Jest projekt rozporządzenia ws. waloryzacji emerytur i rent w 2027 r. Rząd podjął decyzję po braku porozumienia

To jedna z pierwszych decyzji, które będą miały wpływ na wysokość przyszłorocznej waloryzacji emerytur i rent. Choć ostateczny wskaźnik podwyżki świadczeń będzie znany dopiero po opublikowaniu danych o inflacji i realnym wzroście wynagrodzeń za 2026 rok, rząd już teraz przesądził o jednym z jego kluczowych elementów. Projekt rozporządzenia określa bowiem, że część waloryzacji związana z realnym wzrostem płac pozostanie na ustawowym minimum. To informacja istotna dla milionów emerytów i rencistów, ponieważ właśnie ten składnik – obok inflacji – współtworzy wskaźnik waloryzacji obowiązujący od 1 marca. Decyzja zapadła po fiasku negocjacji w Radzie Dialogu Społecznego, co uruchomiło ustawowy obowiązek wydania rozporządzenia przez Radę Ministrów.

Jest projekt rozporządzenia dotyczącego waloryzacji emerytur i rent

23 lipca do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów wpisano projekt rozporządzenia w sprawie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2027 roku. Projekt nie zmienia zasad waloryzacji określonych w ustawie, ale przesądza o jednym z najważniejszych elementów wpływających na wysokość przyszłorocznych podwyżek świadczeń. Jak wskazano w uzasadnieniu: „Świadczenia emerytalno-rentowe podlegają corocznie waloryzacji od dnia 1 marca.” To oznacza, że tradycyjnie podwyżki dla seniorów zostaną przeprowadzone z początkiem marca 2027 roku.

Najważniejsza decyzja dotyczy części wskaźnika związanej z realnym wzrostem wynagrodzeń. Jak czytamy: „Projektowane rozporządzenie ustala wysokość zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2027 r. w części dotyczącej realnego wzrostu wynagrodzeń.”

Podstawą wydania rozporządzenia jest obowiązująca ustawa emerytalna. Jak zapisano w uzasadnieniu: „Podstawą prawną wydania projektowanego rozporządzenia jest art. 89 ust. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1749, z późn. zm.).”

Jak wyliczana jest waloryzacja emerytur?

Sam mechanizm pozostaje bez zmian. Projekt przypomina, że: „Wskaźnik waloryzacji emerytur i rent to średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim roku kalendarzowym zwiększony o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym.”

Oznacza to, że ostateczna waloryzacja będzie zależeć od dwóch elementów:

• inflacji,
• części wynikającej z realnego wzrostu płac.

Dlaczego potrzebne było rozporządzenie?

Co roku wysokość zwiększenia wskaźnika waloryzacji jest przedmiotem negocjacji pomiędzy rządem, pracodawcami i związkami zawodowymi. Jak wyjaśniono: „Zwiększenie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent, w części dotyczącej realnego wzrostu płac, jest corocznie przedmiotem negocjacji w ramach Rady Dialogu Społecznego, przeprowadzanych w czerwcu, w roku poprzedzającym waloryzację.”

Przepisy przewidują jednak sytuację, w której strony nie osiągną porozumienia. W uzasadnieniu zapisano: „W razie nieuzgodnienia stanowiska Rady Dialogu Społecznego w sprawie zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym Rada Ministrów ma obowiązek określić w terminie 21 dni od dnia zakończenia negocjacji, w drodze rozporządzenia, wysokość tego zwiększenia, biorąc pod uwagę informacje o prognozowanych wielkościach makroekonomicznych, w tym wielkość wskaźnika inflacji, stanowiących podstawę do opracowania projektu ustawy budżetowej na rok następny.”

Rząd od początku proponował ustawowe minimum

Już na początku czerwca stanowisko rządu było jasne. Jak przypomniano w uzasadnieniu: „W dniu 9 czerwca 2026 r. Rada Ministrów przyjęła Propozycję zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2027 r., w której strona rządowa proponuje Radzie Dialogu Społecznego pozostawienie zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2027 r., na poziomie ustawowego minimum wynoszącego 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w 2026 r.” Oznaczało to pozostawienie minimalnego poziomu przewidzianego w ustawie.

Negocjacje prowadzone w Radzie Dialogu Społecznego nie zakończyły się kompromisem. Jak wskazuje uzasadnienie: „W dniu 23 czerwca 2026 r. odbyło się wspólne posiedzenie Zespołu problemowego ds. budżetu, wynagrodzeń i świadczeń socjalnych oraz Zespołu problemowego ds. ubezpieczeń społecznych Rady Dialogu Społecznego, podczas którego nie wypracowano wspólnego stanowiska w zakresie wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2027 r. w części dotyczącej realnego wzrostu płac.”

To jednak nie zakończyło procedury. Jak dodano: „Do przedmiotowego uzgodnienia nie doszło również na Plenarnym posiedzeniu Rady Dialogu Społecznego, które odbyło się w dniu 9 lipca br.”

Rada Ministrów podjęła decyzję

Po braku porozumienia rząd musiał samodzielnie określić wysokość zwiększenia wskaźnika. Jak czytamy w projekcie: „W związku z nieuzgodnieniem, w ramach Rady Dialogu Społecznego, wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2027 r. Rada Ministrów, biorąc pod uwagę informacje o prognozowanych wielkościach makroekonomicznych, w tym wielkość wskaźnika inflacji, stanowiących podstawę do opracowania projektu ustawy budżetowej na rok 2027, ustala wysokość zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2027 r. na ustawowym poziomie wynoszącym 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w 2026 r.” To właśnie ten zapis jest najważniejszym elementem całego projektu rozporządzenia.

ZUS obetnie 14. emeryturę tysiącom seniorów. Wystarczy przekroczyć jeden próg

Zobacz również

Kiedy rozporządzenie wejdzie w życie?

Projekt przewiduje bardzo szybkie wejście nowych przepisów w życie. Jak zapisano: „Projektowane rozporządzenie wejdzie w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.”

Autorzy projektu wyjaśniają również przyczyny takiego rozwiązania. „Wejście w życie rozporządzenia z dniem następującym po dniu ogłoszenia wynika z ustawowego obowiązku określenia przez Radę Ministrów w terminie 21 dni od dnia zakończenia negocjacji, w drodze rozporządzenia, wysokości zwiększenia wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2027 r. Termin wejścia w życie rozporządzenia nie narusza zasad demokratycznego państwa prawnego oraz jest zgodny z zasadą przyzwoitej legislacji, gdyż nie nakłada nowych obowiązków na jego adresatów.”

Projekt poza zakresem prawa UE

W uzasadnieniu odniesiono się również do kwestii związanych z prawem Unii Europejskiej oraz procedurami notyfikacyjnymi. Jak wskazano: „Projekt rozporządzenia nie jest objęty zakresem prawa Unii Europejskiej.”

Ponadto: „Projekt rozporządzenia nie podlega obowiązkowi przedstawienia właściwym organom i instytucjom Unii Europejskiej, w tym Europejskiemu Bankowi Centralnemu, w celu uzyskania opinii, dokonania powiadomienia, konsultacji albo uzgodnienia.”

Autorzy projektu podkreślili także: „Projekt rozporządzenia nie zawiera przepisów technicznych w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. poz. 2039, z późn. zm.) i w związku z tym nie podlega notyfikacji.”

Co to oznacza dla emerytów i rencistów?

Projekt rozporządzenia nie określa jeszcze ostatecznego wskaźnika waloryzacji obowiązującego od 1 marca 2027 roku. Przesądza jednak, że część związana z realnym wzrostem wynagrodzeń zostanie ustalona na minimalnym poziomie przewidzianym w ustawie, czyli 20 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia.

Ostateczny wskaźnik waloryzacji będzie można obliczyć dopiero po opublikowaniu danych dotyczących inflacji oraz realnego wzrostu przeciętnych wynagrodzeń za 2026 rok. Dopiero wtedy będzie wiadomo, o ile dokładnie wzrosną emerytury i renty od marca 2027 r.