Ważne
SKRÓT
- Wyrok NSA z 8 lipca 2026 r. (II GSK 58/26) oddalił skargę starosty. Wpis terminu ważności przy kategoriach B i D pozostał bezskuteczny.
- Kierowca miał bezterminowe uprawnienia (B od 1998 r., D od 2005 r.). Po zdobyciu kategorii B+E w nowym dokumencie miał wpisaną przez starostę datę 26 stycznia 2040 r.
- Według NSA prawo jazdy (dokument) i uprawnienie do kierowania to dwie różne rzeczy. Starosta, wydając dokument z terminem, nie może skracać uprawnień nabytych wcześniej bezterminowo.
- Orzeczenie lekarskie wydane przy nowej kategorii nie zmienia ważności starych uprawnień.
- Odbierając nowe prawo jazdy, sprawdź rubrykę 11.
Bezterminowe kategorie B i D, a w nowym prawie jazdy nagle data: 2040 rok
Kierowca miał uprawnienia kategorii B od 19 marca 1998 r. i kategorii D od 25 października 2005 r. Oba były bezterminowe. W 2025 r. zdobył dodatkowe uprawnienia kategorii B+E i poprosił Starostę Olsztyńskiego o nowy dokument.
Kalendarium wydarzeń:
- 29.01.2025 - orzeczenie lekarskie, następne badanie 26.01.2040.
- 04.02.2025 - wniosek o prawo jazdy w związku z kategorią B+E.
- 25.04.2025 - decyzja starosty, prawo jazdy ważne do 26.01.2040 zamiast bezterminowo na dotychczasowe kategorie kierowcy.
- 02.10.2025 - WSA w Olsztynie: wpis z datą bezskuteczny;
- 08.07.2026 - NSA oddala skargę kasacyjną starosty - kierowca ostatecznie wygrywa spór ze starostą.
Ważne
Starosta wpisał w rubryce 11 prawa jazdy datę 26 stycznia 2040 r. przy wszystkich kategoriach, także przy B i D, które kierowca już posiadał bezterminowo. Dokument wydano na 15 lat, więc uprawnienia, które były bezterminowe, zostałyby ograniczone czasem. Kierowca zaskarżył tę czynność do sądu i wygrał.
Prawo jazdy to nie to samo co uprawnienie: czyli dlaczego starosta nie może skrócić bezterminowych kategorii?
NSA oparł wyrok na ważnym rozróżnieniu prawnym. Uprawnienie do kierowania to twoje prawo do prowadzenia pojazdów danej kategorii, które nabywasz po spełnieniu wymogów. Prawo jazdy to dokument, który to uprawnienie stwierdza. Sąd przypomniał, że to nie są pojęcia tożsame.
Starosta wydaje prawo jazdy decyzją, ale to nie daje mu władzy nad samym uprawnieniem:
"Kompetencja, której treścią jest wydawanie dokumentu prawa jazdy z określonym terminem jego ważności, nie jest kompetencją do przyznawania, nadawania uprawnień do kierowania pojazdami […]" - zwraca uwagę Naczelny Sąd Administracyjny (fragment z uzasadnienia wyroku II GSK 58/26).
Ważne
Sąd dodał, że ustawa o kierujących pojazdami z 2011 r. nie zniosła bezterminowych uprawnień nabytych na podstawie dawnego Prawa o ruchu drogowym. Obowiązek wymiany dokumentów też ich nie ogranicza.
Badanie lekarskie na nową kategorię nie skraca starych uprawnień. Co NSA powiedział o przepisach?
Starosta tłumaczył, że orzeczenie lekarskie obejmowało także kategorię B, więc termin następnego badania powinien objąć stare uprawnienia. NSA się z tym nie zgodził. Przepisy ustawy o badaniach lekarskich i rozporządzenie Ministra Zdrowia nie dają podstawy, by ograniczać uprawnienia nabyte bezterminowo.
Starosta wpisał datę na podstawie rozporządzenia o wydawaniu dokumentów. NSA odmówił zastosowania tego przepisu. Rozporządzenie ma tylko wykonywać ustawę i nie może regulować spraw, których ustawa mu nie przekazała. To wynika z art. 92 Konstytucji. Sąd uznał też, że kierowca miał usprawiedliwione przekonanie, że nowy dokument nie ograniczy jego pierwotnych uprawnień B i D.
Odbierasz nowe prawo jazdy? Sprawdź rubrykę 11, zanim schowasz dokument do portfela
Poniższe kroki to wnioski z wyroku, jaki wydał NSA, przydatne dla każdego kierowcy, który ma prawo jazdy z bezterminowym uprawnieniem którejkolwiek kategorii:
- Zachowaj stare prawo jazdy, decyzje i orzeczenie lekarskie.
- Po odbiorze nowego prawa jazdy sprawdź rubrykę 11 i datę przy kategoriach, które masz bezterminowo.
- Jeśli widzisz skrócenie terminu uprawnienia (w tym z bezterminowego na terminowe z datą końcową ważności), zapytaj od razu przy wydaniu dokumentu w wydziale komunikacji o podstawę prawną i podaj sygnaturę II GSK 58/26.
- Jeżeli sprawa nie zostanie załatwiona od ręki, rozważ pomoc prawnika. W tej sprawie kierowca zaskarżył czynność starosty i sprawa trafiła do sądu administracyjnego - w twojej również bez skargi się nie obejdzie, jeżeli bezprawnie starosta ograniczy ci termin uprawnień wydając nowy dokument prawa jazdy.
Bezterminowe prawo jazdy - czy starosta wydając nowy dokument może skrócić ważność uprawnień kierowcy? FAQ
Czy bezterminowe uprawnienia wygasają razem z prawem jazdy?
Według tego wyroku starosta nie mógł ich ograniczyć wpisem terminu ważności dokumentu. Uprawnienie i dokument to dwie różne rzeczy.
Czy prawo jazdy nadal ma termin ważności?
Tak. W tej sprawie dokument wydano na 15 lat, do 26 stycznia 2040 r. Spór dotyczył wpisu przy kategoriach B i D, które kierowca już posiadał i miał wydane bezterminowo.
Czy badanie lekarskie przy nowej kategorii skraca stare uprawnienia?
Według NSA nie. Orzeczenie lekarskie złożone przy kategorii B+E nie mogło zmieniać ważności uprawnień nabytych bezterminowo na starych zasadach.
Czy wyrok dotyczy każdego kierowcy?
To rozstrzygnięcie w konkretnej sprawie, ale NSA powołał się na wcześniejsze wyroki w podobnym duchu (II GSK 1360/23 i II GSK 1321/24). Poglądy NSA w tego rodzaju sprawach są podobne.
Co to jest rubryka 11 w prawie jazdy?
To rubryka, w której wpisuje się daty ważności uprawnień kierowcy.
Źródło: Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok NSA z 8 lipca 2026 r., sygn. II GSK 58/26)
W redakcji Infor.pl dzieli się wiedzą opartą na przygotowaniu zawodowym radcy prawnego oraz doświadczeniu z kancelarii prowadzonej od 2017 roku. Jego droga zawodowa związana z prawem zaczęła się jednak już w 2012 roku – po ukończeniu studiów na kierunku prawo na Krakowskiej Akademii rozpoczął pracę w kancelarii (choć jako stażysta zdobywał doświadczenie prawnicze już od 2010 roku), by następnie w latach 2014–2016 odbyć aplikację w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Krakowie i zdać państwowy egzamin zawodowy na radcę prawnego w 2017 roku. Szczególny nacisk kładzie na zagadnienia z zakresu prawa cywilnego, gospodarczego, autorskiego, nowych technologii oraz obrotu nieruchomościami, a także prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Z Krakowem związany jako mieszkaniec od 2007 roku, co przekłada się także na dobrą znajomość lokalnego kontekstu. Prywatnie pasjonuje się motoryzacją – zarówno światem samochodowym, jak i motocyklowym (od kilku lat motocyklista) oraz kinematografią. Miłośnik Włoch.
