Ten dualizm od trzech lat wywołuje protesty w rodzinach osób niepełnosprawnych. "stare" świadczenie pobiera około 200 000 osób. Z analiz rządu wynika, że 100 000 z nich byłoby zainteresowane pracą.
Świadczenie pielęgnacyjne "nowe" i "stare" - co wiemy na pewno?
Pewna jest podwyżka w Nowym roku dla beneficjentów obu rodzajów świadczenia. Od 1 stycznia 2027 r. świadczenie pielęgnacyjne wzrośnie z 3386 zł do 3488 zł miesięcznie, czyli o 102 zł. Podwyżka obejmie również opiekunów osób z niepełnosprawnościami pobierających tzw. stare świadczenie pielęgnacyjne, przyznane na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Nowa kwota została oficjalnie ogłoszona w obwieszczeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 22 października 2026 r. (M.P. z 2026 r. poz. 1042).
Podwyżka nastąpi automatycznie i nie będzie wymagała składania nowego wniosku do MOPS lub GOPS. Wynika z corocznej waloryzacji świadczenia pielęgnacyjnego, której wysokość jest powiązana ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia za pracę. W przypadku opiekunów pobierających stare świadczenie pielęgnacyjne zmieni się wyłącznie jego kwota, a nie zasady przyznawania. Nadal obowiązują przepisy przejściowe chroniące prawa nabyte, w tym dotychczasowe ograniczenia dotyczące podejmowania zatrudnienia.
"Stare" świadczenie pielęgnacyjne a praca - do końca 2023 r., a dziś na zasadzie praw nabytych
"Stare" świadczenie to osoby pobierające świadczenie na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Nie mogą podejmować pracy zarobkowej bez utraty prawa do świadczenia. Natomiast w nowym systemie, obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., opiekunowie mogą pracować i jednocześnie co miesiąc otrzymywać 3488 zł świadczenia pielęgnacyjnego (kwota obowiązuje od 1 stycznia 2027 r.).
Ważne
W Polsce od 1 stycznia 2024 r. funkcjonują dwa systemy świadczenia pielęgnacyjnego: stary, zachowany na zasadzie praw nabytych, oraz nowy, pozwalający opiekunom łączyć świadczenie z pracą zawodową.
Najważniejsza różnica polega na tym, że w starym systemie opiekun zasadniczo nie może pracować zarobkowo, natomiast w nowym może pracować bez ograniczeń dotyczących czasu pracy i wysokości zarobków. Nowy system jest jednak przeznaczony dla opiekunów osób z niepełnosprawnością w wieku do ukończenia 18 lat.
"Nowe" świadczenie pielęgnacyjne a praca - od 1 stycznia 2024 r.
W tym rodzaju świadczenia możliwa jest połączenie pracy i otrzymania świadczenia. Tyle, że świadczenie to przysługuje za opiekę nad dziećmi i nastolatkami. Nie obowiązuje tu reguła znana z innych świadczeń, że nauka dziecko powyżej 18. roku życia przedłuża prawo do świadczeń.
Nauka dziecka nie przedłuża prawa do nowego świadczenia pielęgnacyjnego po ukończeniu przez nie 18 lat. W nowym systemie, obowiązującym od 1 stycznia 2024 r., decyduje wiek osoby wymagającej opieki, a nie to, czy nadal uczęszcza ona do szkoły. Oznacza to, że rodzic dziecka z niepełnosprawnością, które kończy 18 lat, traci prawo do nowego świadczenia pielęgnacyjnego, nawet jeśli dziecko nadal uczy się w liceum, technikum lub szkole specjalnej. Natomiast jeśli dziecko ma mniej niż 18 lat, uczęszczanie do szkoły nie przeszkadza rodzicowi w pobieraniu świadczenia pielęgnacyjnego. Rodzic może w tym czasie również pracować
Rząd zapowiada zmiany
27 października 2027 r. portal Infor.pl dowiedział się, że Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przygotowało projekt nowelizacji i skierowało wniosek o jego wpis do wykazu prac legislacyjnych rządu: „Projekt zakłada szereg korzystnych zmian dla osób z niepełnosprawnościami i ich bliskich. Osoby pobierające tzw. stare świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy lub zasiłek dla opiekuna mogłyby podejmować pracę bez utraty tych świadczeń, podobnie jak osoby korzystające z nowego świadczenia pielęgnacyjnego. Chcemy też znieść obowiązek zwracania świadczeń opiekuńczych za okres, za który osobie z niepełnosprawnością przyznawano świadczenie wspierające. Planujemy ponadto, aby świadczenie wspierające nie było wliczane do dochodu przy sprawdzaniu, czy osoba utrzymująca osobę z niepełnosprawnością może skorzystać z ulgi rehabilitacyjnej”.
Pojawiły się już pierwsze dokumenty świadczą o pracach nad odpowiednim projektem ustawy nowelizującej:
Projektowany przepis pozwalający łączyć pracę z otrzymywaniem świadczenia pielęgnacyjnego jest bardzo skomplikowany
Przepis brzmiałby:
„Art. X. W przypadku osób otrzymujących lub ubiegających się o świadczenie pielęgnacyjne albo specjalny zasiłek opiekuńczy na zasadach określonych w art. 63 ust. 1–4 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2026 . poz. 873) albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2024 r. poz. 246), wykonywanie po dniu …. zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o których mowa w art. 3 pkt 22 ustawy z dni 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208 oraz z 2026 r. poz. 203) lub prowadzenie gospodarstwa rolnego lub wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym, nie powoduje braku prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego albo zasiłku dla opiekuna.”
Jego uzasadnienie wykorzystywałoby poniższe argumenty:
Taki komunikat ma się pojawić w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej:
Jednym z postulatów środowisk skupiających opiekunów osób z niepełnosprawnościami jest wprowadzenie możliwości łączenia aktywności zawodowej z pobieraniem świadczenia pielęgnacyjnego pobieranego na zasadach obowiązujących do 31 grudnia 2023 r. Proponuje się aby opiekunowie osób z niepełnosprawnościami, którzy pobierają tzw. „stare” świadczenie pielęgnacyjne (lub specjalny zasiłek opiekuńczy lub zasiłek dla opiekuna), przyznane na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. mogli jednocześnie podejmować aktywność zawodową bez żadnych ograniczeń podobnie jak rodzice, którzy pobierają tzw. „nowe” świadczenia pielęgnacyjne na zasadach, które zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2024 r.
Poniżej dokument z danymi liczbowymi świadczący o tym, że nawet 100 000 osób byłoby zainteresowanych łączeniem pracy i opieki nad osobą niepełnosprawną:
Rząd zakłada, że spośród 227 tys. osób pobierających w 2025 r. świadczenie pielęgnacyjne, specjalny zasiłek opiekuńczy lub zasiłek dla opiekuna na zasadach praw nabytych połowa, czyli około 113,5 tys. osób, podejmie aktywność zawodową. Przy szacowaniu skutków finansowych przyjęto, że opiekunowie ci będą osiągać dochody z pracy na poziomie minimalnego wynagrodzenia, które w 2025 r. wynosiło 4666 zł brutto, a w kolejnych latach będzie waloryzowane wskaźnikiem inflacji.
Rząd zakłada również, że liczba osób objętych zmianami nie będzie rosła w kolejnych latach. Nowe rozwiązania mają bowiem dotyczyć zamkniętej grupy opiekunów pobierających świadczenia na zasadach praw nabytych.
Stare i nowe świadczenie pielęgnacyjne – tabela na 2027 r.
