Forsal logo

Ogromna kwota do wzięcia. Prawie 660 milionów złotych czeka na kontach

Dłonie osoby trzymającej banknoty stuzłotowe i wykonującej obliczenia na kalkulatorze.
Saldo subkonta ZUS nie musi oznaczać przelewu tej samej wysokości. Na kwotę wypłaty wpływają zasady podziału środków oraz podatek. Zdjęcie ilustracyjne./Shutterstock
Prawie 660 milionów złotych czeka na kontach osób ubezpieczonych w ZUS i OFE na swych spadkobierców. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina, kto może sięgnąć po te pieniądze i jakie warunki muszą spełnić spadkobiercy, aby otrzymać te całkiem niemałe pieniądze.
  • Ogromna kwota do wzięcia: W ZUS i OFE leżą setki milionów złotych po osobach zmarłych, po które nikt się nie zgłosił.
  • Pieniądze nie przepadają: Wniosek o wypłatę środków z subkonta można złożyć w dowolnym momencie, prawo do nich się nie przedawnia.
  • Nie tylko dla najbliższej rodziny: Środki trafiają do osób wskazanych przez zmarłego (np. partnera, przyjaciela), a w razie ich braku to do spadkobierców.
  • Podział przy wspólności majątkowej: Część oszczędności małżeńskich trafia bezpośrednio na konto ZUS żyjącego współmałżonka, powiększając jego emeryturę.
  • Dwie drogi składania wniosku: Procedura różni się w zależności od tego, czy zmarły należał do OFE, czy posiadał wyłącznie subkonto w ZUS.
  • Zero kosztów: Wszystkie formalności załatwia się bezpłatnie bezpośrednio w ZUS lub OFE, korzystanie z płatnych pośredników jest zbędne.

Gdy umiera ktoś bliski, pieniądze zwykle schodzą na dalszy plan. Z czasem warto jednak sprawdzić, czy po zmarłym zostały środki, o które można się upomnieć. Chodzi m.in. o subkonto w ZUS i rachunek w OFE, czyli otwartym funduszu emerytalnym. Może się okazać, że zgromadzone przez zmarłego kwoty pomogą uporać się z większymi rodzinnymi problemami finansowymi lub po prostu zasilić budżet domowy, czy przeznaczyć na dowolny cel.

Z danych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wynika, że tylko w latach 2020-2024 zmarło ponad 42 tys. osób posiadających subkonto w ZUS. Prawie 660 milionów złotych czeka, bo nikt się o nie nie upomniał. Pieniądze te nadal leżą w ZUS, ponieważ bliscy po prostu nie złożyli odpowiedniego wniosku.

60 tys. zł na subkoncie, 24 300 zł na rachunku, policzymy to krok po kroku

Najłatwiej zobaczyć to na przykładzie. Załóżmy, że umiera ubezpieczony, który należał do OFE i nie pobierał jeszcze emerytury. Na jego subkoncie w ZUS zapisano 60 tys. zł, w całości objętych małżeńską wspólnością majątkową. Żyjący małżonek również jest przed emeryturą, a zmarły wskazał dorosłego syna jako jedyną osobę uprawnioną do pozostałych środków. Liczymy wyłącznie saldo subkonta, bez ewentualnych pieniędzy na rachunku OFE.

Najpierw połowa środków objętych wspólnością trafia na subkonto małżonka. To transfer emerytalny. Druga połowa przypada wskazanemu synowi, ale jego wypłata podlega 19-procentowemu zryczałtowanemu PIT. ZUS potrąca podatek przy wypłacie.

Element przykładowego podziału

Kwota

Co się z nią dzieje?

Saldo subkonta zmarłego

60 000 zł

Kwota wyjściowa do podziału

Część należna małżonkowi

30 000 zł

Transfer na jego subkonto w ZUS

Część dla wskazanego syna, brutto

30 000 zł

Podstawa jego wypłaty

Podatek od wypłaty synowi

5700 zł

19 proc. z 30 000 zł

Przelew dla syna, netto

24 300 zł

Kwota po potrąceniu podatku

Przykład i obliczenia własne na podstawie zasad ZUS oraz art. 30a ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT. Kwoty są ilustracyjne.

