Spór o zawyżone stawki w Lubinie
Sprawa miała swój początek wniosek spółdzielni mieszkaniowej, która domagała się stwierdzenia nadpłaty za okres od 1 lipca 2020 roku do 30 czerwca 2022 roku. Podstawą żądania było unieważnienie uchwały Rady Miejskiej w Lubinie z czerwca 2020 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał ten akt prawny za nieważny w marcu 2022 roku.
Lokalne organy podatkowe oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmawiały spółdzielni prawa do zwrotu środków. Sprawa trafiła ponownie do WSA we Wrocławiu, który w maju 2025 roku uchylił decyzje urzędników. Skargi kasacyjne od tego wyroku wniosły zarówno gmina, jak i SKO, jednak Naczelny Sąd Administracyjny w pełni je oddalił.
Przepisy nie zabraniają korekt wstecznych
W swoim uzasadnieniu NSA wskazał na prawidłową interpretację art. 6m ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przepisy te:
- Zakazują retrospektywnego obniżania zobowiązania przez samą zmianę danych do obliczenia opłaty.
- Nie wyłączają możliwości skorygowania deklaracji w celu wykonania wyroku sądu.
- Pozwalają na odzwierciedlenie w dokumentach skutków prawnych unieważnienia normy stawkowej.
Sąd podkreślił, że odmowa prawa do korekty oznaczałaby usankcjonowanie pobierania opłat na podstawie nielegalnego prawa. Poprzez korektę odtwarza się prawidłową wysokość zobowiązania, jaka powinna obowiązywać od samego początku.
Jak wyliczana będzie kwota zwrotu dla mieszkańców
Stwierdzenie nieważności uchwały nie oznacza automatycznego zwrotu całości wpłaconych pieniędzy. Urzędnicy muszą ustalić nową wysokość zobowiązania przy założeniu, że wadliwa uchwała nigdy nie weszła w życie.
W procesie rozliczania nadpłaty kluczowe są następujące zasady:
- Wykorzystuje się standardowy mechanizm z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
- Zestawia się kwotę faktycznie zapłaconą z kwotą wynikającą z legalnie obowiązujących norm.
- Mieszkańcy nie korzystają z systemu odbioru odpadów bezpłatnie.
- Przedmiotem zwrotu jest wyłącznie różnica między stawką unieważnioną a stawką poprzednią.
NSA zaznaczył, że nadwyżka finansowa powstała w wyniku wadliwego działania organu gminy. Zasada praworządności obliguje samorządy do zwrotu bezprawnie pobranych należności, ponieważ gmina nie może zatrzymać środków, dla których zabrakło podstawy prawnej.
