Od 13 kwietnia 2026 r. obowiązują nowe zasady dotyczące zwolnień lekarskich. Wbrew pozorom w większości uporządkowano jedynie przepisy, trzeba jednak wiedzieć, że kontrolerzy zyskali szersze uprawnienia dotyczące kontroli L4.
Co można, a czego nie można robić na L4?
Na L4 nadal nie wolno wykonywać pracy zarobkowej. Wyjątkiem są incydentalne czynności zarobkowe wymagane przez istotne okoliczności. Jednocześnie ustawa wyraźnie wskazuje, że zwykłe czynności życia codziennego nie są automatycznie podstawą do odebrania zasiłku.
W praktyce oznacza to, że:
- można zrobić podstawowe zakupy,
- można pójść do apteki,
- można wykonywać zwykłe czynności dnia codziennego,
- w wyjątkowej sytuacji można wykonać czynność, której wymagają istotne okoliczności, np. odprowadzić dziecko do przedszkola, jeśli nie może tego zrobić nikt inny.
Praca zarobkowa nadal może skutkować utratą zasiłku za cały okres zwolnienia. Doprecyzowano również pojęcie „wykorzystywania L4 niezgodnie z celem”. Chodzi o aktywności, które utrudniają lub wydłużają leczenie lub opóźniają powrót do zdrowia. Samo wyjście z domu nie oznacza już automatycznie niewłaściwego wykorzystania L4. Znaczenie ma charakter konkretnej czynności i jej wpływ na proces rekonwalescencji.
Od 13 kwietnia kontrole L4 bardziej wnikliwe
Od 13 kwietnia przepisy precyzyjniej określają zasady kontroli. Kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnień mogą nadal ZUS oraz płatnicy składek uprawnieni do wypłaty zasiłków. Kontrola może dotyczyć również zwolnień związanych z opieką nad chorym członkiem rodziny.
Kontroler może zażądać dokumentacji medycznej dot. chorego członka rodziny od lekarza wystawiającego zwolnienie, a także od placówki medycznej. Zasiłek może podlegać zwrotowi, jeśli w domu był inny domownik, który mógł przejąć opiekę.
Duże zmiany w zwolnieniach lekarskich od 1 stycznia 2027 r.
Od 2027 roku będzie można wystawić L4 także tylko na niektóre miejsca pracy (jeśli ubezpieczony jest zatrudniony w kilku miejscach). To prawdopodobnie najbardziej praktyczna zmiana. Obecnie, jeżeli ktoś podlega ubezpieczeniu z kilku tytułów, zasadniczo zwolnienie obejmuje każdy z tych tytułów.
Przykład
Od 1 stycznia 2027 r. lekarz, na żądanie ubezpieczonego, nie będzie musiał wystawiać L4 z konkretnego tytułu, jeżeli ze względu na rodzaj wykonywanej tam pracy osoba nadal może tę pracę wykonywać. Trzeba będzie jednak poinformować płatnika składek o okresie zwolnienia wystawionego z innego tytułu.
Od 2027 r. zmieni się też orzecznictwo ZUS, co jest częścią tej samej reformy. Od 1 stycznia 2027 r. zmieni się sposób rozpatrywania spraw przez lekarzy orzeczników ZUS. Zasadą ma być jeden lekarz orzecznik (lub specjalista wykonujący samodzielny zawód medyczny: pielęgniarka, pielęgniarz, fizjoterapeuta) zarówno podczas pierwszorazowego wydawania orzeczenia, jak również na drugim etapie, zamiast obecnej trzyosobowej komisji. W sprawach szczególnie skomplikowanych będzie jednak możliwość skierowania sprawy do trzech lekarzy orzeczników orzekających łącznie.
Absolwentka filologii polskiej i studiów z zakresu samorządu terytorialnego i polityki regionalnej na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się tematyką społeczną, zdrowotną oraz zagadnieniami związanymi z zabezpieczeniem społecznym i świadczeniami dla rodzin, seniorów oraz osób bezrobotnych. W przeszłości związana z wydawnictwami Edipresse Polska i ZPR Media. W swojej pracy koncentruje się na wyjaśnianiu przepisów w przystępny sposób. Zainteresowana reportażem społecznym i tematyką feministyczną.