Forsal logo

Jaka kara grozi za spalanie śmieci?

odpady
Jaka kara grozi za spalanie śmieci?/Shutterstock
Ustawa o odpadach przewiduje odpowiedzialność za termiczne przekształcanie odpadów poza spalarnią lub współspalarnią, jeżeli odbywa się ono wbrew przepisom ustawy.

Zanieczyszczone powietrze to nie tylko nieprzyjemny zapach i gorsza widoczność

Długotrwałe narażenie na zanieczyszczenia, zwłaszcza pyły zawieszone PM2,5 i PM10, wiąże się ze zwiększonym ryzykiem chorób układu oddechowego oraz krążenia. Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje również na wpływ zanieczyszczenia powietrza m.in. na układ nerwowy, przebieg ciąży oraz rozwój dzieci. Szczególnie narażone są dzieci, kobiety w ciąży, osoby starsze, a także osoby cierpiące na choroby układu oddechowego i sercowo-naczyniowego.

Ważne

Skala problemu w Polsce wciąż jest duża. Według szacunków Europejskiej Agencji Środowiska w 2023 r. około 25,3 tys. zgonów w Polsce można było przypisać długotrwałej ekspozycji na PM2,5 powyżej poziomu zalecanego przez WHO.

Jednym ze źródeł lokalnego zanieczyszczenia powietrza jest niewłaściwe spalanie paliw w domowych urządzeniach grzewczych. Problemem pozostaje również spalanie odpadów.

Domowy piec, kocioł czy kominek nie są spalarnią odpadów. Zgodnie z ustawą o odpadach termiczne przekształcanie odpadów prowadzi się co do zasady wyłącznie w spalarniach lub współspalarniach odpadów, z wyjątkami przewidzianymi w przepisach. Do domowego pieca lub kominka nie mogą więc trafiać odpady takie jak:

  • plastikowe butelki, opakowania, folie i torby,
  • stare ubrania, obuwie i tekstylia,
  • opony i inne odpady z gumy,
  • pieluchy oraz inne odpady higieniczne,
  • płyty meblowe, MDF i płyty wiórowe,
  • lakierowane, malowane lub impregnowane drewno,
  • stare meble,
  • zadrukowane opakowania, książki i czasopisma traktowane jako odpady.

Podczas spalania takich materiałów mogą powstawać pyły i szkodliwe związki chemiczne. Domowe urządzenia grzewcze nie są wyposażone w systemy oczyszczania spalin stosowane w profesjonalnych instalacjach przeznaczonych do termicznego przekształcania odpadów.

Trzeba również pamiętać, że w poszczególnych województwach obowiązują uchwały antysmogowe. Mogą one wprowadzać dodatkowe wymagania dotyczące zarówno dopuszczonych paliw, jak i urządzeń grzewczych.

Odpady zamiast do pieca, powinny trafić do właściwego systemu zbiórki. Gminy mają obowiązek zapewnić mieszkańcom dostęp do punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych, czyli PSZOK-ów. Co najmniej jeden stacjonarny PSZOK może być prowadzony przez gminę samodzielnie albo wspólnie z innymi gminami.

Do takich punktów można oddawać określone rodzaje odpadów problemowych, m.in. zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyte opony, tekstylia, chemikalia czy baterie. Szczegółowe zasady przyjmowania odpadów, ewentualne limity oraz godziny otwarcia punktu najlepiej sprawdzić na stronie internetowej swojej gminy albo operatora lokalnego systemu gospodarowania odpadami.

Jeżeli podejrzewamy, że ktoś spala odpady w domowym piecu lub kominku, sprawę można zgłosić przede wszystkim:

  • straży miejskiej lub gminnej, jeżeli działa na danym terenie,
  • urzędowi gminy lub miasta – wójtowi, burmistrzowi albo prezydentowi miasta.

