Rząd przywrócił program CPN. VAT na paliwa spadł do 8 proc.
– Zdecydowaliśmy o przywróceniu programu CPN. Obniżamy podatek VAT od paliw z 23 proc. do 8 proc., co powinno przełożyć się na spadek cen od ok. 90 groszy do ponad 1 zł za litr – informował premier Donald Tusk.
Premier zwracał przy tym uwagę, że obniżenie podatku wiąże się z istotnym kosztem dla budżetu państwa, zwłaszcza przy wysokich wydatkach na obronność i napiętej sytuacji finansów publicznych.
Podatek od nadzwyczajnych zysków miał pomóc sfinansować osłony
Jednym ze źródeł finansowania działań osłonowych miał być podatek od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych. Danina miała objąć producentów oraz importerów osiągających ponadprzeciętne wyniki finansowe. Jej stawkę ustalono na 60 proc.
Według szacunków rządu nowe rozwiązanie mogłoby przynieść budżetowi około 4 mld zł. Pieniądze miały zostać przeznaczone m.in. na finansowanie działań osłonowych związanych z wysokimi cenami paliw.
Ustawa jednak nie weszła w życie. 24 lipca prezydent Karol Nawrocki skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej. Do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez TK przepisy nie mogą zostać podpisane przez prezydenta, a tym samym nie mogą zacząć obowiązywać.
Główne zastrzeżenie prezydenta dotyczyło planowanego objęcia podatkiem nadzwyczajnych zysków osiągniętych już od marca 2026 r., mimo że sama ustawa została przyjęta kilka miesięcy później. Karol Nawrocki wskazywał w tym kontekście na konstytucyjną zasadę niedziałania prawa wstecz.
Premier Donald Tusk nazwał to "fatalą decyzją". Argumentował, że wpływy z podatku pozwoliłyby ograniczyć koszt finansowania obniżek cen paliw i przynajmniej częściowo zrekompensować ubytek dochodów budżetowych związany z wcześniejszą odsłoną programu CPN.
Rząd analizuje inne rozwiązanie
Po skierowaniu ustawy do Trybunału Konstytucyjnego rząd rozpoczął prace nad inną konstrukcją podatku. Jednym z rozważanych wariantów jest objęcie daniną szerszej grupy przedsiębiorstw – nie tylko firm paliwowych, lecz także części sektora gazowego. Według pojawiających się szacunków wpływy z tak skonstruowanego podatku mogłyby wynieść od 7 do 10 mld zł.
Na tym etapie nie ma jednak gotowego projektu. Trwają analizy dotyczące zarówno zakresu ewentualnej daniny, jak i sposobu jej naliczania. Nie wiadomo też, kiedy nowe przepisy mogłyby zostać przyjęte.
Limit cen paliw wygaśnie z końcem sierpnia
Obniżony VAT oraz maksymalne ceny paliw mają obowiązywać do 31 sierpnia 2026 r. włącznie. Celem programu było przede wszystkim złagodzenie kosztów tankowania w okresie powrotów z wakacyjnych wyjazdów.
Na 26 sierpnia nie ma oficjalnej decyzji o przedłużeniu programu na wrzesień. Jeśli rząd nie podejmie kolejnej interwencji, od 1 września stacje znów będą mogły ustalać ceny bez limitu, a VAT na paliwa wróci z 8 do 23 proc.
Źródła: gov.pl, PAP, e-petrol.pl, bankier.pl
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.