Kryterium | Stare świadczenie – prawa nabyte | Nowe świadczenie – od 2024 r. |
Kwota w 2027 r. | 3488 zł miesięcznie | 3488 zł miesięcznie |
Kwota w 2026 r. | 3386 zł | 3386 zł |
Podwyżka w 2027 r. | 102 zł | 102 zł |
Praca zarobkowa | Co do zasady niedopuszczalna | Dozwolona |
Limit zarobków | Zakaz łączenia z zatrudnieniem | Brak limitu |
Praca na pełny etat | Co do zasady wyklucza świadczenie | Dozwolona |
Wiek osoby wymagającej opieki | Możliwe świadczenie również na osobę dorosłą | Do ukończenia 18 lat |
Emerytura lub renta opiekuna | Co do zasady wyklucza świadczenie | Nie wyklucza świadczenia |
Opieka nad dwojgiem uprawnionych dzieci | Brak mechanizmu podwyższenia o 100% | 6976 zł miesięcznie |
Opieka nad trojgiem uprawnionych dzieci | Brak mechanizmu podwyższenia o 100% | 10 464 zł miesięcznie |
Stare świadczenie pielęgnacyjne - opiekun dorosłej osoby z niepełnosprawnością
Matka opiekuje się 35-letnim synem ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Jeżeli zachowała prawo do starego świadczenia pielęgnacyjnego, w 2027 r. będzie mogła otrzymywać 3488 zł miesięcznie. Nadal jednak obowiązuje ją zasadniczy zakaz podejmowania pracy zarobkowej.
Nie może przejść na nowe świadczenie pielęgnacyjne, ponieważ syn ukończył 18 lat.
Przykład dla nowego świadczenia pielęgnacyjnego - Opiekun jednego dziecka z niepełnosprawnością
Ojciec opiekuje się 12-letnią córką posiadającą odpowiednie orzeczenie. Może pobierać nowe świadczenie pielęgnacyjne w wysokości 3488 zł i jednocześnie pracować na pełny etat.
Przykładowo, jeśli zarabia 5000 zł netto miesięcznie, jego łączny miesięczny dochód z pracy i świadczenia wyniesie 8488 zł. Wynagrodzenie z pracy nie pomniejszy świadczenia.
Przykład dla nowego świadczenia pielęgnacyjnego - opiekun dwojga lub trojga dzieci
W nowym systemie świadczenie może zostać podwyższone o 100% na drugą i każdą kolejną uprawnioną osobę wymagającą opieki.
W 2027 r. oznacza to 6976 zł miesięcznie przy dwojgu dzieci i 10 464 zł przy trojgu, pod warunkiem spełnienia wymagań ustawowych. Opiekun może jednocześnie pracować.
4. Ukończenie 18 lat przez dziecko
W nowym systemie świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w związku z opieką nad osobą do ukończenia 18. roku życia. Po osiągnięciu tego wieku prawo do świadczenia na nowych zasadach ustaje.
Inaczej jest w starym systemie. Samo osiągnięcie pełnoletności przez osobę wymagającą opieki nie powoduje utraty świadczenia.
Czy można przejść ze starego systemu na nowy?
Tak, ale wyłącznie po spełnieniu warunków nowego świadczenia, w tym dotyczących wieku osoby wymagającej opieki. Konieczne jest zrezygnowanie z pobierania świadczenia na starych zasadach i złożenie wniosku o świadczenie na nowych zasadach.
Warto pamiętać, że waloryzacja do 3488 zł nie wymaga przechodzenia na nowy system. Podwyżka obejmuje również opiekunów zachowujących prawa nabyte.
Podstawy prawne
- Obwieszczenie z 22 października 2026 r. – świadczenie pielęgnacyjne 3488 zł w 2027 r.
- Art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
- Art. 63 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym – ochrona praw nabytych.
Ukończył prawo i filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pracował w kancelariach prawnych, prowadził szkolenia prawnicze. Z Grupą INFOR związany od 2003 roku.
Specjalizacja: świadczenia i ubezpieczenia społeczne, ZUS, zasiłki, prawo pracy, cywilne i gospodarcze, prawo administracyjne, podatki, ubezpieczenia społeczne, sektor publiczny.
