Progi wyspowe, brukowane wyniesienia i miejscowe zwężenia mają ograniczać prędkość
Nie wszystkie działają jednak w ten sam sposób. Część spowalnia pojazdy przez wyniesienie nawierzchni, inne wymuszają zmianę toru jazdy. Zdarzają się też konstrukcje, po których można przejechać, ale które część kierowców woli ominąć. Na wąskiej drodze taki wybór może jednak prowadzić do niebezpiecznych sytuacji. Szczególnie gdy dwa samochody nadjeżdżają z przeciwnych kierunków, a jeden z kierowców zajmuje więcej miejsca, niż pozwala na to jego strona jezdni.
Pierwszeństwo na zwężeniu. Co mówią przepisy?
Na zwężeniach bez znaków B-31 i D-5, określających pierwszeństwo przejazdu, obowiązują ogólne przepisy ruchu drogowego. Art. 16 Prawa o ruchu drogowym nakazuje ruch prawostronny i jazdę możliwie blisko prawej krawędzi jezdni. Z kolei art. 23 reguluje zasady wymijania i omijania przeszkód. Kierowca musi zachować bezpieczny odstęp, a w razie potrzeby zwolnić lub się zatrzymać. Jeśli manewr wymaga zmiany pasa ruchu, art. 22 nakazuje ustąpienie pierwszeństwa pojazdom poruszającym się po pasie, na który zamierza wjechać.
Podobne zasady wyjaśnia Komenda Powiatowa Policji w Opocznie. W materiale dotyczącym bezpiecznego wykonywania manewrów policjanci wskazują, że gdy zwężenie uniemożliwia jednoczesne minięcie się dwóch samochodów, pierwszeństwo ma pojazd, którego strona jezdni pozostaje wolna.
Przykład
Przykładowo, jeśli przeszkoda znajduje się po prawej stronie kierowcy, a jej ominięcie wymaga wjazdu na część jezdni przeznaczoną dla przeciwnego kierunku, powinien on przepuścić nadjeżdżający pojazd.
Nieprawidłowo wykonany manewr może przesądzić o odpowiedzialności za kolizję. Jeśli kierowca zajmie przeciwną część jezdni i zderzy się z prawidłowo jadącym samochodem, może zostać uznany za sprawcę. Policja lub sąd oceni jednak również prędkość, widoczność, zachowanie drugiego uczestnika i możliwość uniknięcia zderzenia.
Próg czy zwężenie? Mieszkaniec zgłosił problem gminie
Przykładem wątpliwości związanych z urządzeniami spowalniającymi ruch jest ul. Główna w Krzyszkowie, w gminie Rokietnica niedaleko Poznania. Ulica została przebudowana na odcinku około 600 metrów. Powstała pięciometrowa jezdnia asfaltowa, chodnik, oświetlenie i odwodnienie. Na drodze wykonano także dwa brukowane elementy, które mają ograniczać prędkość samochodów (zobacz grafikę główną).
Jeden z mieszkańców zwrócił się do urzędu gminy, opisując niebezpieczne sytuacje podczas mijania się pojazdów. Według jego relacji część kierowców przejeżdża po kostce, a inni próbują ją ominąć, zjeżdżając na przeciwną stronę drogi. Zdarza się, że samochód wykonujący taki manewr musi gwałtownie wracać na swoją stronę.
„Wielokrotnie osoby stosujące się do zwężenia są otrąbywane” – napisał mieszkaniec, wskazując, że część użytkowników drogi uważa brukowane elementy za progi zwalniające.
W zgłoszeniu zwrócił również uwagę na brak oznakowania i słabą widoczność urządzeń. Poprosił o zastosowanie odpowiednich znaków lub słupków ostrzegawczych. Na wiadomość odpowiedziała Maria Chojnacka, sołtyska Krzyszkowa i radna Rady Gminy Rokietnica. Poinformowała, że wielokrotnie interweniowała w sprawie organizacji ruchu w miejscowości, i zapowiedziała kolejną interpelację.
Stanowisko przedstawił również Urząd Gminy Rokietnica. Aleksandra Soloch z Referatu Inwestycji i Infrastruktury wyjaśniła, że wykonane przewężenia mają nawierzchnię umożliwiającą przejazd z niewielką prędkością, co urząd uznaje za rozwiązanie równoważne liniowym progom zwalniającym. W odpowiedzi przypomniano także o obowiązku zachowania szczególnej ostrożności, sygnalizowania zmiany pasa ruchu i ustępowania pierwszeństwa innym pojazdom. Z pisma wynika, że brukowane elementy są przejezdne. Nie wskazano jednak ich dokładnej klasyfikacji technicznej ani tego, jaki tor jazdy samochodów osobowych przewidziano w projekcie. W raporcie o stanie gminy za 2024 rok zastosowane na ul. Głównej rozwiązania określono jako „wysepki zwalniające”.
Przejazd po takim urządzeniu i jego ominięcie to dwa różne manewry. Jeśli kierowca zdecyduje się ominąć brukowany fragment, musi upewnić się, że ma wystarczająco dużo miejsca i nie utrudni ruchu pojazdom nadjeżdżającym z przeciwka.
Brak znaku nie zwalnia z obowiązku ustąpienia pierwszeństwa
O sposobie oznakowania decyduje rodzaj zastosowanego urządzenia. Przepisy rozróżniają między innymi progi listwowe, płytowe i wyspowe. Osobną kategorią rozwiązań uspokajających ruch są szykany zmieniające tor jazdy. Progi zwalniające oznacza się znakiem poziomym P-25, nanoszonym na powierzchnie najazdowe i zjazdowe. Zasadniczo powinien je również poprzedzać znak ostrzegawczy A-11a.
Od 19 lutego 2026 roku dopuszczalne jest pominięcie znaku A-11a w strefach zamieszkania oraz strefach ograniczonej prędkości do 20 lub 30 km/h. Zmiana ta nie zniosła wymagań dotyczących oznakowania poziomego progów zwalniających. Przy zwężeniach, zależnie od szerokości jezdni i warunków ruchu, mogą być stosowane znaki ostrzegawcze A-12. Tam, gdzie trzeba wyraźnie określić pierwszeństwo, służą do tego znaki B-31 i D-5.
Zobacz katalog znaków drogowych: Rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych
Nie każde zwężenie wymaga jednak takiego oznakowania. O jego doborze decydują warunki techniczne i zatwierdzona organizacja ruchu. W przypadku urządzeń takich jak te w Krzyszkowie dokumentacja pozwoliłaby rozstrzygnąć, czy zaprojektowano progi zwalniające, czy elementy zmieniające tor jazdy. Ewentualne nieprawidłowości w utrzymaniu drogi lub organizacji ruchu mogą mieć znaczenie przy ustalaniu odpowiedzialności odszkodowawczej, jeśli przyczyniły się do powstania szkody. Nie zwalniają jednak kierowców z obowiązku bezpiecznego wykonywania manewrów.
Ważne
Przed niejasnym zwężeniem najlepiej zmniejszyć prędkość i upewnić się, którędy można bezpiecznie przejechać. Jeśli ominięcie brukowanego elementu wymaga zajęcia przeciwnej części jezdni, kierowca musi poczekać, aż będzie mógł wykonać manewr bez zagrożenia dla innych. W przeciwnym razie próba ominięcia progu może kosztować znacznie więcej niż przejazd po jego powierzchni.
Źródła
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2024 poz. 1251 ze zm.)
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego, z późniejszymi zmianami (Dz.U. 2026 poz. 132).
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.