Dyskusję „Local content” o budowaniu krajowego udziału w inwestycjach strategicznych poprzedziło wystąpienie Wojciecha Balczuna, ministra aktywów państwowych, który odniósł się do samej terminologii i filozofii stojącej za tą ideą.
– Jestem dumny, że w Ministerstwie Aktywów Państwowych udało nam się wyjść poza schemat myślenia o resorcie wyłącznie jako o organie nadzorczym. Wykreowaliśmy inicjatywę, która stała się tematem dyskutowanym masowo i powszechnie, istotnie wpływając na naszą rzeczywistość gospodarczą – zaznaczył, wskazując jednocześnie, że w czasach przerywanych łańcuchów dostaw oraz agresywnej ekspansji podmiotów zagranicznych, kierujących się nie tylko biznesem, lecz także polityką, kluczem do bezpieczeństwa jest niezależność gospodarcza.
W kwietniu zainaugurowano rządowy projekt „Local content. Z korzyścią dla Polski”. Wojciech Balczun odniósł się też do kwestii prawnych, dementując głosy o konieczności nowelizacji prawa zamówień publicznych. Dodał, że Polska, jako 20. gospodarka świata, musi umieć wspierać swój biznes tak, jak robią to Francuzi czy Włosi, stosując umiejętnie kryteria miękkie. Szczególnie że w ciągu dekady inwestycje w energetyce wyniosą 1 bln zł.
– Trudno sobie wyobrazić, by polskie firmy, zwłaszcza z sektora MŚP, nie wzięły w tym większego udziału. To unikatowy moment historyczny dla rozwoju państwa – podsumował Wojciech Balczun.
PGE zwiększa udział krajowy
O praktycznym wymiarze strategicznych założeń opowiedział Dariusz Lubera, prezes zarządu PGE Polskiej Grupy Energetycznej. Przypomniał on historyczną ewolucję sektora i stwierdził, że od początku transformacji w latach 90. energetyka borykała się z brakiem środków na inwestycje. Zmiany dotyczyły głównie organizacji i ekonomiki, przy czym ceny energii długo pozostawały pod kontrolą urzędową.
– Nigdy wcześniej w historii branży energetycznej nie było do dyspozycji takich środków na inwestycje jak teraz. Ukrytym marzeniem było zawsze to, aby jak największy kawałek tego tortu zostawał w polskich firmach. Jednak brak środków oraz ustawa o zamówieniach publicznych temu nie sprzyjały – powiedział Dariusz Lubera.
Podkreślił, że to, co się dzieje obecnie, jest spełnieniem wieloletnich oczekiwań branży.
Prezes zaznaczył, że PGE nie czekało biernie. Strategia grupy przyjęta w 2025 r. zakłada, iż z zaplanowanych do 2035 r. wydatków inwestycyjnych o wartości 235 mld zł, prawie 150 mld zł ma trafić do polskich przedsiębiorców. Mottem przewodnim strategii jest hasło „Energia Bezpiecznej Przyszłości. Elastyczność”. Zakłada ona inwestycje w inteligentne sieci energetyczne, nowe wielkoskalowe i elastyczne elektrownie gazowe, odnawialne źródła energii, magazyny energii oraz zintegrowane systemy ciepłownicze.
Dariusz Lubera przedstawił także poziom wykorzystania komponentu krajowego w poszczególnych projektach grupy. W przypadku flagowej inwestycji morskiej Baltica 2, obejmującej farmy wiatrowe, udział ten jest szacowany na 25–30 proc.
– To jest projekt, za który trzeba było zapłacić w sensie budowania kompetencji od zera. Tylko w tym roku ogłosimy ok. 40 postępowań związanych z Baltiką 2 – poinformował prezes PGE.
Cała infrastruktura portowa, która jest fundamentem morskiej energetyki wiatrowej PGE, jest budowana przez firmy z Polski: Doraco odpowiada za bazę operacyjno-serwisową w Ustce, a NDI za terminal T5 w Gdańsku. Coraz większy udział w dostawach mają również producenci konstrukcji stalowych i fundamentów – Grupa Przemysłowa Baltic czy Smulders.
Dariusz Lubera wskazał też, że w obszarze dystrybucji udział komponentu krajowego przekroczył już 85 proc., natomiast przy realizacji magazynu energii w Żarnowcu wynosi 75 proc. Baterie, serce tej ostatniej instalacji, powstają w Polsce – w fabryce LG Energy Solution Wrocław, zatrudniającej 7 tys. osób.
Jak informowała spółka, w przypadku dystrybucji zostaną zrealizowane m.in. inwestycje w rozwój i modernizację sieci, cyfryzację i automatyzację, budowę niezależnej sieci łączności LTE450, skablowanie 10 tys. km sieci dystrybucyjnych oraz instalacja liczników zdalnego odczytu. Za dostawę dużej części tych ostatnich odpowiada polska firma Apator.
W energetyce gazowej PGE postawiła sobie cel, aby co najmniej połowa wartości zamówień trafiała do polskich firm. Kluczowym wykonawcą projektów gazowych PGE pozostaje Polimex Mostostal.
Polskie firmy uczestniczą także w projektach PGE związanych z transformacją ciepłownictwa.
Podczas dyskusji Dariusz Lubera powiedział o kwestii rozróżnienia wydatków inwestycyjnych, o których dyskutuje się najczęściej, oraz operacyjnych.
– Chcę zwrócić uwagę na local content OPEX-owy (operating expenses – red.). Inwestycja się skończy, ale polskie przedsiębiorstwa, zdobywając kompetencje przy budowie, mogą później przez dziesięciolecia świadczyć usługi serwisowe i remontowe. To jest proces, którego musimy się uczyć – podkreślił Dariusz Lubera, dodając, że 9 kwietnia to data symbolicznego momentu startu systemowego podejścia do tego zagadnienia.
– Jeśli będziemy „smart”, to tak jak zbudowaliśmy dzisiejszą Polskę, tak uda nam się zrealizować ten projekt na dekady. Jestem optymistą – podsumował prezes PGE.
Kompetencje i kwestie prawne
Perspektywę wykonawców kontraktów w budownictwie przedstawił w debacie Mariusz Górecki, prezes zarządu i dyrektor generalny Atlas Ward. Podkreślił on, że polskie firmy budowlane mają już światowe kompetencje, realizując skomplikowane obiekty typu data center w Skandynawii czy współpracując z liderami branży półprzewodników.
– Technologicznie ścigamy się ze światem i wygrywamy. Nie najniższą ceną, bo tam to nie jest kryterium, ale jakością i zrozumieniem potrzeb klienta – mówił Mariusz Górecki. Wskazał jednak na głęboki problem braku symetrii w dostępie do rynków zagranicznych.
Natomiast Agnieszka Olszewska, prezes Urzędu Zamówień Publicznych, uspokajała podczas dyskusji, że prawo nie jest przeszkodą w budowaniu lokalnej siły. Choć przepisy unijne zabraniają bezpośredniego dyskryminowania firm ze względu na narodowość, to system oferuje inne skuteczne narzędzia.
– Dzięki orzecznictwu TSUE możemy już dziś świadomie decydować o udziale wykonawców z państw trzecich, co wzmacnia pozycję naszych firm – puentowała Agnieszka Olszewska.
PAO, JPO
W połowie kwietnia PGE Energia Odnawialna, spółka z Grupy PGE odpowiedzialna za rozwój odnawialnych źródeł energii i projektów magazynowania, zakończyła postępowanie na wybór generalnego wykonawcy inwestycji dotyczącej zaprojektowania i budowy bateryjnego Magazynu Energii Gryfino w województwie zachodniopomorskim, działa tam już elektrownia PGE, a wkrótce ruszy nowa ciepłownia. Projekt zrealizuje konsorcjum polskich firm: SPEC BAU Polska oraz El Professional. Budowa magazynu o mocy do 400 MW i minimalnej pojemności 800 MWh jest istotna dla funkcjonowania i bezpieczeństwa Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. To kolejna, po Żarnowcu, inwestycja PGE w obszarze wielkoskalowego bateryjnego magazynowania i jednocześnie największa tego rodzaju w Polsce. Jej uruchomienie jest planowane na koniec 2028 r.
Postępowanie na wybór generalnego wykonawcy zostało ogłoszone w sierpniu 2025 r. Był to przetarg nieograniczony, złożono trzy oferty. Wybrana uzyskała najwyższą liczbę punktów w kryteriach oceny. Wartość zamówienia (w tym są usługi serwisu gwarancyjnego przez 36 miesięcy) sięga 1,142 mld zł brutto.
