Opłata miejscowa wzrośnie do 5 zł za dobę. Rodzina 2+2 zapłaci nawet 20 zł za dobę
Od przyszłego roku gminom będzie znacznie łatwiej wprowadzić opłatę miejscową, potocznie nazywaną klimatyczną. Uchwalona 18 września 2026 roku nowelizacja ustawy o podatkach i opłatach lokalnych znosi wymóg posiadania korzystnych właściwości klimatycznych. Możliwość pobierania opłaty miejscowej uzależnia natomiast od występowania walorów krajobrazowych.
Ważne
Zmiana zasad pobierania opłaty idzie w parze z podwyższeniem jej maksymalnej stawki. W 2026 roku gminy mogą pobierać standardową opłatę miejscową w wysokości do 3,46 zł dziennie, natomiast od 1 stycznia 2027 roku limit wzrośnie do 5 zł za dobę. Na obszarach ochrony uzdrowiskowej wyniesie 5,50 zł, a maksymalna opłata uzdrowiskowa sięgnie 6,86 zł za dobę.
Co do zasady opłata miejscowa jest pobierana od każdej osoby fizycznej przebywającej w danej miejscowości dłużej niż dobę w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych. Jest naliczana za każdą osobę i za każdą rozpoczętą dobę pobytu.
Oznacza to, że jeśli nie obowiązują żadne lokalne zwolnienia:
- rodzina 2+1 płaci opłatę za trzy osoby;
- rodzina 2+2 płaci opłatę za cztery osoby.
W przypadku rodziny 2+2 koszt pobytu wzrośnie więc o dodatkowe 20 zł za każdą dobę. W 2026 roku maksymalna opłata wynosiła 13,84 zł dziennie dla czteroosobowej rodziny (4 × 3,46 zł), ale tylko w miejscowościach spełniających warunki do jej pobierania. Od 2027 roku opłata będzie mogła być pobierana niemal w każdej miejscowości.
Zieleń, dostęp do wody, a nawet centrum biznesowe. Jeden walor ma wystarczyć do pobierania opłaty
Ministerstwo Finansów i Gospodarki przygotowało projekt rozporządzenia (RD344), które określi minimalne wymagania w tym zakresie. Zgodnie z proponowanymi przepisami wystarczy jeden z wymienionych elementów, aby miejscowość spełniała kryterium krajobrazowe uprawniające radę gminy do wprowadzenia opłaty.
Katalog jest wyjątkowo szeroki. Obejmuje m.in:
- szatę roślinną,
- dostęp do wód,
- kąpieliska,
- urozmaiconą rzeźbę terenu,
- ogrody botaniczne i zoologiczne,
- parki narodowe,
- rezerwaty przyrody,
- zabytki,
- muzea oraz skanseny.
Na liście znalazły się także parki rozrywki, parki wodne i linowe, obiekty sportowe, centra biznesowe i szkoleniowe, a nawet miejsca związane z regularną organizacją festiwali, jarmarków oraz wydarzeń religijnych, kulturalnych i naukowych.
Tak określone wymagania mogą otworzyć możliwość pobierania opłaty w wielu miejscowościach, które dotychczas miały z tym problem. Warunkiem będzie występowanie odpowiedniego waloru krajobrazowego, świadczenie usług zakwaterowania oraz podjęcie uchwały przez radę gminy.
Ważne
Najważniejsza zmiana dotyczy jakości powietrza. Przekroczenie dopuszczalnych norm zanieczyszczeń przestanie być przeszkodą w pobieraniu opłaty miejscowej.
Opłata klimatyczna bez wymogu czystego powietrza. Zakopane dobrze zna ten problem
Obecnie pobieranie opłaty miejscowej zależy od spełnienia wymagań klimatycznych, krajobrazowych i pobytowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 18 grudnia 2007 roku. Miejscowość musi między innymi zachowywać dopuszczalne poziomy określonych zanieczyszczeń powietrza oraz pól elektromagnetycznych.
Wymagane są również odpowiednie walory przyrodnicze lub krajoznawcze, takie jak lasy, wody powierzchniowe, góry, zabytki czy muzea. W przypadku lasów i użytków rolnych jednym ze sposobów spełnienia kryterium jest ich łączna powierzchnia przekraczająca 80 proc. obszaru gminy. Obecne przepisy pozwalają przy tym uwzględniać walory znajdujące się na terenie całej gminy, podczas gdy nowy projekt wskazuje na ich występowanie w samej miejscowości.
