Eksperci alarmują: presja fiskalna narasta
Mimo że relacja długu do PKB pozostaje niższa niż podczas kryzysu zadłużeniowego strefy euro, eksperci ostrzegają przed narastającą presją fiskalną, rosnącymi kosztami finansowania oraz ryzykiem politycznym w największych gospodarkach regionu.
Według IIF całkowity dług Europy odpowiada obecnie około 25 proc. światowego zadłużenia. Największe zadłużenie mają Francja (15,5 bln dolarów), Wielka Brytania (14,7 bln dolarów), Niemcy (13,5 bln dolarów) oraz Włochy (7,2 bln dolarów). Największy udział w zadłużeniu mają instytucje finansowe, następnie przedsiębiorstwa niefinansowe, sektor publiczny i gospodarstwa domowe.
Analitycy IIF podkreślają, że obecna sytuacja różni się od kryzysu z lat 2010-2012. Relacja długu do PKB wynosi około 325 proc., czyli ponad 45 pkt proc. mniej niż na początku poprzedniego kryzysu, głównie dzięki wieloletniemu ograniczaniu zadłużenia sektora bankowego. Jednocześnie jednak zadłużenie rządów pozostaje znacznie wyższe niż kilkanaście lat temu.
Sytuacja największych gospodarek Europy
Szczególne obawy budzi sytuacja finansów publicznych największych gospodarek europejskich.
IIF wskazuje, że w ostatnich latach jedne z największych wzrostów relacji długu publicznego do PKB zanotowały Rumunia, Finlandia i Polska, m.in. w związku ze wzrostem wydatków obronnych. Jednocześnie wiele krajów, w tym Polska, ma utrzymywać podwyższone deficyty budżetowe również w kolejnych latach.
Francja w trudnym położeniu
Zdaniem autorów raportu szczególnie wrażliwa pozostaje sytuacja Francji. Kraj odnotował w tym roku największy wzrost kosztów finansowania długu wśród państw UE, a pięcioletnie kontrakty CDS na francuski dług osiągnęły najwyższy poziom od 2012 r. i najwyższy wśród gospodarek rozwiniętych. Dodatkowo tempo wzrostu długu netto przewyższa wzrost długu brutto, co wskazuje na stopniowe wyczerpywanie się buforów finansowych państwa. Podobne zjawiska obserwowane są również w Niemczech i Wielkiej Brytanii.
Zagrożeniem dla stabilności finansów publicznych staje się polityka
IIF ocenia, że coraz większym zagrożeniem dla stabilności finansów publicznych staje się polityka. We Francji utrzymują się napięcia społeczne i spory budżetowe przed wyborami prezydenckimi w 2027 r. W Niemczech wyzwaniem staje się finansowanie rozbudowy infrastruktury i wydatków obronnych, natomiast w Hiszpanii, Włoszech i Wielkiej Brytanii presję na finanse publiczne zwiększają kwestie mieszkaniowe, emerytalne i socjalne.
Eksperci zwracają także uwagę na wysokie uzależnienie wielu europejskich rządów od zagranicznych inwestorów finansujących deficyty budżetowe. W przypadku pogorszenia globalnych nastrojów inwestycyjnych lub odpływu kapitału mogłoby to utrudnić refinansowanie długu i przełożyć się na wzrost rentowności obligacji.
Ryzyko powtórki kryzysu zadłużeniowego
Według IIF Europa nie stoi obecnie przed bezpośrednim ryzykiem powtórki kryzysu zadłużeniowego sprzed dekady, jednak połączenie rekordowego zadłużenia, wysokich potrzeb pożyczkowych, rosnących kosztów obsługi długu, napięć politycznych oraz zwiększonych wydatków na obronność i cele społeczne może w kolejnych latach stać się źródłem nowych napięć na europejskich rynkach finansowych.
Redaktor i wydawca strony głównej, z redakcjami Grupy Infor (Forsal.pl, Dziennik.pl, GazetaPrawna.pl, Infor.pl, ZdrowieGO.pl) związany od 2010 roku. Zajmuje się tematyką stosunków międzynarodowych, polityki gospodarczej i technologicznej, bezpieczeństwa, a także psychologią, zarządzaniem i pracą. Wcześniej zajmował się naukowo teoriami społeczeństwa sieci.