Forsal logo

Od teraz kompostownik będzie można ustawić tuż przy płocie na granicy działki? Podpisano rozporządzenie

odpady, kompostownik, działka, granica, płot
Od teraz kompostownik będzie można ustawić tuż przy płocie na granicy działki? Podpisano rozporządzenie/Shutterstock
Dotychczasowe przepisy określały minimalne odległości większych kompostowników od sąsiednich nieruchomości. W nowych warunkach technicznych zrezygnowano z tych ograniczeń. Oznacza to, że taki kompostownik może stanąć nawet tuż przy ogrodzeniu. Rozporządzenie podpisano 20 listopada 2026 roku. Następnym krokiem jest publikacja w Dzienniku Ustaw.

Podpisano nowe warunki techniczne. Zmieniają się zasady lokalizacji kompostowników

Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański podpisał 20 listopada 2026 roku rozporządzenie określające warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także warunki techniczne użytkowania budynków mieszkalnych. Dokument reguluje między innymi:

  • zasady zagospodarowania działek,
  • lokalizowania urządzeń oraz
  • zachowania odpowiednich odległości od sąsiednich nieruchomości.

Jedna ze zmian dotyczy kompostowników, które coraz częściej pojawiają się w przydomowych ogrodach. Wpływa na to nie tylko możliwość uzyskania ulgi w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi, lecz także względy praktyczne. Jesienią liście, trawę czy drobne gałęzie można zamiast wyrzucać do brązowego pojemnika lub wywozić do PSZOK-u przeznaczyć na kompost. Powstały w ten sposób nawóz przyda się później m.in. do użyźniania trawnika i innych roślin w kolejnym sezonie.

W oficjalnym projekcie rozporządzenia z 6 sierpnia 2026 roku usunięto szczegółowe wymagania dotyczące odległości większych kompostowników od granic działek i budynków. Jednocześnie pozostawiono konkretne ograniczenia dla wybranych miejsc czasowego gromadzenia odpadów stałych. Powstaje więc dość zaskakująca sytuacja, kiedy inne zasady mają dotyczyć zwykłych osłon śmietnikowych, a inne urządzeń, w których odpady organiczne rozkładają się przez wiele tygodni, a nawet miesięcy.

Ważne

Na 22 listopada 2026 roku szczegółową analizę przepisów można oprzeć wyłącznie na projekcie zgłoszonym Komisji Europejskiej. Ostateczne brzmienie podpisanego rozporządzenia oraz termin jego wejścia w życie będą wynikały z publikacji w Dzienniku Ustaw. Trzeba również pamiętać, że w okresie przejściowym odpowiednie przepisy Prawa budowlanego pozwalają w określonych przypadkach stosować wcześniejsze warunki techniczne.

Śmietnik trzy metry od płotu, a kompostownik tuż przy granicy działki?

Projektowany § 20 rozporządzenia przewiduje, że określone miejsca czasowego gromadzenia odpadów stałych powinny znajdować się co najmniej trzy metry od granicy działki budowlanej oraz dziesięć metrów od wskazanych okien i drzwi pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. Wymagania te obejmują między innymi zadaszone osłony śmietnikowe i utwardzone place przeznaczone na kontenery, czyli miejsca, w których odpady czekają na odbiór.

Zmiana jest szczególnie istotna dla właścicieli domów jednorodzinnych. Dotychczasowy § 23 ust. 4 rozporządzenia z 2002 roku przewidywał dla zabudowy jednorodzinnej, zagrodowej oraz rekreacji indywidualnej wyjątek od wymagań dotyczących odległości takich miejsc od granicy działki, a także od okien i drzwi. W nowym projekcie zrezygnowano z tego ogólnego wyłączenia. Pozostawiono natomiast szczególne odstępstwa, między innymi dla miejsc gromadzenia odpadów stykających się z podobnymi miejscami na sąsiednich nieruchomościach.

Inaczej wygląda sytuacja niewielkich kompostowników ogrodowych. Plastikowy pojemnik o pojemności 600 litrów, do którego trafiają obierki warzyw, fusy po kawie, skoszona trawa czy inne odpady roślinne, służy biologicznemu przetwarzaniu zgromadzonej materii. Projekt rozporządzenia nie określa jednak dla takiego urządzenia osobnej minimalnej odległości od granicy działki.

W praktyce oznacza to, że właściciel planujący wydzielone miejsce na kontenery będzie musiał uwzględnić wymagania dotyczące jego usytuowania. Tymczasem niewielki kompostownik może stanąć znacznie bliżej sąsiedzkiego ogrodzenia, pod warunkiem zachowania pozostałych przepisów dotyczących korzystania z nieruchomości.

Przykład

Dla mieszkańców niewielkich działek ta różnica może mieć duże znaczenie. Wystarczy wyobrazić sobie sytuację, w której jeden z sąsiadów ustawia kompostownik w narożniku ogrodu, a po drugiej stronie płotu znajduje się taras, altana lub okno pokoju. Jeśli kompostowanie nie będzie prowadzone prawidłowo, jego skutki może odczuwać również właściciel sąsiedniej posesji.

Dotychczas trzeba było zachować 7,5 metra. Co zmienia nowe rozporządzenie?

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. zawierało szczegółowe wymagania dotyczące lokalizacji większych kompostowników. Zgodnie z § 36 ust. 3 pokrywy i wyloty wentylacyjne kompostowników o pojemności od 10 do 50 m³ musiały znajdować się co najmniej 7,5 m od granicy sąsiedniej działki, 30 m od określonych okien i drzwi oraz 10 m od linii rozgraniczającej drogę lub ciąg pieszy. W przypadku urządzeń o pojemności przekraczającej 50 m³ odległości od budynków przeznaczonych na pobyt ludzi ustalano na podstawie ekspertyzy technicznej zaakceptowanej przez państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego. Projekt nowych warunków technicznych rezygnuje z tych regulacji.

W przydomowych ogrodach dominują jednak znacznie mniejsze kompostowniki. Popularny pojemnik o pojemności 600 litrów mieści zaledwie 0,6 m3 odpadów. Dotychczasowe przepisy nie określały wprost zasad lokalizacji takich urządzeń, co budziło wątpliwości interpretacyjne. Projekt nowych przepisów również nie wprowadza dla nich odrębnej minimalnej odległości.

Nadal obowiązywać będą natomiast wymogi związane z ochroną wody pitnej. Projektowany § 25 przewiduje m.in. zachowanie 15 m od osi studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia do wskazanych w nim urządzeń, w tym kompostu. Zakres stosowania tego wymogu zależy od rodzaju studni oraz danego urządzenia.

Kompostownik jest obiektem małej architektury. GUNB wyjaśnił jego status

Do kwestii kompostowników odniósł się również Główny Urząd Nadzoru Budowlanego w stanowisku z 10 lutego 2026 roku. GUNB wskazał, że kompostownik, ze względu na niewielkie rozmiary oraz przeznaczenie związane z utrzymaniem porządku, należy kwalifikować jako obiekt małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego.

Urząd powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 17 lipca 2018 roku, sygn. II SA/Rz 413/18. Sprawa dotyczyła kompostownika służącego do okresowego gromadzenia odpadów roślinnych. Sąd uznał, że jego wielkość i funkcja uzasadniały zaliczenie go do obiektów małej architektury.

Dla właścicieli przydomowych ogrodów istotne są przede wszystkim praktyczne konsekwencje takiej kwalifikacji: Art. 29 ust. 2 pkt 19 Prawa budowlanego zwalnia bowiem na budowę obiektów małej architektury poza miejscami publicznymi zarówno z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, jak i dokonania zgłoszenia. Oznacza to, że typowy kompostownik, można ustawić na prywatnej posesji bez konieczności załatwiania formalności budowlanych w starostwie.

Kompostownik sąsiada przy tarasie. Kiedy można żądać jego przeniesienia?

