Mit zarobków pielęgniarek obalony. Wysokie miejsce w rankingu i 11 tys. zł

Polska osiągnęła drugi najwyższy wynik wynagrodzeń pielęgniarek

W raporcie Health at a Glance 2025 Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) wzięła pod lupę zarobki pielęgniarek szpitalnych na tle średnich płac w poszczególnych państwach. Wyniki mogą zaskoczyć: Polska należy do grupy krajów, w których pensje tej grupy zawodowej są co najmniej o 50% wyższe od średniej krajowej. Dla porównania, średnia w krajach OECD wynosi około 17%.

Omawiając te statystyki, Polski Instytut Ekonomiczny (PIE) podkreślił, że Polska osiągnęła drugi najwyższy stosunek wynagrodzeń pielęgniarek do średniej w całym zestawieniu. To właśnie ta relacja, a nie nominalna kwota w euro, winduje naszą pozycję na podium.

Warto jednak pamiętać, jak powstają te dane. OECD opiera się na średnim rocznym wynagrodzeniu brutto osób pracujących na pełny etat (dane za najbliższy rok). Średnia statystyczna uwzględnia podatki i składki, ale nie oddaje zróżnicowania płac wewnątrz samego zawodu. Relacja do średniej pokazuje jedynie pozycję pielęgniarek na lokalnym rynku pracy, a nie to, jak ich portfele wyglądają na tle Berlina czy Paryża.

Tak wypada Polska na tle innych krajów. Wskaźnik vs siła nabywcza (PPP)

Aby zrozumieć, skąd bierze się wysoka pozycja Polski i jak wypada ona na tle światowych gospodarek, warto przyjrzeć się szczegółowym danym OECD. Zestawienie uwzględnia dwa kluczowe parametry: stosunek pensji do lokalnej średniej oraz roczne wynagrodzenie brutto skorygowane o siłę nabywczą pieniądza (USD PPP).

Co kryje się za tymi liczbami?

Zestawienie idealnie pokazuje tzw. efekt punktu odniesienia:

• Relacja do rynku wewnętrznego: Polska ze wskaźnikiem 165% bije na głowę Niemcy (117%), USA (121%) czy Holandię (119%). Oznacza to, że polska pielęgniarka wypada relatywnie bardzo dobrze na tle średniej krajowej własnego państwa.
• Realna siła nabywcza (PPP): Gdy przejdziemy do wartości uwzględniającej realne koszty życia, czar częściowo pryska. Polska stawka 61,5 tys. USD PPP plasuje nas niemal dokładnie na poziomie średniej OECD (60,8 tys. USD PPP). Dla porównania: pielęgniarka w Niemczech zarabia realnie 73,1 tys. USD PPP, w Hiszpanii 73,0 tys. USD PPP, a w Luksemburgu aż 122,6 tys. USD PPP.

Eksperci OECD zwracają również uwagę, że różnice w latach pomiaru i metodologii ograniczają bezpośrednią porównywalność danych (np. w USA uwzględniono wyłącznie pielęgniarki rejestrowane).

Tabela płac 2026: Ile wynoszą ustawowe minima?

W Polsce najniższe wynagrodzenie zasadnicze w podmiotach leczniczych jest sztywno powiązane z prawem. Wylicza się je jako iloczyn ustawowego współczynnika oraz przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za rok poprzedni (które według GUS za 2025 rok wyniosło 8903,56 zł).

Eksperci przypominają: podane kwoty to minima wynagrodzenia zasadniczego brutto, a nie pełna wypłata "na rękę" (która może zawierać m.in. dodatki za pracę w nocy czy dyżury) ani stawki na kontraktach cywilnoprawnych. Zaszeregowanie zależy ściśle od kwalifikacji wymaganych na konkretnym stanowisku.

GUS podliczył kadry: Rośnie liczba pracujących z pacjentami

Czy dramatyczne doniesienia o brakach kadrowych oznaczają, że w szpitalach z roku na rok ubywa rąk do pracy? Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują bardziej złożony obraz.

Z najnowszego raportu GUS opublikowanego w sierpniu 2026 r. wynika, że w 2025 roku bezpośrednio z pacjentami pracowało 223 tys. pielęgniarek i pielęgniarzy. To o 3,1 tys. osób (ok. 1,4%) więcej niż w poprzednim okresie.

Sama krajowa suma nie przesądza jednak o komforcie pacjentów na konkretnym oddziale. O dostępności opieki decydują gwałtownie rosnące potrzeby starzejącego się społeczeństwa oraz nierównomierne rozmieszczenie kadr. Potwierdzają to twarde dane międzynarodowe: w europejskim profilu systemu ochrony zdrowia z 2025 r. na 1000 mieszkańców Polski przypadało 5,9 pielęgniarki, podczas gdy średnia unijna wynosi aż 8,5. Nasz wskaźnik jest więc o ok. 31% niższy od unijnej średniej.

Średnia wieku w rejestrze przekroczyła 55 lat

Dyskusję o zarobkach warto uzupełnić o dane dotyczące wieku kadr. Według Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych na koniec 2025 roku średnia wieku osób zarejestrowanych w zawodzie pielęgniarki i pielęgniarza wynosiła 55,15 roku. W 2008 roku było to 44,19 roku. W ciągu 17 lat średnia podniosła się więc o niemal 11 lat.

To dodatkowy kontekst dla rozmowy o zastępowaniu osób odchodzących na emeryturę. Trzeba jednak zachować rozróżnienie: statystyka NIPiP dotyczy osób figurujących w rejestrze, a nie wyłącznie personelu pracującego bezpośrednio z pacjentami.

Ponad dwa razy więcej pielęgniarzy. Nadal stanowią niewielką część zawodu

W danych samorządu zawodowego widać również mniej oczywistą zmianę. Na koniec 2025 roku w rejestrze figurowało 11 504 pielęgniarzy, wobec 4756 w 2008 roku. To wzrost o około 142 proc., jak wynika z obliczeń na podstawie danych NIPiP.

Mężczyźni nadal stanowili jednak zaledwie około 3,45 proc. wszystkich zarejestrowanych osób w zawodzie. Także tutaj liczby opisują rejestr, a nie stan zatrudnienia na szpitalnych oddziałach.

Długość życia w Polsce o trzy lata poniżej średniej UE

Mimo wysokiej pozycji wynagrodzeń w relacji do średniej krajowej, ogólny wskaźnik zdrowotny społeczeństwa ujawnia spory dystans do Europy Zachodniej. Według aktualnych danych oczekiwane trwanie życia przy urodzeniu w 2024 r. wyniosło w Polsce 78,5 roku, podczas gdy średnia dla całej Unii Europejskiej sięgnęła 81,5 roku. Różnica wynosi równo trzy lata.

Zwraca uwagę również znaczna dysproporcja między płciami. W 2024 r. oczekiwana długość życia mężczyzn w Polsce wynosiła 74,8 roku, a kobiet 82,2 roku (luka sięga aż 7,4 roku). W Unii Europejskiej różnica ta była znacznie mniejsza i wynosiła 5,2 roku (odpowiednio 78,9 oraz 84,1 roku).

Wskaźnik ten opisuje prognozowaną liczbę lat życia przy utrzymaniu warunków umieralności z danego roku, a Eurostat wśród kluczowych czynników wymienia nie tylko poziom opieki medycznej, ale też styl życia i warunki bytowe. Eksperci zaznaczają, że zestawienie tych danych z zarobkami personelu nie pozwala na wyciąganie prostych wniosków o związku przyczynowo-skutkowym, jednak dobrze ilustruje wyzwania, przed którymi wciąż stoi polski system ochrony zdrowia.

Mniej niż 1% nastolatków myśli o tym zawodzie

Wyzwania kadrowe sięgają głębiej, co zauważa sama OECD. W międzynarodowym badaniu PISA z 2022 roku mniej niż 1% polskich 15-latków wskazywało pielęgniarstwo jako zawód, który spodziewa się wykonywać w wieku około 30 lat (analogiczne wyniki odnotowano m.in. we Włoszech czy Grecji).

Choć to deklaracje nastolatków, a nie twarde statystyki rekrutacyjne na uczelnie, organizacja podkreśla jedno: napływ nowych kadr jest kluczowy, by nadążyć za rosnącym zapotrzebowaniem na opiekę i zastąpić personel odchodzący na emeryturę.

287 mld zł na zdrowie. Ile z tego płacą gospodarstwa domowe?

W tle dyskusji o zarobkach kadr medycznych pozostaje kondycja finansowa całego systemu. Z ogłoszonego w październiku 2026 r. Narodowego Rachunku Zdrowia za 2024 rok wynika, że bieżące wydatki na ochronę zdrowia w Polsce wyniosły 287,6 mld zł.

• Wydatki publiczne: 221,2 mld zł
• Wydatki prywatne: 66,4 mld zł (w tym 47,6 mld zł bezpośrednio z kieszeni gospodarstw domowych)

Prywatyzacja części kosztów leczenia pokazuje, że domowe budżety biorą na siebie około 16,6% wszystkich wydatków bieżących na zdrowie w kraju.

Wysokie miejsce Polski w relacji płac pielęgniarek do średniej krajowej nie jest więc uniwersalnym miernikiem dobrostanu całego sektora. Pacjent ocenia system przez pryzmat kolejek i dostępności personelu w placówce, a na ten obraz składają się zarówno realne nakłady finansowe, jak i strukturalne wyzwania kadrowe.

FAQ. Najważniejsze pytania

Źródła: OECD, GUS, Eurostat.