Całe rozliczenie zamyka się więc tak: 30 000 zł na subkoncie małżonka + 24 300 zł dla syna + 5700 zł podatku = 60 000 zł. Saldo zostało rozdzielone między różne cele i odbiorców. Przy innej sytuacji majątkowej lub innym wskazaniu uprawnionych wynik będzie inny.

ZUS wykazał 1,69 mld zł wypłat, ale osobno wyróżnił 301,5 mln zł

Skala tych rozliczeń jest duża. W publikacji "ZUS w liczbach 2025", w części dotyczącej podziałów i wypłat z subkont, Zakład podał łącznie 1,69 mld zł wypłaconych środków. W tej samej infografice wyróżnił 301,5 mln zł jednorazowych wypłat gwarantowanych.

Ta druga nazwa ma znaczenie. Wypłata gwarantowana dotyczy określonych sytuacji po śmierci emeryta. Nie działa identycznie jak podział subkonta osoby, która zmarła przed przejściem na emeryturę. Nie należy też mylić rocznej statystyki wypłat z kwotą środków pozostających bez wniosku.

Skąd wzięło się prawie 660 mln zł?

Znana z wcześniejszych publikacji kwota nie jest bieżącym licznikiem wszystkich pieniędzy po zmarłych w ZUS i OFE. Pochodzi z odpowiedzi resortu rodziny z 9 kwietnia 2026 r. na interpelację nr 15195 i dotyczy osób zmarłych w latach 2020-2024, które miały subkonto w ZUS, ale nie miały aktywnego członkostwa w OFE.

W tej grupie odnotowano 42 351 zgonów. Wypłat dokonano w 8037 przypadkach. Resort wykazał 939,05 mln zł zapisanych środków, z czego 659,77 mln zł pozostawało na subkontach z powodu braku wniosków. To około 70,3 proc. wykazanej kwoty, to wynik własnego obliczenia na podstawie danych ministerstwa.

To mocna informacja o skali problemu, ale opisuje stan przedstawiony w tamtej odpowiedzi. Nie potwierdza, że dokładnie taka sama suma pozostaje niewypłacona w listopadzie 2026 r.

Nie całe konto emerytalne podlega takiemu podziałowi

Subkonto jest wydzieloną częścią konta ubezpieczonego. Możliwość podziału po śmierci dotyczy właśnie zapisanych na nim środków. Nie oznacza dziedziczenia całego kapitału widocznego w informacji o przyszłej emeryturze.

Znaczenie ma też rocznik. Subkonta prowadzi się dla ubezpieczonych urodzonych po 1968 r. niezależnie od członkostwa w OFE, a wśród roczników 1949–1968, dla osób, które należały do OFE. Osoby urodzone przed 1949 r. nie miały takiego subkonta.

Przy podziale małżeńskim liczy się zakres wspólności majątkowej. Jeżeli obejmowała tylko część środków, nie można automatycznie oddawać małżonkowi połowy całego salda.

Brak terminu na wniosek i granica 3 lat. Obie zasady mogą być prawdziwe

ZUS wyjaśnia, że wniosek o podział środków z subkonta po śmierci ubezpieczonego nie jest ograniczony terminem. Można więc sprawdzić sprawę także po wielu latach. Nadal trzeba jednak spełniać warunki uzyskania pieniędzy.

Inny mechanizm dotyczy emeryta, którego subkonto uwzględniono w emeryturze docelowej po osiągnięciu 65 lat. Jeżeli zmarł w okresie trzech lat od miesiąca, od którego po raz pierwszy wypłacono tę emeryturę, uprawnionym może przysługiwać wypłata gwarantowana. Granica trzech lat odnosi się do chwili śmierci emeryta względem rozpoczęcia wypłat. Nie jest trzyletnim terminem na złożenie wniosku przez rodzinę po zgonie.

