Najpierw z programu asystencji osobistej skorzystają dorośli niepełnosprawni, od 2030 roku obejmie on także młodzież od 13. roku życia. Ustawa wraca do Sejmu: Senat przyjął ustawę z 35 poprawkami.
Ustawa o asystencji osobistej coraz bliżej. Sejm zdecyduje o jej kształcie
Senatorowie zgłosili poprawki, były to jednak głównie uwagi redakcyjne, nie wpływające w sposób znaczący na założenia całego programu. Senat zgłosił jednak także poprawkę dot. możliwości przeniesienia niewykorzystanych godzin na kolejny miesiąc czy doprecyzowanie zasad zastępstwa w przypadku dłuższej nieobecności asystenta. O ostatecznym kształcie ustawy zdecydują teraz posłowie.
Sejm uchwalił ustawę 18 września, posłowie mieli do dyspozycji aż trzy różne projekty: rządowy, prezydencki i poselski. Ostatecznie to rządowy projekt stał się wiodącym. W dniu 13 października 2026 roku Senat przyjął ustawę o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami, wprowadzając do niej 35 poprawek.
Poprawki zgłoszone przez Senat
Oprócz typowo redakcyjnych uwag, senatorowie zgłosili następujące poprawki merytoryczne:
- doprecyzowanie zasad zastępstwa asystenta (osoba z niepełnosprawnością będzie miała możliwość wskazania osoby na zastępstwo lub wyboru nowego asystenta),
- możliwość przenoszenia na kolejne miesiące w danym roku kalendarzowym niewykorzystanych godzin (nie mogą one jednak przekraczać 50 proc. przysługującego wymiaru),
- rząd będzie mógł wydać rozporządzenie waloryzujące stawki wynagrodzenia dla asystentów.
W Senacie przepadły za to poprawki strony społecznej, które dotyczyły rozszerzenia dostępności programu dla z 80 do 70 punktów potrzeby wsparcia i likwidacji limitu wiekowego (65 lat).
Dalsze kroki legislacyjne
Ustawa znajduje się obecnie na finiszu ścieżki parlamentarnej:
- Powrót do Sejmu: posłowie rozpatrzą poprawki Senatu i w głosowaniu zdecydują o ich przyjęciu bądź odrzuceniu.
- Podpis Prezydenta: po ostatecznym głosowaniu w Sejmie, jednolity tekst ustawy trafi do Prezydenta RP.
- Wejście w życie: ustawa ma zacząć obowiązywać od 2028 roku (termin przesunięto z pierwotnie planowanego 2027 r., aby dać czas m.in. ZUS-owi na zbudowanie systemu informatycznego).
Czym jest ustawa o asystencji osobistej? Jakie wsparcie otrzymają osoby z niepełnosprawnościami?
Ustawa o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami ma umożliwić większą samodzielność i niezależność w codziennym życiu. Ma również odciążyć opiekunów: najczęściej członków najbliższej rodziny, którzy zazwyczaj przejmują organizację wsparcia. Co istotne, to osoba z niepełnosprawnością zdecyduje o tym, z jakiego rodzaju wsparcia chce skorzystać. Może to być pomoc dot. przemieszczania się, wsparcia podczas nauki czy pracy, pomoc w czynnościach samoobsługowych. Program ma być więc maksymalnie dostosowany do potrzeb osoby z niepełnosprawnością i dawać jej możliwość podejmowania aktywności społecznej, edukacyjnej i zawodowej, niezależnie od możliwości wsparcia ze strony najbliższych.
Z systemowego wsparcia ma skorzystać około 100 tysięcy osób. Program skierowany jest do:
- osób pełnoletnich z niepełnosprawnościami do ukończenia 65. roku życia.
- osób, które uzyskają odpowiednią liczbę punktów w ocenie poziomu potrzeby wsparcia (próg dostępu wynosi 80 punktów. Decyzję będzie wydawał specjalny zespół na podstawie formularza samooceny i wywiadu bezpośredniego).
Maksymalny miesięczny wymiar asystencji wyniesie 200 godzin w 2028 roku oraz 220 godzin w 2029 roku (docelowo limit ma wynosić do 240 godzin, w zależności od poziomu potrzeby wsparcia). Od 2030 roku z programu będą mogły skorzystać także osoby od 13. roku życia (będzie im przysługiwać od 20 do 80 godzin w miesiącu, przy czym jedna z poprawek Senatu zakłada możliwość przenoszenia niewykorzystanych godzin w obrębie tego samego orku kalendarzowego).
Asystencję osobistą będzie organizować powiat, założenie jest takie, by usługi asystentów obecne były w każdym powiecie w Polsce. Powiat będzie mógł powierzyć realizację zadania innemu podmiotowi np. organizacji pozarządowej.
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.