FSRU (Floating Storage and Regasification Unit) to pływająca jednostka służąca do magazynowania skroplonego gazu ziemnego (LNG) oraz jego regazyfikacji, czyli zmianie stanu ciekłego w gazowy. Polski program FSRU, obejmujący część morską, lądową oraz budowę jednostki FSRU, wkracza w etap łączenia poszczególnych elementów inwestycji w jeden zintegrowany system.
Najtrudniejsze etapy za nami
W sierpniu 2026 r. zakończono drążenie mikrotunelu o długości ponad 1 km, który przebiega pod lasem, wydmami i plażą w rejonie Górek Zachodnich. Zastosowana metoda bezwykopowa z użyciem specjalistycznej maszyny TBM pozwoliła zachować dostęp do plaży dla mieszkańców i turystów. Trwają przygotowania do jej wydobycia z dna Bałtyku. Następnie przez przygotowany tunel zostanie wprowadzony gazociąg łączący terminal z lądem.
Równolegle GAZ-SYSTEM zakończył wbijanie ponad 500 pali stanowiących fundament nabrzeża dla pływającego terminala. Na nich zostaną osadzone platformy, a następnie urządzenia i instalacje niezbędne do obsługi jednostek FSRU. Do końca 2027 r. jest planowane zakończenie budowy gazociągu podmorskiego oraz stanowiska cumowniczego.
Również część lądowa jest na finiszu. Wszystkie trzy odcinki gazociągu Gdańsk–Gustorzyn, o łącznej długości 250 km, zostały już wybudowane. Rurociąg pomyślnie przeszedł obowiązkowe badanie tłokiem inteligentnym, które potwierdziło jego właściwy stan techniczny i wymaganą jakość robót. Obecnie trwają prace wykończeniowe, w tym rekultywacja terenu, odbudowa systemów melioracyjnych i znakowanie trasy, a po nich nastąpią odbiory techniczne i przekazanie gazociągu do eksploatacji. Zakończenie inwestycji w części lądowej jest planowane na początku 2027 r.
Gaz z północy do centralnej i południowej Polski
Pierwsza jednostka FSRU będzie umożliwiała regazyfikację 6,1 mld m sześc. gazu rocznie. Całą tę przepustowość zarezerwował jeden podmiot, który będzie dysponować pełnym wolumenem LNG dostarczonym do Gdańska. Gaz po regazyfikacji trafi gazociągiem Gdańsk–Gustorzyn do tłoczni w Gustorzynie, a stamtąd istniejącymi i planowanymi gazociągami w głąb kraju. Na ich trasie jest planowane przyłączenie nowych odbiorców gazu, w tym kilku podmiotów z sektora elektroenergetycznego.
Prognoza popytu w pełni uzasadnia te inwestycje: w najbliższych latach GAZ-SYSTEM spodziewa się wzrostu zapotrzebowania na gaz związanego z przejściem elektrowni węglowych na źródła gazowe. Potwierdzają to realizowane umowy o przyłączenie elektrowni i elektrociepłowni, które zapewnią moce wytwórcze z gazu na poziomie ok. 11 GWe. Wydane przez operatora warunki przyłączenia dla sektora elektroenergetycznego dotyczą kolejnych projektów o łącznej mocy przekraczającej 5 GWe. Spółka obserwuje również zapotrzebowanie na nowe moce przesyłowe – zarówno bezpośrednio od uczestników rynku, jak i za pośrednictwem operatorów systemów dystrybucyjnych.
Od przepustowości do prawdziwego hubu
Pytanie, czy nadwyżka przepustowości przekształci się w realne regionalne centrum obrotu gazem, dotyczy dziś całego rynku. Jak wyjaśniła Elżbieta Kramek, wiceprezes GAZ-SYSTEM, rolą operatora jest rozwój infrastruktury, która umożliwi funkcjonowanie takiego centrum, oraz zapewni bezpieczny transport gazu zarówno do odbiorców krajowych, jak i państw sąsiednich.
– Dziś dysponujemy połączeniami pozwalającymi na dostawy gazu z różnych kierunków. Tylko Baltic Pipe i terminal LNG w Świnoujściu zapewniają sprowadzenie ponad 18 mld m sześc. gazu rocznie. W 2028 r. uruchomimy pierwszą jednostkę FSRU, a w 2030 r. rozpocznie pracę druga. Zwiększy to nasze techniczne zdolności importowe LNG o kolejne ok. 12 mld m sześc. – powiedziała Elżbieta Kramek w rozmowie z DGP.
Łącznie, po uwzględnieniu terminala w Świnoujściu i połączeń lądowych, zdolności importowe będące w dyspozycji GAZ-SYSTEM w 2030 r. przekroczą 50 mld m sześc. gazu rocznie. Nadwyżka przepustowości nie musi być przy tym niewykorzystanym potencjałem, bo daje możliwości przesyłania gazu na rynki ościenne, w szczególności do Europy Środkowo-Wschodniej. Służą temu istniejące interkonektory z Niemcami, Litwą, Ukrainą, ze Słowacją i z Czechami.
Istotnym uzupełnieniem tej infrastruktury są zmiany taryfowe. Od 1 stycznia 2027 r. uczestnicy rynku zaczną działać w Polsce w ramach jednego obszaru bilansowania. Opłaty przesyłowe spadną: za wejście do systemu o 19 proc., a za wyjście o 14 proc. Na granicy polsko-niemieckiej zamiast trzech stawek będzie naliczana jedna, a import gazu z Niemiec z wykorzystaniem infrastruktury gazociągu jamalskiego będzie tańszy o 58 proc. Ponadto koszt tranzytu przez Polskę zmaleje ogółem o 17 proc. Ale jeśli będzie odbywał się gazociągami krajowego systemu i gazociągiem jamalskim, to koszt obniży się nawet o 49 proc. Niższe stawki obejmą także produkty krótkoterminowe.
Elżbieta Kramek zwróciła uwagę na to, że w obliczu zmian na europejskim rynku gazu i odchodzenia Unii Europejskiej od dostaw z Rosji import LNG przez polskie terminale i jego przesył do państw Europy Środkowo-Wschodniej mogą tworzyć atrakcyjną ofertę dla uczestników rynku. Zarówno rosnący popyt na usługi przesyłowe w kraju, jak i eksport gazu odbywający się w praktyce w kierunku Litwy i Ukrainy, wpisują się w rolę Polski jako regionalnego centrum obrotu i handlu gazem. Pomoże w tym efekt skali: większa liczba klientów i zamówionych mocy może się przełożyć na niższe stawki przesyłowe. Jednocześnie nadwyżki przepustowości krajowego systemu pozwolą w większym stopniu wykorzystywać polską infrastrukturę do obsługi rynków Europy Środkowo-Wschodniej – zaznaczyła wiceprezes GAZ-SYSTEM.
Drugi terminal i elastyczność dla użytkowników
Decyzja o budowie drugiego terminala FSRU w Zatoce Gdańskiej, z planowanym uruchomieniem w 2030 r., potwierdza, że infrastrukturę zaprojektowano z myślą o długoterminowym wzroście znaczenia LNG w krajowym systemie gazowym. Procedura Open Season dla FSRU 2 zakończyła się w czerwcu br. przydziałem mocy regazyfikacyjnych czterem podmiotom. Zakontraktowały one 74 proc. przepustowości obejmującej 58 slotów (dostaw LNG). To właśnie te firmy będą decydować o wykorzystaniu tych wolumenów.
Wypracowany w toku konsultacji z rynkiem model przewiduje współdzielenie slotów między użytkownikami terminala. Pozwoli to na wspólne korzystanie z usług regazyfikacyjnych w ramach jednego wyładunku i zapewni dostęp do mocy przez cały rok, niezależnie od harmonogramu własnych dostaw. Mechanizm pozwoli użytkownikom na bieżąco wymieniać się zakontraktowanymi wolumenami, co zwiększy przewidywalność odbioru gazu po regazyfikacji i ułatwi planowanie logistyki przez cały okres funkcjonowania FSRU 2. Dzięki temu sposób korzystania z terminala można lepiej dostosować do potrzeb jego użytkowników, niezależnie od częstotliwości i terminów realizowanych przez nich dostaw LNG.
Polskie firmy w roli głównej
Program FSRU jest jednym z najlepszych przykładów udziału podmiotów krajowych w strategicznych inwestycjach GAZ-SYSTEM. W części lądowej polskie firmy realizują 97 proc. kontraktów, a w części morskiej odpowiadają za 72 proc. prac. Na przykład polskie spółki Izostal i Ferrum zapewniły 100 proc. rur stalowych do budowy gazociągów na lądzie o długości ok. 250 km. Wartość 14 zawartych z nimi kontraktów wyniosła ok. 600 mln zł.
Elżbieta Kramek podkreśliła, że strategiczne inwestycje spółki realizuje w większości polski kapitał wykonawczy. Plan inwestycyjny GAZ-SYSTEM na lata 2027–2029 przewiduje wydatki na poziomie ok. 8 mld zł, co jest dużą szansą dla krajowych przedsiębiorców.
W Programie FSRU rodzimi wykonawcy odpowiadają za wiele wymagających technicznie zadań. W części morskiej odpowiadają m.in. za wbijanie pali, prefabrykację i montaż płyt żelbetowych nabrzeża z wykorzystaniem największego polskiego dźwigu pływającego „Maja”. Realizują także prace spawalnicze, malarskie i logistyczne. Co ważne, głównym projektantem FSRU jest firma z Gdańska, która odpowiada również za koordynację międzybranżową i współpracę z dostawcami urządzeń.
– Wartość podpisanych umów z polskimi spółkami w morskiej części inwestycji przekroczyła pół miliarda złotych. W części lądowej wartość realizowanych kontraktów z polskimi wykonawcami i dostawcami wynosi ok. 2 mld zł – wszystkie trzy odcinki gazociągu Gdańsk–Gustorzyn o łącznej długości 250 km budują krajowe przedsiębiorstwa. Dysponują one specjalistyczną wiedzą i doświadczeniem w układaniu oraz spawaniu gazociągów, wykorzystują zaawansowane technologie i wykonują przewierty o długości przekraczającej 1,5 km pod rzekami, liniami kolejowymi i ważnymi węzłami drogowymi. Prowadzą również roboty zgodnie z wysokimi wymaganiami środowiskowymi GAZ-SYSTEM. Udział w tak dużych przedsięwzięciach pozwala rozwijać kompleksowe kompetencje w obszarze projektowania i wykonawstwa projektów energetycznych – podkreśliła wiceprezes Elżbieta Kramek.
Michał Perzyński
Partner:

