Londyn i Bruksela zacieśniają współpracę
Brytyjski premier Andy Burnham krytykuje dotychczasowy kształt brexitu, ale wyznacza wyraźne granice dla ponownego zbliżenia z UE.
Londyn i Bruksela pracują nad porozumieniem dotyczącym żywności i napojów, które ma znieść wiele biurokratycznych utrudnień, które pojawiły się po wyjściu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej. Łatwiejszy ma stać się handel mięsem, serami, winem i kwiatami.
Możliwe jest też porozumienie ułatwiające młodym obywatelom krajów UE czasowy pobyt w Wielkiej Brytanii i odwrotnie. Zgodnie z planami młodzi Polacy czy Francuzi w wieku 18-30 lat mogliby mieszkać, pracować i studiować w Wielkiej Brytanii przez maksymalnie trzy lata. Według dziennika „Times” chodzi o 80-100 tys. mieszkańców UE i taką samą liczbę Brytyjczyków, którzy mogliby czasowo przenieść się na kontynent.
Po trzecie, obie strony zamierzają zakończyć negocjacje w sprawie połączenia swoich systemów handlu uprawnieniami do emisji CO2 (ETS). Ma to ułatwić ten handel i ograniczyć koszty dla firm.
Pierwotnie szczyt przełożony przez zmiany polityczne w Wielkiej Brytanii
Pierwotnie szczyt z udziałem brytyjskiego premiera, przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen i szefa Rady Europejskiej Antonio Costy, miał się odbyć w lipcu. Plany te pokrzyżowały jednak gwałtowne zmiany polityczne w Wielkiej Brytanii i zmiana na stanowisku premiera tego kraju.
Ogólny kierunek zmian w relacjach na linii Wielka Brytania-UE – zacieśnienie więzów – został wyznaczony już za rządów poprzedniego szefa rządu w Londynie Keira Starmera.
Strony zdecydowały się odłożyć na później dyskusję na jeden z najtrudniejszych tematów. Londyn obawia się opracowywanego przez UE programu „Made in Europe” - zasad, które mają ograniczyć dostęp do dotacji i zamówień publicznych w kluczowych sektorach przemysłu, uprzywilejowując przedsiębiorstwa z Unii.
Taki „klosz ochronny” miałby powstać m.in. nad przemysłem samochodowym, technologii nuklearnej i sektorem energii odnawialnej. Jego podstawowy cel to ochrona europejskiego przemysłu przed konkurencją z Chin, ale rząd Burnhama obawia się, że Wielka Brytania zostanie uderzona rykoszetem.
Koordynacja polityki handlowej wobec Chin
UE stoi na stanowisku, że aby tego uniknąć, Londyn powinien skoordynować z nią swoją politykę handlową wobec Chin. Stronie brytyjskiej zależy jednak na przyciąganiu inwestycji z Państwa Środka.
Otwarta zostaje też kwestia wysokości czesnego dla studentów z UE chcących kształcić się na brytyjskich uniwersytetach. Przed brexitem płacili oni tyle samo, co Brytyjczycy. Po brexicie co do zasady stawki wzrosły skokowo, czasem pięcio- lub sześciokrotnie.
Brexit w obecnym kształcie szkodzi gospodarce
Burnham zapowiedział „narodową debatę” na temat stosunków Wielkiej Brytanii z UE, dodając, że brexit w obecnym kształcie nie działa, szkodzi gospodarce i ogranicza zdolność kraju do kontrolowania imigracji. To znacząca zmiana tonu, bo od czasu referendum brexitowego z 2016 r. podobnych deklaracji unikali poprzednicy Burnhama zarówno z Partii Pracy, jak i Partii Konserwatywnej.
W poświęconym polityce zagranicznej wystąpieniu wygłoszonym w poniedziałek w londyńskim City Burnham przekonywał, że brexit niepotrzebnie przyjął zbyt radykalną formę wbrew obietnicom z kampanii referendalnej z 2016 roku i zaszkodził gospodarce, a w dodatku - wbrew obietnicom zwolenników brexitu - nie pozwolił Londynowi na „przejęcie kontroli”.
„Czerwone linie” nadal obowiązują
Jednocześnie Burnham zastrzegł wyraźnie, że nie zrezygnuje z „czerwonych linii” wyznaczonych podczas brexitowych negocjacji jeszcze przez rządy konserwatystów. Oznacza to „nie” dla powrotu do jednolitego rynku i unii celnej oraz „nie” dla wolnego przepływu siły roboczej.
Takie postawienie sprawy znacząco zawęża pole manewru brytyjskiego rządu. Premier podkreślił jednocześnie, że „czerwone linie” obowiązują w obecnej kadencji parlamentu, otwierając drogę do ewentualnej zmiany stanowiska po wyborach, które mają się odbyć najpóźniej w 2029 roku.
Liderka konserwatywnej opozycji Kemi Badenoch oceniła w artykule opublikowanym w czwartek na łamach „Daily Mail”, że same rozmowy rządu z Brukselą stanowią „krok w tył”, jeśli chodzi o kontrolę nad brytyjskimi pieniędzmi, prawem i granicami.
W referendum z 2016 roku Brytyjczycy odpowiedzieli na pytanie: „Czy Zjednoczone Królestwo powinno pozostać członkiem Unii Europejskiej, czy też ją opuścić?”. 52 proc. wybrało tę drugą opcję, 48 proc. zagłosowało za pozostaniem kraju we Wspólnocie. Frekwencja wyniosła 72 proc.
Z Londynu Adam Dąbrowski
W mediach pracuje od ćwierćwiecza. Absolwent Politechniki Warszawskiej. Pierwsze kroki w zawodzie stawiał w Agencji Informacyjnej Boss. Później były dzienniki ekonomiczne, Nowa Europa, Prawo i Gospodarka i Puls Biznesu. Z Inforem związany od 2008 r. Redaktor i wydawca strony głównej redakcji Grupy Infor (Forsal.pl, Dziennik.pl, GazetaPrawna.pl, Infor.pl, ZdrowieGO.pl). Zajmuje się tematyką motoryzacji, transportu, budownictwa, surowców, makroekonomii, a także technologii, demografii, pracy oraz polityki i bezpieczeństwa.