O tym, jak duże znaczenie mają wymagania klimatyczne, przekonało się Zakopane, które przez lata spierało się o legalność pobierania opłaty miejscowej ze względu na zanieczyszczenie powietrza.
Sprawę zakwestionował Bogdan Achimescu, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, podważając uchwałę Rady Miasta Zakopane z 2015 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 6 kwietnia 2023 roku stwierdził jej nieważność, a 1 kwietnia 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną miasta.
Pomimo niekorzystnego rozstrzygnięcia Zakopane kontynuowało pobieranie opłaty, powołując się na inną uchwałę. W kwietniu 2025 roku władze miasta poinformowały o stosowaniu stawki 2 zł za dobę na podstawie uchwały z 2013 roku, po wstrzymaniu przez Regionalną Izbę Obrachunkową wykonania nowej uchwały z marca 2025 roku.
Od 2027 roku miejscowości takie jak Zakopane będą mogły wprowadzać opłatę na nowych zasadach, nawet przy przekroczeniach norm zanieczyszczenia powietrza. Wcześniej wszczęte i niezakończone postępowania podatkowe będą natomiast nadal rozpatrywane według dotychczasowych przepisów.
Dodatkową opłątę zapłacą także osoby w podróży służbowej
Poszerzy się również krąg osób objętych obowiązkiem zapłaty. Dotychczas opłata miejscowa dotyczyła pobytów trwających dłużej niż dobę w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych. Po zmianach podstawą jej naliczenia będzie korzystanie z usługi zakwaterowania przez co najmniej jedną dobę, niezależnie od celu przyjazdu.
Oznacza to, że dodatkowe koszty mogą ponosić także osoby nocujące w hotelach i pensjonatach podczas podróży służbowych. O wysokości opłaty zdecyduje rada gminy, która będzie mogła ustalić stawkę niższą od ustawowego maksimum. Poborem zajmą się podmioty świadczące usługi zakwaterowania, w tym hotele, pensjonaty i właściciele kwater objętych ustawową definicją. Za terminowe przekazywanie prawidłowo pobranych należności otrzymają wynagrodzenie w wysokości co najmniej 10 proc. zebranych opłat.
Ważne
Ustawa przewiduje zwolnienia między innymi dla osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, określonych grup osób niewidomych i głuchych, dzieci do 16. roku życia z orzeczoną niepełnosprawnością oraz jednej osoby im towarzyszącej. Opłata obejmie też wyjątki dotyczące zorganizowanych grup dzieci i młodzieży szkolnej wraz z opiekunami. Zwolnienie za cały okres pobytu przysługiwać będzie również osobom korzystającym z zakwaterowania przez ponad 29 kolejnych dób.
Samorządy będą mogły wprowadzać dodatkowe zwolnienia, na przykład ze względu na wiek, posiadanie Karty Dużej Rodziny, długość pobytu czy miejsce zamieszkania.
Rząd uzasadnia zmiany w opłacie miejscowej
Ministerstwo Finansów i Gospodarki uzasadnia zmiany potrzebą uproszczenia przepisów i umożliwienia pobierania opłaty samorządom, które dotychczas miały z tym problem ze względu na jakość powietrza. Rozszerzenie możliwości poboru ma również znaczenie finansowe, ponieważ obsługa ruchu turystycznego wiąże się z kosztami utrzymania infrastruktury, czystości i przestrzeni publicznych.
Turystyka przynosi jednak także korzyści lokalnej gospodarce, wspierając handel, gastronomię, usługi i rynek noclegowy. Dodatkowe wpływy z opłaty miejscowej mogą więc zasilić budżety samorządów, których dochody już dziś korzystają z aktywności turystów i przedsiębiorców.
Ustawa została ogłoszona w Dzienniku Ustaw 19 października 2026. Na przyjęcie czeka natomiast rozporządzenie określające minimalne walory krajobrazowe. Projekt ma zostać przyjęty w czwartym kwartale 2026 roku, tak aby nowe wymagania zaczęły obowiązywać wraz z ustawą.
Podstawa prawna:
- projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie minimalnych walorów krajobrazowych, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową (RD344);
- ustawa z dnia 18 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. 2026 poz. 1354)
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.