Jest tu jeszcze nieoczywisty szczegół, który mówi że, przy obliczaniu wypłaty gwarantowanej znaczenie ma 1/37 kwoty przyjętej z subkonta za każdy pełny miesiąc uwzględniany w ustawowym rozliczeniu. Przy przykładowej podstawie 37 tys. zł oznacza to pomniejszenie o 1000 zł za taki miesiąc. Mowa o wyliczeniu przed opodatkowaniem, odrębnym od przykładu podziału 60 tys. zł.

Najpierw OFE czy od razu ZUS? Od tego zależy początek procedury

Jeżeli zmarły nadal miał rachunek w OFE, formalności rozpoczyna się w funduszu. Po podziale OFE ma 14 dni na przekazanie ZUS informacji o uprawnionych i udziałach. ZUS dokonuje odpowiedniego podziału subkonta w ciągu trzech miesięcy od otrzymania zawiadomienia.

Gdy zmarły miał już tylko subkonto w ZUS, również po przekazaniu całości środków z OFE w ramach "suwaka bezpieczeństwa", sprawę rozpoczyna się w Zakładzie. Służy do tego formularz USS. Jeżeli podstawą żądania jest dziedziczenie, potrzebny jest dokument potwierdzający nabycie spadku.

Przy wypłacie gwarantowanej obowiązuje inny zestaw formularzy: EWG-P dla pełnoletniej osoby uprawnionej i EWG-M dla małoletniej. Warto więc zacząć od ustalenia, o który rodzaj rozliczenia chodzi.

Czytelnicy pytają

Czy odrzucenie spadku odbiera prawo do pieniędzy z subkonta?

Nie zawsze. Osoba wskazana za życia przez ubezpieczonego może otrzymać środki na podstawie tej dyspozycji także po odrzuceniu spadku. Inaczej jest, gdy pieniądze weszły do spadku i uprawnienie miałoby wynikać wyłącznie z dziedziczenia.

Czy wskazanie uprawnionego do subkonta można zmienić?

W przypadku osoby mającej wyłącznie subkonto w ZUS służy do tego formularz UWU. Można zmienić wskazane osoby i ich udziały. Członek OFE aktualizuje dyspozycję w swoim funduszu.

Czy do wypłaty potrzebna jest firma pośrednicząca?

Wniosek można złożyć samodzielnie, a ZUS zapewnia pomoc przy formalnościach. Korzystanie z płatnego pośrednika nie jest warunkiem otrzymania środków.

Źródła: ZUS.

Źródło: forsal.pl
Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Anna Zdrowecka
Anna Zdrowiecka

Anna Zdrowiecka jest dziennikarką i redaktorką specjalizującą się w szeroko rozumianej tematyce konsumenckiej. Pisze o zmianach, usługach, nowych rozwiązaniach oraz codziennych problemach, które mogą wpływać na decyzje i wydatki czytelników. Publikuje w serwisach Infor.pl, Dziennik.pl, Forsal.pl.

W swoich artykułach porusza między innymi tematykę domowych poradników, zakupów, usług, technologii użytkowej, telekomunikacji oraz praw konsumenta. Skupia się przede wszystkim na praktycznym znaczeniu opisywanych zmian, wyjaśnia, kogo dotyczą, co oznaczają w codziennym życiu i na co warto zwrócić uwagę.

Stawia na prosty, zrozumiały język, rzetelne źródła oraz informacje, które pomagają czytelnikom podejmować świadome decyzje.

Zobacz wszystkie artykuły tego autoraOgromna kwota do wzięcia. Prawie 660 milionów złotych czeka na kontach »
Zapisz się na newsletter
Zapisz się na newsletter Forsal.pl „Finanse osobiste” i otrzymuj najważniejsze informacje finansowe, które mogą wpłynąć na Twoje finanse osobiste.

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj