Obciążenie układu zasilania zależy nie tylko od liczby pociągów, lecz także od częstotliwości kursowania, masy składów, ich parametrów technicznych oraz prędkości. Wzrost skali przewozów wymaga więc określenia przyszłych potrzeb energetycznych, a następnie przygotowania stacji trakcyjnych, linii zasilających, układów sterowania i połączeń z publiczną siecią elektroenergetyczną.
Szczególnie wyraźnie widać to w przypadku kolei dużych prędkości (KDP). Nowe linie będą zasilane w standardzie 2 × 25 kV prądu przemiennego, podczas gdy na większości istniejącej sieci pozostanie system 3 kV prądu stałego. Oba rozwiązania będą funkcjonować równolegle. Oznacza to konieczność przygotowania nie tylko nowych obiektów zasilania, lecz także miejsc styku systemów, urządzeń sterowania i zabezpieczeń oraz zasad bezpiecznego utrzymania infrastruktury.
Kolej dużych prędkości zaczyna się nie od pociągu jadącego 320 km/h, lecz od systemu zdolnego dostarczyć odpowiednią moc dokładnie wtedy, gdy jest potrzebna.
Pociąg jadący z dużą prędkością pobiera znaczną moc, a system musi utrzymać wymagane parametry także wtedy, gdy na jednym odcinku jednocześnie porusza się kilka składów. Infrastruktury zasilającej nie można zatem projektować według dzisiejszego obciążenia. Punktem odniesienia musi być przyszły model ruchu: liczba pociągów, częstotliwość kursowania i ich parametry eksploatacyjne.
Infrastruktura energetyczna jest dla pasażera praktycznie niewidoczna, ale bezpośrednio wpływa na ofertę przewoźników. Od jej wydajności i niezawodności zależy, ile pociągów może się poruszać po danej trasie, z jaką częstotliwością i przy jakiej prędkości. Dlatego infrastruktura torowa i energetyczna powinny być projektowane według tych samych założeń dotyczących przyszłego ruchu.
Budowa i uruchomienie podstacji trakcyjnej to proces liczony w latach. Trzeba określić przyszłe zapotrzebowanie na moc, uzyskać warunki przyłączenia i prawa do nieruchomości, pozyskać formalne uzgodnienia i decyzje, a następnie zaprojektować, wybudować i uruchomić obiekt. Rezerwy zasilania muszą być dostępne przed zwiększeniem liczby pociągów, a nie dopiero w odpowiedzi na przeciążenie systemu.
Rezerwy zasilania trzeba przygotować przed uruchomieniem nowych połączeń. Infrastruktury energetycznej nie można dobudować dopiero wtedy, gdy wzrost ruchu ujawni jej ograniczenia.
Skalę potrzeb pokazuje program modernizacji układów zasilania. W latach 2026–2035 PGE Energetyka Kolejowa Operator planuje budowę lub modernizację ok. 350 podstacji trakcyjnych i kabin sekcyjnych. Nie chodzi wyłącznie o odtworzenie majątku. Celem jest przygotowanie układów zasilania do większej liczby pociągów, wyższych prędkości i rosnącej mocy nowoczesnego taboru.
Obecność w Grupie PGE pozwala spółce łączyć wiedzę i doświadczenie z nowymi możliwościami. Ma to praktyczne znaczenie tam, gdzie zwiększenie mocy dla kolei wymaga skoordynowania inwestycji po obu stronach punktu przyłączenia: w układzie zasilania trakcyjnego oraz w sieci, z której jest pobierana energia.
Wraz ze wzrostem liczby uruchamianych pociągów rośnie znaczenie nie tylko dostępnej mocy, lecz także sposobu wykorzystania energii. Dane o rzeczywistym poborze pozwalają określić, gdzie system ma jeszcze rezerwę, a gdzie zwiększenie częstotliwości kursowania będzie wymagało inwestycji. Ułatwiają również planowanie modernizacji według rzeczywistego obciążenia infrastruktury.
Dzięki temu można też lepiej wykorzystywać energię odzyskiwaną w procesie rekuperacji podczas hamowania. Najwyższą efektywność rekuperacji osiąga się wtedy, gdy energię oddawaną przez jeden pojazd może w tej samej chwili pobrać inny skład znajdujący się na tym samym obszarze zasilania. O efektywności decyduje więc przede wszystkim to, czy odzyskana energia znajdzie odbiorcę w chwili, gdy jest dostępna.
Skuteczności programu inwestycyjnego na kolei nie można zatem oceniać wyłącznie przez pryzmat liczby nowoczesnych i wygodnych pociągów albo kilometrów nowych i zmodernizowanych linii. Ostatecznym sprawdzianem będzie to, czy cały system pozwoli przewoźnikom uruchamiać więcej połączeń, zachować niezawodność ruchu i wykorzystywać parametry nowego taboru. Do tego jest potrzebne zaplecze energetyczne przygotowane nie na obecne obciążenia, ale na potrzeby kolei następnych dekad.
Partner