Główny Inspektorat Ochrony Środowiska wskazuje, że w przypadku spalania odpadów poza urządzeniami do tego przeznaczonymi interwencję należy kierować przede wszystkim do lokalnych władz. Wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska zajmują się natomiast w szczególności sprawami pozostającymi w kompetencji Inspekcji Ochrony Środowiska, np. dotyczącymi działalności zakładów podlegających jej kontroli. W zgłoszeniu warto podać możliwie konkretne informacje:

  • adres nieruchomości, z której wydobywa się dym,
  • datę i przybliżoną godzinę zdarzenia,
  • informację, jak często sytuacja się powtarza,
  • opis zaobserwowanego problemu.

Samo wskazanie w zgłoszeniu, że dym dociera na naszą posesję, nie oznacza automatycznie uzyskania statusu pokrzywdzonego. Zgodnie z przepisami dotyczącymi postępowania w sprawach o wykroczenia pokrzywdzonym jest osoba, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez wykroczenie. To, czy warunek ten został spełniony, zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Jeżeli zgłoszenie nie jest anonimowe, organ może łatwiej skontaktować się ze zgłaszającym, gdy konieczne będzie uzupełnienie informacji.

Na wygląd dymu wpływa wiele czynników, m.in. rodzaj i wilgotność paliwa, temperatura spalania, ilość dostarczanego powietrza, sposób rozpalania, a także stan instalacji grzewczej i przewodu kominowego. Państwowa Straż Pożarna zwraca uwagę, że na podstawie samego koloru dymu nie można jednoznacznie określić rodzaju ani ilości spalanego materiału. Dlatego:

  • biały dym nie oznacza, że spalane jest wyłącznie suche i właściwe paliwo,
  • czarny dym sam w sobie nie jest dowodem na spalanie śmieci.

Nietypowy kolor dymu unoszącego się z komina, zwłaszcza w połączeniu z duszącym lub drażniącym zapachem, może jednak stanowić istotny sygnał alarmowy ale nie przesądza o nieprawidłowym spalaniu odpadów.

Jaka kara grozi za spalanie śmieci?

Ustawa o odpadach przewiduje odpowiedzialność za termiczne przekształcanie odpadów poza spalarnią lub współspalarnią, jeżeli odbywa się ono wbrew przepisom ustawy. Za takie wykroczenie grozi areszt albo grzywna. W praktyce sprawca może zostać ukarany:

  • mandatem karnym – co do zasady do 500 zł,
  • grzywną orzeczoną przez sąd – do 5 tys. zł.

Ogólna wysokość grzywny za wykroczenie wynosi od 20 do 5000 zł, o ile szczególny przepis nie stanowi inaczej. Jeżeli osoba ukarana odmówi przyjęcia mandatu, sprawa może zostać skierowana do sądu.

Uciążliwy dym może mieć również wymiar cywilnoprawny. Zgodnie z art. 144 Kodeksu cywilnego właściciel nieruchomości powinien powstrzymywać się od działań, które zakłócają korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę. Przy jej ocenie bierze się pod uwagę przeznaczenie nieruchomości oraz miejscowe stosunki.

Ważne

Dym, pył czy uciążliwy zapach przedostające się na sąsiednią nieruchomość mogą w określonych okolicznościach zostać uznane za tzw. immisje.

Jeżeli takie zakłócenia przekraczają dopuszczalną miarę, właściciel nieruchomości może – po spełnieniu przesłanek przewidzianych prawem – dochodzić na drodze cywilnej zaniechania naruszeń. Podstawą takich roszczeń mogą być poza art. 144 art. 222 § 2 Kodeksu cywilnego.

Źródła: Air Pollution Data Portal – World Health Organization (WHO), Europe’s air quality status 2023 – European Environment Agency (EEA), Państwowa Straż Pożarna, epoznan.pl, https://www.wkatowicach.eu/

Tematy: odpady
Źródło: forsal.pl
Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Krzysztof Rybak
Krzysztof Rybak

Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego. 

Zobacz wszystkie artykuły tego autoraGminy naliczą niemal dziesięciokrotnie wyższy podatek od nieruchomości – od decyzji trzeba będzie się odwołać »
Zapisz się na newsletter
Zapraszamy na newsletter Forsal.pl zawierający najważniejsze i najciekawsze informacje ze świata gospodarki, finansów i bezpieczeństwa.

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj