Wigilia 2026 dniem wolnym od pracy. Co mówią przepisy?
Od 2025 roku Wigilia Bożego Narodzenia trafiła do zamkniętego katalogu świąt i dni ustawowo wolnych od pracy. Katalog ten zawarty jest w krótkiej, ale bardzo ważnej ustawie z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 296). Obejmuje ona zarówno święta państwowe, jak i kościelne.
Lista dni ustawowo wolnych od pracy obejmuje:
- 1 stycznia – Nowy Rok
- 6 stycznia – Święto Trzech Króli
- pierwszy dzień Wielkiej Nocy
- drugi dzień Wielkiej Nocy
- 1 maja – Święto Państwowe
- 3 maja – Święto Narodowe Trzeciego Maja
- pierwszy dzień Zielonych Świątek
- Boże Ciało
- 15 sierpnia – Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny
- 1 listopada – Wszystkich Świętych
- 11 listopada – Narodowe Święto Niepodległości
- 24 grudnia – Wigilia Bożego Narodzenia
- 25 grudnia – pierwszy dzień Bożego Narodzenia
- 26 grudnia – drugi dzień Bożego Narodzenia
Czy pracownicy handlu mają wolne w Wigilię?
Wigilia Bożego Narodzenia jest – z pewnymi wyjątkami – dniem wolnym od pracy zarobkowej dla wszystkich pracowników, w tym także zatrudnionych w handlu. W niedziele i święta w placówkach handlowych obowiązuje zakaz handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem, jak również zakaz powierzania pracownikom takich czynności.
Zakaz ten nie dotyczy jednak samego przedsiębiorcy. Może on samodzielnie obsługiwać klientów 24 grudnia, a także korzystać z nieodpłatnej pomocy najbliższych – małżonka, dzieci czy rodziców. Warunkiem jest, aby osoby te nie były na co dzień zatrudnione w jego firmie na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej.
Ważne
Zakaz pracy w handlu obejmuje nie tylko pracowników, ale też osoby zatrudnione w placówce handlowej na podstawie umów cywilnoprawnych.
Kto musi pracować 24 grudnia mimo ustawowego dnia wolnego?
Choć Wigilia jest obecnie dniem ustawowo wolnym od pracy, nie każdy będzie mógł skorzystać z tego przywileju. Są zawody i usługi, których nie można przerwać – nawet w święta. Zasady te określa art. 151¹⁰ Kodeksu pracy.
Praca w Wigilię jest dozwolona m.in.:
- w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia, środowiska lub usuwania awarii,
- w ruchu ciągłym,
- przy pracy zmianowej,
- podczas niezbędnych remontów,
- w transporcie i komunikacji,
- w zakładowych strażach pożarnych i służbach ratowniczych,
- przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób,
- w rolnictwie i hodowli,
- przy pracach o szczególnej użyteczności społecznej i zaspokajających codzienne potrzeby ludności – w tym w:
- usługach dla ludności,
- gastronomii,
- hotelarstwie,
- jednostkach gospodarki komunalnej,
- placówkach służby zdrowia zapewniających całodobową opiekę,
- domach pomocy społecznej oraz placówkach pieczy zastępczej,
- instytucjach kultury, oświaty, turystyki i wypoczynku.
Ponadto praca może być świadczona przez osoby zatrudnione w systemie, w którym pracuje się wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta, a także przez pracowników obsługujących usługi wykonywane za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeśli odbiorcą jest państwo, w którym 24 grudnia nie jest dniem wolnym.
Osobom, które mimo wszystko będą pracować, pracodawca ma obowiązek oddać inny dzień wolny – najczęściej do 31 grudnia, jeżeli okres rozliczeniowy kończy się wraz z rokiem kalendarzowym.
Jakie sklepy mogą być otwarte w Wigilię? Lista wyjątków
Zakaz pracy w handlu również przewiduje liczne wyjątki. Zostały one wymienione w art. 6 ustawy z 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz.U. z 2025 r. poz. 301).
W Wigilię mogą działać m.in.:
- stacje paliw,
- kwiaciarnie,
- apteki i punkty apteczne,
- lecznice dla zwierząt,
- sklepy z pamiątkami i dewocjonaliami,
- kioski z prasą, biletami, wyrobami tytoniowymi i kuponami gier,
- placówki pocztowe,
- sklepy w obiektach infrastruktury krytycznej,
- sklepy w hotelach,
- sklepy w obiektach kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku,
- stoiska na festynach, jarmarkach i imprezach okolicznościowych,
- sklepy w placówkach zdrowotnych świadczących całodobową opiekę,
- sklepy na dworcach, w portach i przystaniach – w zakresie obsługi podróżnych,
- sprzedaż ryb z gospodarstw rybackich i statków,
- sklepy w portach lotniczych,
- strefy wolnocłowe,
- sklepy w środkach transportu oraz na statkach i platformach,
- sklepy w jednostkach penitencjarnych i wojskowych,
- sklepy internetowe i platformy internetowe,
- automaty sprzedające,
- rolniczy handel detaliczny,
- hurtownie farmaceutyczne,
- sklepy z częściami do maszyn rolniczych (od 1 czerwca do 30 września),
- punkty sprzedaży przy cmentarzach,
- zakłady pogrzebowe,
- sklepy prowadzone osobiście przez właściciela,
- piekarnie, cukiernie i lodziarnie,
- lokale gastronomiczne,
- rynki rolno-spożywcze oraz powiązane z nimi sklepy,
- punkty skupu płodów rolnych i runa leśnego.
Nawet 100 tys. zł kary za złamanie przepisów
Praca w Wigilię jest dopuszczalna wyłącznie w przypadkach przewidzianych przez prawo. Jeśli pracodawca mimo zakazu nakaże pracownikowi stawić się w pracy, popełnia wykroczenie zagrożone grzywną od 1000 zł do 30 000 zł.
Jeszcze surowsze kary dotyczą handlu. Przedsiębiorca, który zmusi pracownika do pracy w Wigilię mimo braku ustawowego wyjątku, naraża się na grzywnę od 1000 zł aż do 100 000 zł.
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia dnia 6 grudnia 2024 r. o zmianie ustawy o dniach wolnych od pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2024 poz. 1965)
Ustawa z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni (Dz.U. z 2025 r. poz. 301)
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.
