Forsal logo

Atom, offshore, sieci: czy polski przemysł zarobi na transformacji energetycznej?

Ten tekst przeczytasz w 7 minut
dzisiaj, 01:00
Inżynierka w elektrowni
W swojej nowej strategii PGE Polska Grupa Energetyczna zapowiada, że do 2035 r. zainwestuje ok. 210 mld zł, w tym ok. 80 mld zł w OZE i magazyny energii, 70 mld zł w sieci oraz 48 mld zł w energetykę gazową, ciepłownictwo i atom./Shutterstock
Atom, offshore i rozbudowa sieci to wieloletnia szansa dla polskich firm. Nie ma jednak gwarancji, że większość wartości inwestycji zostanie w kraju: część technologii nadal trzeba importować. O tym, czy zamówienia zbudują trwałe kompetencje krajowego przemysłu, zdecydują zasady przetargów, stabilność regulacji i inwestycje przedsiębiorstw.

W swojej nowej strategii PGE Polska Grupa Energetyczna zapowiada, że do 2035 r. zainwestuje ok. 210 mld zł, w tym ok. 80 mld zł w OZE i magazyny energii, 70 mld zł w sieci oraz 48 mld zł w energetykę gazową, ciepłownictwo i atom. To zapotrzebowanie na konstrukcje, kable, aparaturę, usługi inżynieryjne, montaż i serwis. Komponent krajowy był głównym tematem Dnia Dostawcy PGE, który 9 listopada odbył się na PGE Narodowym w Warszawie.

Popyt jest, ale kto go obsłuży?

– Za każdą nową inwestycją w polskiej energetyce stoi wiele decyzji. Te pieniądze mogą pracować w Polsce i budować kompetencje firm polskich albo zagranicznych. Zależy nam na tym, aby budować w Polsce – podkreślił Dariusz Lubera, prezes PGE, podczas spotkania z przedstawicielami biznesu w ramach Dnia Dostawcy. Dodał, że spółki takie jak PGE mogą wyznaczać kierunki polityki local content, by polskie firmy wygrywały przy jasnych i uczciwych regułach.

Podobne sygnały płyną z rządu. Zdaniem Elizy Zeidler, sekretarz stanu w Ministerstwie Aktywów Państwowych, jak największa część środków przeznaczonych na wielomiliardowe inwestycje w transformację energetyczną powinna zostać w kraju i napędzać gospodarkę.

– Komponent krajowy jest priorytetem rządu i ma rosnąć w największych inwestycjach. To nie jest dawanie preferencji polskim przedsiębiorcom, tylko zdejmowanie im barier, które wcześniej blokowały im dostęp do dużych inwestycji strategicznych – podkreśliła minister podczas Dnia Dostawcy PGE.

Gdzie są szanse, a gdzie luki

Jaką część inwestycji mogą więc zagospodarować krajowe przedsiębiorstwa, a w jakich obszarach nadal będziemy musieli ratować się importem? Maciej Lipiński, analityk ds. polityki klimatyczno-energetycznej w Instytucie Reform, wskazuje w rozmowie z DGP, że największe szanse polskie firmy mają w produktach i usługach o uniwersalnym charakterze: konstrukcjach stalowych, cemencie i betonie, kablach i aparaturze elektroenergetycznej oraz usługach budowlano-montażowych i serwisowych. – Dobrze radzimy sobie z zadaniami konwencjonalnymi i uniwersalnymi, ale zaawansowane technologie wciąż musimy importować lub licencjonować – ocenia.

Luki widzi w rdzeniu technologicznym, czyli w gotowych produktach, takich jak kompletne turbiny czy ogniwa bateryjne. Jego zdaniem na razie trudno myśleć o ich dostawach z kraju. – W Polsce produkuje się baterie, ale robią to firmy z kapitałem zagranicznym, a polskich producentów wciąż brakuje. Podobnie jest z turbinami wiatrowymi. Produkujemy do nich komponenty, a pierwsze próby budowy kompletnych wiatraków dopiero się zaczynają – wyjaśnia analityk i dodaje, że w sektorze jądrowym mamy doświadczonych dostawców kabli, elementów metalowych czy systemów wentylacji, natomiast brakuje firmy, która byłaby w stanie wykonać kompletną wyspę jądrową, czyli część elektrowni, w której znajduje się reaktor.

Deklaracje i ich pomiar

Transformacja opiera się na technologiach, do których polscy wykonawcy nie mieli dotąd dostępu. Przykładem jest offshore, gdzie w ramach pierwszej fazy inwestycji polskie firmy skupiały się przede wszystkim na zbieraniu doświadczenia, a dopiero przy kolejnych projektach ich udział ma wyraźnie wzrosnąć. Dla spółek podlegających Ministerstwu Aktywów Państwowych powstał Kodeks dobrych praktyk zatwierdzony przez premiera, a w każdej z nich powołano pełnomocników ds. local contentu. Badaniem komponentu krajowego w ramach programu pilotażowego zajmie się Główny Urząd Statystyczny.

– Przede wszystkim musimy się nauczyć stosować w przetargach kryteria jakościowe, pozacenowe. W tym kierunku zmierza unijna reforma zamówień publicznych (Public Procurement Act), ale nie musimy na nią czekać – mówi Monika Helak, starsza analityczka ds. polityk publicznych w Instytucie Reform. W rozmowie z DGP wyjaśnia, że takie kryteria można stosować zarówno jako warunki dopuszczenia do przetargu, jak i na etapie oceny ofert, przyznając dodatkowe punkty za ich spełnienie. Premiowanie niższego śladu węglowego w transporcie daje, jej zdaniem, przewagę lokalnej firmie z krótszym łańcuchem dostaw. W ten sposób można wspierać jednocześnie lokalnych dostawców i czyste rozwiązania.

Jako wzór dla Polski ekspertka wskazuje jednego z sąsiadów: – Litwie w 2021 r. udało się zazielenić 89 proc. przetargów, podczas gdy my pozostajemy na poziomie 4–5 proc. – wskazuje. Tłumaczy, że Litwini wyznaczyli sobie konkretny cel (100 proc.), opracowali spójne wytyczne stosowania kryteriów pozacenowych, przeszkolili zamawiających i monitorowali efekty. Jak zauważa Monika Helak, już obecne przepisy pozwalają weryfikować dostawców pod kątem cyberbezpieczeństwa czy ryzyka wycieku danych oraz promować zielone zamówienia publiczne.

Warunki trwałego zaplecza

Zdaniem Macieja Lipińskiego awans krajowych przedsiębiorstw w łańcuchu dostaw wymaga systemowych działań ze strony państwa. – Aby nasze firmy mogły wejść na wyższy poziom technologiczny, państwo musi zapewnić im odpowiednie warunki. Po pierwsze, potrzebna jest kompleksowa strategia modernizacji i innowacji w przemyśle. Po drugie, odpowiedzialna i długofalowa polityka budowy nowoczesnego miksu energetycznego. Po trzecie, spójne otoczenie regulacyjne, w tym sprawne korzystanie z możliwości, jakie dają unijne przepisy o pomocy publicznej i zamówieniach publicznych – tłumaczy ekspert.

– Dziś dla wielu firm nie jest to priorytet z powodu niestabilności regulacyjnej, niekonsekwentnego wsparcia dla instytutów badawczo-rozwojowych i braku sprawnego ekosystemu współpracy nauki z biznesem – ocenia Monika Helak. Ostrzega też przed rosnącą luką kadrową w sektorze czystych technologii i całym przemyśle, wynikającą z demografii i braku odpowiednich ścieżek kształcenia. Potrzebna jest, jej zdaniem, strategia, która obejmie programy kształcenia zawodowego przygotowane z pracodawcami.

Eksperci zgodnie tłumaczą, że inwestycje w dekarbonizację, ograniczanie śladu węglowego i gospodarkę o obiegu zamkniętym będą się opłacać także z czysto rynkowego punktu widzenia. Państwa Europy Zachodniej, główny rynek eksportowy dla polskich firm, nadal egzekwują politykę klimatyczną, co wpływa na to, jakich partnerów biznesowych, kontrahentów i podwykonawców opłaca się tam szukać. – Preferowane będą firmy o wyższej efektywności energetycznej, niższych emisjach, mniejszej ilości niewykorzystanych odpadów i lepszych wskaźnikach środowiskowych. Dlatego Polska powinna zachęcać krajowe przedsiębiorstwa do inwestowania w dekarbonizację, choćby po to, żeby w przyszłości miały klientów także poza rynkiem wewnętrznym – podsumowuje Monika Helak.

Michał Perzyński

Dowodem na to, że polski przemysł i inżynieria potrafią z sukcesem realizować najbardziej wymagające megaprojekty offshore, jest budowa nowoczesnego Terminala Instalacyjnego T5 w Porcie Gdańsk. Ta strategiczna inwestycja o wartości ok. 1,2 mld zł, zrealizowana m.in. przez polską Grupę NDI oraz Polski Fundusz Rozwoju, zmienia układ sił na polskim rynku morskiej energetyki wiatrowej. Zyskało nie tylko samo zaplecze logistyczne. W wyniku intensywnych prac hydrotechnicznych wydarto Zatoce Gdańskiej ponad 21 ha nowego lądu, na co zużyto miliony metrów sześciennych piasku. Nowy obiekt dysponuje teraz prawie 900 m nowoczesnych nabrzeży o głębokości do 17,5 m, co pozwala na bezproblemową obsługę największych na świecie statków instalacyjnych typu jack-up. Dotychczas skomplikowana logistyka i montaż komponentów dla kluczowych polskich projektów na Bałtyku, takich jak budowa morskiej farmy wiatrowej Baltica 2 realizowanej przez PGE i Ørsted, musiały się opierać na zagranicznych portach, m.in. na duńskim Bornholmie. Dzięki inwestycji w Gdańsku 107 gigantycznych turbin wyruszy bezpośrednio z polskiego brzegu.

Źródło: Dziennik Gazeta Prawna
Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Zapisz się na newsletter
Zapraszamy na newsletter Forsal.pl zawierający najważniejsze i najciekawsze informacje ze świata gospodarki, finansów i bezpieczeństwa.

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj