdę trudnej sytuacji zdrowotnej
Świadczenie wspierające a punkty (poziom potrzeby wsparcia) począwszy od 1 marca 2026 r.
• od 95 do 100 punktów - 4353 zł;
• od 90 do 94 punktów - 3562 zł;
• od 85 do 89 punktów - 2375 zł;
• od 80 do 84 punktów - 1583 zł
• od 75 do 79 punktów - 1188 zł;
• od 70 do 74 punktów - 792 zł.
Dla porównania świadczenie pielęgnacyjne w 2026 r. wynosi 3386 zł miesięcznie, a w 2027 r. 3488 zł.
Wnioski z porównania obu świadczeń? Świadczenie wspierające dla punktów od 90 do 100 przebija świadczenie pielęgnacyjne. Opłaca się pierwsze świadczenie osobom z najpoważniejszymi deficytami. Nie opłaca dla osób z poważnym deficytami, ale nie tak druzgocącymi jak np. całkowity paraliż ciała.
Zniknęły wyrównania dla osób niepełnosprawnych za okres rozpatrywania wniosku we WZON
Przykład
Czas rozpatrywania wniosku o przyznanie punktów przez WZON 12 miesięcy. W 2024 r. i 2025 r. ZUS wypłacał jako rodzaj rekompensaty za przewlekłość 12 x wartość świadczenia wspierającego. W 2026 r. ZUS przyjął interpretację przepisów, że tego wyrównania już nie ma.
Na świadczeniu wspierającym stracił realnie stopień umiarkowany niepełnosprawności
Symbolem tego stał się zasiłek pielęgnacyjny.
Wysokość zasiłku pielęgnacyjnego wynosi 215,84 zł miesięcznie.
Zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje:
- niepełnosprawnemu dziecku;
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
- osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia;
- osobie, która ukończyła 75 lat.
Zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje:
- osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego;
- osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej nieodpłatnie całodobowe utrzymanie;
- jeżeli członkowi rodziny przysługuje za granicą świadczenie na pokrycie wydatków związanych z pielęgnacją tej osoby, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Ukończył prawo i filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pracował w kancelariach prawnych, prowadził szkolenia prawnicze. Z Grupą INFOR związany od 2003 roku.
Specjalizacja: świadczenia i ubezpieczenia społeczne, ZUS, zasiłki, prawo pracy, cywilne i gospodarcze, prawo administracyjne, podatki, ubezpieczenia społeczne, sektor publiczny.