Sztuczna inteligencja miała zabierać ludziom pracę. Dane z Europy pokazują coś innego

Zatrudnienie rosło w zawodach intensywnie wykorzystujących AI

Według raportu Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy (Eurofound) wzrost liczby osób pracujących w zawodach, w których szeroko stosuje się AI, rozpoczął się na długo przed boomem na generatywną sztuczną inteligencję - pinformowała PARP. Zjawisko to dotyczy zarówno młodych, jak i pracowników w wieku 30–49 lat.

W latach 2019–2025 zatrudnienie rosło przede wszystkim w zawodach intensywnie wykorzystujących AI, m.in. w IT oraz w biznesie i administracji. Liczba pracujących zwiększyła się w owych profesjach o 16,4 proc. wśród osób młodych i o 15 proc. w grupie 30–49 lat. W branżach rzadziej korzystających ze sztucznej inteligencji, takich jak transport, budownictwo czy usługi osobiste zatrudnienie w tych grupach wiekowych spadło odpowiednio o 7,2 proc. i 11,4 proc.

Jak zauważyła agencja, podobna sytuacja jest widoczna wśród osób rozpoczynających nową pracę. W 2011 r. 23,1 proc. młodych trafiało do zawodów, które obecnie są uznawane za wysoko wykorzystujące AI. W 2025 r. odsetek ten wzrósł do 30,3 proc. Jednocześnie udział nowo zatrudnionych na stanowiskach rzadziej korzystających ze sztucznej inteligencji obniżył się z 35,5 proc. do 29,4 proc.

Wprowadzenie AI nie przyniosło widocznego przełomu w zatrudnieniu w UE

Zdaniem europejskiej fundacji, wprowadzenie generatywnej AI (m.in. ChatGPT) pod koniec 2022 r. nie przyniosło widocznego przełomu w zatrudnieniu w UE, lecz utrwaliło i wzmocniło strukturalną zmianę zatrudnienia w kierunku profesji związanych z danymi, technologią i narzędziami cyfrowymi.

Raport Eurofound odnosi się także do danych z amerykańskiego rynku, które sugerowały, że spadek zatrudniania osób na stanowiska juniorskie jest spowodowany rozwojem AI, bądź coraz szerszym wprowadzaniem modelu pracy zdalnej. Według Euround dane nie potwierdzają jednak tezy, by rozwój sztucznej inteligencji prowadził w UE do niekorzystnych zmian w poziomie zatrudnienia młodych osób.

Wskaźniki zatrudnienia

Wskaźnik przyjęć do pracy osób w wieku 15–29 lat w krajach UE wzrósł z 16,5 proc. w 2019 r. do 17,9 proc. w 2022 r.; a w 2025 r. spadł do 15,9 proc. Z kolei w grupie 30–49 lat wskaźnik zmieniał się z 9,6 proc. w 2019 r. - na 10,2 proc. w 2022 r. i na 8,9 proc. w 2025 r.

Powody gorszej sytuacji na rynku pracy

Jak podała PARP, pogorszenie sytuacji młodych na rynku pracy może wiązać się z wpływ pandemii COVID-19 na cykl gospodarczy. Eksperci objaśnili, że obecne osłabienie może być częściowo związane z wygasaniem efektów wyjątkowo silnego odbicia, które nastąpiło w 2022 r. i stopniowym powrotem rynku pracy do bardziej typowych warunków.

„Pandemia miała duży wpływ na poziom bezrobocia w grupie osób w wieku 15–29 lat” - podkreśliła agencja. W 2020 r. stopa bezrobocia wśród osób w wieku 15–29 lat w UE wzrosła bowiem o 12,5 proc. względem 2019 r. Dla porównania, w kategorii wiekowej 30–49 lat wskaźnik ten był wyższy o 5,6 proc.

Od 2023 r. sytuacja obu grup rozwija się inaczej: w starszej wiekowo bezrobocie nadal maleje, podczas gdy wśród młodych wraca do poziomu z 2019 r. Ponieważ ta różnica pojawiła się już w 2020 r., Eurofound wskazał, że nie można jej bezpośrednio wiązać z rozwojem sztucznej inteligencji - podkreśliła PARP.

Lepsza sytuacja osób wykształconych

Eksperci dodali, że wśród młodych osób z wyższym wykształceniem sytuacja na rynku pracy jest dziś lepsza niż przed pandemią: wskaźnik zatrudnienia jest o 3 proc. wyższy niż w 2019 r.; a bezrobocie o 1,7 proc. niższe. To jedyna grupa, która przekroczyła poziom zatrudnienia sprzed pandemii, co zdaniem Eurofound podważa tezę, że AI w pierwszej kolejności wypiera młodych, wykształconych pracowników biurowych - zaznaczono w  publikacji.