Ważne
SKRÓT:
- Prokurator może zablokować twoje środki na rachunku do 6 miesięcy, z możliwością przedłużenia do 12, także gdy nie masz zarzutów.
- Po roku blokada nie musi się skończyć: prokurator może uznać pieniądze za dowód rzeczowy (art. 236b k.p.k.), a ten przepis nie ma limitu czasu.
- Możesz złożyć zażalenie do sądu, ale bez wglądu w akta trudno wykazać, że prokurator się myli.
- 23 listopada 2026 r. mija termin wdrożenia unijnej dyrektywy 2024/1260. RPO pyta ministra Waldemara Żurka, co zmieni się w prawie po tej dacie?
Prokurator może zablokować ci konto na rok bez zarzutów. Potem nawet dłużej. Chodzi o jeden przepis
Rzecznik Praw Obywatelskich Sylwia Gregorczyk-Abram ponownie napisała do ministra sprawiedliwości, Waldemara Żurka. Przepisy o blokadzie rachunków są rozrzucone po kilku ustawach i nie dają zwykłemu człowiekowi realnej obrony. RPO nie kwestionuje samej potrzeby blokad, bo to ważne narzędzie w walce z praniem pieniędzy. Problem w tym, jak je zapisano.
Blokada konta przez prokuratora: bank zatrzymuje pieniądze na 72 godziny, potem decyduje prokurator
Zaczyna bank. Jeśli podejrzewa, że pieniądze mają związek z przestępstwem, może zablokować środki na 72 godziny i musi zawiadomić prokuratora. W sprawach prania pieniędzy blokuje Generalny Inspektor Informacji Finansowej (do 96 godzin). Tak samo działają SKOK-i.
Potem decyzję podejmuje prokurator. Wydaje postanowienie, czyli pisemną decyzję, której nie wydaje sąd. Może zablokować środki na 6 miesięcy i raz przedłużyć blokadę o kolejne 6. Razem to 12 miesięcy. Blokada powinna objąć tylko kwotę, co do której jest podejrzenie.
Nie masz zarzutów, ale pieniędzy nie ruszysz. Dlaczego blokada może spotkać zwykłego klienta banku?
Blokada działa już na etapie śledztwa w sprawie, a nie przeciwko komuś konkretnemu. Prokuratura bada wtedy czyn, ale nikomu jeszcze nie postawiła zarzutów. Twoje konto może zostać zablokowane, bo prokurator uzna, że leżące na nim środki mogą mieć związek z przestępstwem.
Formalnie nie jesteś wtedy stroną postępowania. Nie przysługują ci prawa podejrzanego: obrońca z urzędu, wgląd w akta, składanie wniosków dowodowych. Nie musisz stawiać się na wezwania, ale pieniędzy też nie wypłacisz. RPO pisze, że taka osoba jest w wyjątkowo trudnej sytuacji.
Pułapka art. 236b k.p.k.: po 12 miesiącach pieniądze mogą zostać zablokowane jako dowód rzeczowy
Normalnie blokada wygasa po upływie terminu. Chyba że prokurator wcześniej wyda jedną z dwóch decyzji: o zabezpieczeniu majątkowym albo o dowodach rzeczowych.
Zabezpieczenie majątkowe ma zagwarantować, że będzie z czego wykonać przyszłą karę lub przepadek. Można je zastosować tylko wobec podejrzanego lub oskarżonego. Dowód rzeczowy to przedmiot, który pomaga ustalić fakty w sprawie. Od 2021 r. art. 236b k.p.k. mówi, że taką rzeczą są też środki na rachunku.
Sąd Najwyższy uznał wcześniej, że pieniądze na koncie to tylko zapis w systemie. O faktach mówią wyciągi bankowe, nie same środki. RPO podziela tę ocenę. Według RPO skutek jest poważny. Blokada może trwać bez limitu, bez obowiązkowej kontroli z urzędu i wobec kogoś, komu nie przedstawiono zarzutów. Pieniądze mogą stać przez cały proces.
Jak zaskarżyć blokadę konta? Zażalenie do sądu jest, ale bez wglądu w akta masz związane ręce
Na postanowienie prokuratora przysługuje zażalenie do sądu. Termin to zwykle 7 dni od doręczenia, więc sprawdź pouczenie w decyzji. Kłopot zaczyna się, gdy trzeba napisać, co jest w niej nie tak.
Jako osoba bez zarzutów nie masz prawa do akt. Prokurator może ci je udostępnić w wyjątkowych wypadkach. Jeśli odmówi, skarga trafia do jego przełożonego, nie do sądu. RPO dodaje, że postanowienia bywają hasłowe i lakoniczne. Nie wyjaśniają, dlaczego zablokowano właśnie twoje pieniądze.
"Uprawnienie do wniesienia zażalenia, któremu nie towarzyszy dostęp do informacji o podstawach faktycznych rozstrzygnięcia, staje się w znacznym stopniu iluzoryczne." - stwierdza Sylwia Gregorczyk-Abram, Rzecznik Praw Obywatelskich, w piśmie do ministra sprawiedliwości z 12 października 2026 r.
Ważne
W razie blokady, zgłoś się od razu do adwokata lub radcy prawnego i poproś o dostęp do akt. Prokurator może nie dopuścić pełnomocnika, ale na tę decyzję też złożysz zażalenie do sądu.
Dyrektywa UE 2024/1260 i zmiany w prawie: czego RPO chce od ministra do 23 listopada 2026 r.?
Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego jeszcze 10 września 2024 r. uznała postulaty RPO za zasadne, także uchylenie art. 236b. Ministerstwo zapowiadało prace analityczne, ale RPO pisze, że od tamtego czasu nie ma publicznie dostępnych projektów ustaw. Stąd ponowne pismo RPO w tym temacie.
Czas goni. Unijna dyrektywa 2024/1260 o odzyskiwaniu i konfiskacie mienia wymaga w sprawach, które obejmuje (m.in. pranie pieniędzy, korupcja), by osoba z zajętym mieniem dostała uzasadnienie decyzji, dostęp do akt, pomoc adwokata i skuteczną kontrolę sądu. Dotyczy to także osób niepodejrzanych. Termin wdrożenia mija 23 listopada 2026 r. RPO pyta ministra, czy prace trwają i czy art. 236b zostanie uchylony.
Ważne
W 2025 r. prokuratura zastosowała zabezpieczenie majątkowe w 45 101 sprawach (1,52 mld zł). To inny środek. Ile razy użyto art. 236b, nie wiadomo, bo takich statystyk nie publikuje się.
Blokada rachunku bankowego przez prokuratora - pytania i odpowiedzi (FAQ)
Czy prokurator może zablokować konto, jeśli nie mam zarzutów?
Tak. Blokada działa już w śledztwie w sprawie, gdy nikomu jeszcze nie postawiono zarzutów.
Jak długo prokurator może blokować konto?
Do 6 miesięcy, z jednym przedłużeniem o kolejne 6, czyli do 12 miesięcy. Wcześniej bank blokuje środki na 72 godziny (GIIF na 96). Potem prokurator może wydać postanowienie o dowodach rzeczowych i blokada faktycznie trwa dalej, ponad limit 12 miesięcy.
Czy blokada obejmuje całe konto?
Bank może zablokować tylko kwotę, co do której jest podejrzenie.
Gdzie złożyć zażalenie na blokadę konta?
Do sądu. Dokładny tryb znajdziesz w pouczeniu do postanowienia prokuratora.
Czy mogę zajrzeć do akt sprawy?
Nie masz takiego prawa. Prokurator może zgodzić się wyjątkowo. Na odmowę skarżysz się do przełożonego prokuratora, nie do sądu.
Czy RPO chce zniesienia blokad kont?
Nie. Chce spójnych przepisów, jasnych przesłanek, limitów czasu i realnej kontroli sądu.
O czym jest dyrektywa UE nr 2024/1260?
To unijne przepisy o odzyskiwaniu i konfiskacie mienia z przestępstw. Polska ma je wdrożyć do 23 listopada 2026 r. Nie zanosi się jednak na zachowanie tego terminu.
Źródło: Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich
W redakcji Infor.pl dzieli się wiedzą opartą na przygotowaniu zawodowym radcy prawnego oraz doświadczeniu z kancelarii prowadzonej od 2017 roku. Jego droga zawodowa związana z prawem zaczęła się jednak już w 2012 roku – po ukończeniu studiów na kierunku prawo na Krakowskiej Akademii rozpoczął pracę w kancelarii (choć jako stażysta zdobywał doświadczenie prawnicze już od 2010 roku), by następnie w latach 2014–2016 odbyć aplikację w Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Krakowie i zdać państwowy egzamin zawodowy na radcę prawnego w 2017 roku. Szczególny nacisk kładzie na zagadnienia z zakresu prawa cywilnego, gospodarczego, autorskiego, nowych technologii oraz obrotu nieruchomościami, a także prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Z Krakowem związany jako mieszkaniec od 2007 roku, co przekłada się także na dobrą znajomość lokalnego kontekstu. Prywatnie pasjonuje się motoryzacją – zarówno światem samochodowym, jak i motocyklowym (od kilku lat motocyklista) oraz kinematografią. Miłośnik Włoch.