Prawidłowo prowadzony kompostownik pozwala przetwarzać odpady organiczne bez intensywnego, uciążliwego zapachu. Problemy pojawiają się zazwyczaj wtedy, gdy zgromadzona materia jest zbyt wilgotna, ma niedostateczny dostęp do powietrza lub do pojemnika trafiają niewłaściwe odpady takie jak:

  • odpady pochodzenia zwierzęcego (mięso, kości, tłuszcze nabiał),
  • popiół,
  • czy odpady komunalne inne niż bioodpady.

Zamiast prawidłowego rozkładu może wtedy dochodzić do gnicia, któremu towarzyszą nieprzyjemne zapachy i zwiększona obecność owadów. Na niewielkiej działce, gdzie kompostownik stoi tuż przy ogrodzeniu, takie uciążliwości mogą być odczuwalne również po drugiej stronie płotu. Szczególnie wtedy, gdy w pobliżu znajduje się sąsiedzki taras, miejsce wypoczynku lub okna domu.

W takich sytuacjach znaczenie ma art. 144 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem właściciel nieruchomości powinien powstrzymywać się od działań, które zakłócają korzystanie z sąsiednich nieruchomości ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości oraz stosunków miejscowych.

Nie każdy nieprzyjemny zapach będzie więc automatycznie podstawą do żądania usunięcia kompostownika. Przy ocenie uciążliwości znaczenie mają przede wszystkim intensywność i częstotliwość zapachów, obecność owadów, ewentualne wycieki oraz to, w jakim stopniu zjawiska te utrudniają codzienne korzystanie z sąsiedniej posesji. Istotny jest również charakter okolicy. Inaczej ocenia się bowiem warunki typowe dla zabudowy zagrodowej, a inaczej sytuację na osiedlu domów jednorodzinnych, gdzie działki są niewielkie, a miejsca wypoczynku znajdują się blisko granic nieruchomości.

Właściciel, który doświadcza uciążliwości przekraczających przeciętną miarę, może domagać się ich usunięcia na podstawie art. 222 § 2 w związku z art. 144 Kodeksu cywilnego. W zależności od okoliczności żądanie może dotyczyć zmiany sposobu użytkowania kompostownika, wyeliminowania przyczyn uciążliwości, a nawet jego przeniesienia, jeżeli okaże się to konieczne do ochrony sąsiedniej nieruchomości.

Kiedy przepisy wejdą w życie?

Na ostateczne brzmienie nowych warunków technicznych trzeba jeszcze poczekać do publikacji rozporządzenia w Dzienniku Ustaw. Dopiero wtedy znana będzie data jego wejścia w życie. Zgodnie z projektem zasadnicza część przepisów miała zacząć obowiązywać 20 września 2026 r., choć dla wybranych regulacji przewidziano odmienne terminy.

Jednocześnie ustawodawca wprowadził 18-miesięczny okres przejściowy, liczony od 20 września 2026 r. do marca 2028 r. W tym czasie, na zasadach określonych w art. 102a-102c Prawa budowlanego, możliwe będzie stosowanie dotychczasowych wymagań technicznych.

Podstawa prawna:

Ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. 2026 poz. 524 ze zm.),

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. 2022 poz. 1225 ze zm.).

Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. 2026 poz. 795),

Projekt rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z 6 sierpnia 2026 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, oraz warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (notyfikacja Komisji Europejskiej nr 2026/0422/PL). Projekt służy do porównania planowanych rozwiązań i nie stanowi obowiązującego aktu prawnego.

Źródła i orzecznictwo:

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 17 lipca 2018 r., sygn. II SA/Rz 413/18

Główny Urząd Nadzoru Budowlanego (GUNB) - Ciekawe interpretacje GUNB - kompostownik jako obiekt małej architektury

Źródło: forsal.pl
Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Krzysztof Rybak
Krzysztof Rybak

Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego. 

Zobacz wszystkie artykuły tego autoraOd teraz kompostownik będzie można ustawić tuż przy płocie na granicy działki? Podpisano rozporządzenie »
Zapisz się na newsletter
Zapraszamy na newsletter Forsal.pl zawierający najważniejsze i najciekawsze informacje ze świata gospodarki, finansów i bezpieczeństwa.

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj