Aby zachować stabilność systemu musimy uniezależnić się od pogody i zabezpieczyć na wypadek ataków hybrydowych na naszą energetykę. Czy to sabotaży sieci przesyłowych, produkcji czy ataków cybernetycznych. Jedną z inwestycji, które mają pomóc przygotować system na te zmiany, jest powstający wielkoskalowy magazyn energii w Nowym Czarnowie. Na początkowy etapie rozwoju OZE kładziono nacisk na rozwój sieci prosumentów, klientów indywidualnych, których instalacje wytwarzają energię i przekazują do systemu natychmiast po wytworzeniu. Po osiągnięciu efektu skali, kumulacja wytworzonej energii stworzyła nadmiary. Magazyny energii skalowane w rozmiarach makro mają to zmienić. Mają też zapewnić nam bezpieczeństwo w razie hybrydowego ataku na naszą infrastrukturę energetyczną. Ten czynnik dziś jest pierwszoplanowy dla projektów energetycznych.
Rozwój OZE zwiększa wymagania wobec sieci i potrzebny jest nie jeden magazyn energii
Produkcja energii z wiatru i słońca zależy od warunków pogodowych, dlatego jej poziom nie zawsze odpowiada bieżącemu zapotrzebowaniu. W okresach wysokiej generacji mogą pojawiać się nadwyżki, podczas gdy przy mniejszej produkcji konieczne jest wykorzystanie innych źródeł. Wraz ze wzrostem udziału odnawialnych źródeł energii coraz większego znaczenia nabierają więc rozwiązania, które pozwalają lepiej bilansować system, magazynować energię i szybko reagować na zmieniające się warunki pracy sieci.
Skala tego wyzwania będzie rosła wraz z dalszym rozwojem odnawialnych źródeł energii i ich rosnącym udziałem w krajowym miksie energetycznym. System będzie musiał sprawnie obsługiwać coraz większą moc pochodzącą ze źródeł o zmiennej produkcji, przy jednoczesnym zapewnieniu ciągłości i bezpieczeństwa dostaw energii. Dlatego coraz większego znaczenia nabiera infrastruktura pozwalająca elastycznie zarządzać energią i reagować na bieżące potrzeby systemu.
Jednym z rozwiązań wspierających pracę systemu elektroenergetycznego są wielkoskalowe magazyny energii. Nie służą one wyłącznie do bilansowania podaży i zapotrzebowania na energię w czasie. - Dzięki odpowiednim technologiom mogą również szybko reagować na zmiany parametrów sieci, wspierając stabilność i elastyczność systemu. W praktyce oznacza to, że magazyn może pełnić kilka funkcji jednocześnie, od bilansowania energii po wsparcie parametrów pracy sieci. O jego zastosowaniu decydują więc nie tylko moc i pojemność, ale także sposób integracji z systemem elektroenergetycznym – wyjaśnia Rafał Kozieł, Senior Expert ds. fotowoltaiki w SMA Solar Technology AG.
Inwestycje w Nowe Czarnowo pokazuje, jak magazyn energii może wspierać sieć
Przykładem takiego podejścia jest wielkoskalowy magazyn energii w Nowym Czarnowie, zlokalizowany w pobliżu stacji elektroenergetycznej Krajnik. Instalacja ma moc 24 MW i pojemność 56 MWh. W przypadku magazynu tej skali równie ważna jest jego zdolność do szybkiego reagowania na zmiany zachodzące w sieci. W projekcie zastosowano rozwiązania, które pozwalają jednak na znacznie więcej niż samo magazynowanie energii. Dzięki nim magazyn może aktywnie uczestniczyć w stabilizacji pracy systemu elektroenergetycznego, m.in. poprzez utrzymywanie odpowiednich parametrów napięcia i częstotliwości.
Ma to coraz większe znaczenie wraz ze wzrostem udziału źródeł odnawialnych, których produkcja zależy od zmiennych warunków pogodowych. Jednym z elementów systemu jest funkcja Grid Forming, dzięki której magazyn może aktywnie wspierać pracę sieci, zamiast jedynie dostosowywać się do jej parametrów. Dwie jednostki zostaną dodatkowo wyposażone w funkcję Black Start. W przypadku rozległej awarii pozwala ona wykorzystać zgromadzoną w magazynie energię do wsparcia procesu stopniowego przywracania zasilania.
Tak właśnie działa mega magazyn energii
Za koordynację pracy całej instalacji i jej współpracę z siecią odpowiada Power Plant Manager. Z kolei zastosowanie falowników wyposażonych w SiC MOSFET pozwala ograniczyć straty energii podczas jej przekształcania, a tym samym zwiększyć sprawność całego systemu. W praktyce wszystkie te rozwiązania służą jednemu celowi: aby magazyn był nie tylko dużym zasobnikiem energii, lecz także aktywnym elementem systemu elektroenergetycznego, który może szybko reagować na zmiany zachodzące w sieci.
– W najbliższych latach znaczenie magazynów energii będzie wykraczać poza bilansowanie produkcji z odnawialnych źródeł energii. Wraz z wycofywaniem części istniejących mocy konwencjonalnych będą one jednym z elementów, które mogą uzupełniać system w okresie jego przebudowy. Budowany w Nowym Czarnowie magazyn jest przykładem inwestycji projektowanej z myślą o szerszej roli w systemie. Takie instalacje będą coraz ważniejsze z punktu widzenia bezpieczeństwa energetycznego, szczególnie w czasie, gdy jednocześnie rozwijane są nowe moce wytwórcze i infrastruktura sieciowa – podsumowuje Rafał Kozieł.
Dziennikarz z zawodu i zamiłowania. Zajmuje się tematyką gospodarczą, prawną i finansową, szczególnie nowymi technologiami, i komunikacją oraz mediami. Poza dziennikarstwem zajmuje się fotografią, jeździ na nartach i uwielbia Hiszpanię. Z marką INFOR związany wcześniej, zaczynał przygodę z dziennikarstwem w Gazecie Prawnej. Od kwietnia 2026 r. już jako dziennikarz internetowy przygotowuje i publikuje artykuły na portalu Forsal.pl.