- NFZ finansuje program kompleksowej opieki nad pacjentami z wczesnym zapaleniem stawów.
- W jego ramach lekarz ma dostęp do szerokiego katalogu badań diagnostycznych.
- Są w nim m.in. rezonans magnetyczny, gastroskopia, kolonoskopia, tomografia komputerowa oraz USG Doppler.
- Osoba kierowana do programu musi spełnić określone kryteria, a dalsze leczenie może obejmować nawet 12 miesięcy kompleksowej opieki.
Kolonoskopia, gastroskopia i rezonans w programie NFZ
Na pierwszy rzut oka lista może zaskakiwać. Program dotyczy przecież chorób reumatycznych, a mimo to w aktualnym katalogu znajdują się badania kojarzone również z gastroenterologią, diagnostyką obrazową czy innymi specjalizacjami.
NFZ przewiduje możliwość wykonywania w ramach odpowiedniej części programu m.in. rezonansu magnetycznego układu mięśniowo-szkieletowego, angiografii MR, gastroskopii oraz kolonoskopii. W katalogu występuje również fiberokolonoskopia.
Do tego dochodzą m.in. tomografia komputerowa, biopsja aspiracyjna szpiku kostnego oraz badania USG Doppler. Zakres diagnostyki ma być dopasowany do sytuacji konkretnego pacjenta. I tu pojawia się najważniejsze zastrzeżenie.
Masz skierowanie na kolonoskopię lub rezonans? To nie wystarczy
Obecność tych badań w katalogu KOWZS nie oznacza, że powstała nowa droga pozwalająca każdemu pacjentowi ominąć zwykłą kolejkę do gastroskopii, kolonoskopii czy rezonansu.
Badania są elementem konkretnego programu dotyczącego osób z podejrzeniem lub rozpoznaniem zapalnej choroby reumatycznej.
Żeby wejść do pierwszego modułu programu, pacjent musi mieć skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego oraz spełnić łącznie kryteria określone w rozporządzeniu. Jednym z nich jest ukończenie 18. roku życia.
Konieczne jest również podejrzenie albo rozpoznanie jednej z określonych chorób oraz występowanie objawów odpowiadających kryteriom wczesnego zapalenia stawów.
Kto może zostać skierowany do programu?
Lista schorzeń branych pod uwagę przy kwalifikacji do pierwszego etapu jest znacznie szersza niż samo reumatoidalne zapalenie stawów. Przepisy wymieniają m.in.:
- łuszczycowe zapalenie stawów,
- odczynowe zapalenie stawów,
- serododatnie reumatoidalne zapalenie stawów,
- inne reumatoidalne zapalenia stawów,
- artropatie związane m.in. z łuszczycą i chorobami jelit,
- dnę moczanową,
- inne zapalenia stawów,
- toczeń rumieniowaty układowy,
- twardzinę układową,
- zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa,
- inne zapalne choroby kręgosłupa,
- zapalenie mięśni.
Samo rozpoznanie z listy również nie zamyka jednak procesu kwalifikacji.
Przepisy wskazują dodatkowo na objawy wczesnego zapalenia stawów. Może to być np. ból i obrzęk co najmniej jednego stawu, niezwiązany z urazem i trwający nie dłużej niż sześć miesięcy, albo zapalny ból kręgosłupa utrzymujący się co najmniej trzy miesiące.
Pacjent musi też wyrazić pisemną zgodę na udział w programie.
Najpierw diagnostyka. Dopiero później kompleksowa opieka
Program KOWZS został podzielony na dwa zasadnicze etapy. Moduł I jest etapem diagnostycznym. To właśnie wtedy lekarze mają ustalić, z jaką chorobą mają do czynienia i czy pacjent kwalifikuje się do dalszej części programu. Nie każda osoba, która wejdzie do pierwszego modułu, automatycznie przejdzie dalej.
Do modułu II lekarz kwalifikuje pacjentów, u których potwierdzono jedno z rozpoznań wskazanych w przepisach. Należą do nich m.in. RZS, łuszczycowe zapalenie stawów, odczynowe zapalenie stawów czy zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa.
Nawet 12 miesięcy opieki po diagnozie
Drugi moduł jest już etapem kompleksowego leczenia. Może trwać 12 miesięcy od ustalenia indywidualnego planu opieki.
W tym czasie pacjent nie jest pozostawiony wyłącznie z kolejnymi wizytami u reumatologa. Program przewiduje cztery porady reumatologiczne, dwie porady lekarza rehabilitacji medycznej, rehabilitację oraz inne konsultacje specjalistyczne zależne od potrzeb pacjenta.
Jeżeli wymaga tego indywidualny plan, możliwe są również dodatkowe badania laboratoryjne, obrazowe i inne badania diagnostyczne.
Cała droga, łącznie z wcześniejszym etapem diagnostycznym, może trwać około 14 miesięcy. Zgodnie z opisem programu około dwóch miesięcy przypada na moduł diagnostyczny, a maksymalnie 12 miesięcy na dalszą kompleksową opiekę.
NFZ zmienił zasady w 2026 r.
Duża zmiana nastąpiła wiosną 2026 r. Zarządzenie nr 42/2026/DSOZ z 23 kwietnia doprecyzowało zasady rozliczania programu oraz umożliwiło rozliczanie wraz z określonymi poradami dodatkowych badań diagnostycznych. W uzasadnieniu NFZ wymienił wprost m.in. tomografię komputerową, rezonans magnetyczny, angiografię, gastroskopię, kolonoskopię i USG Doppler. Nowe zasady stosuje się do świadczeń udzielanych od 1 maja 2026 r.
To jednak nie był koniec zmian. 29 maja 2026 r. wydano zarządzenie nr 55/2026/DSOZ. Weszło ono w życie dzień później, a jego przepisy dotyczące rozliczeń stosuje się do świadczeń udzielanych od 1 czerwca 2026 r. Według Bazy Aktów Własnych NFZ zarządzenie ma status obowiązującego.
Co właściwie zmieniło się dla pacjenta?
Z perspektywy chorego najważniejsze nie są kody produktów rozliczeniowych ani sposób, w jaki szpital rozlicza dane badanie z Funduszem.
Istotą tej ścieżki jest zebranie diagnostyki i dalszego leczenia w ramach jednej, zaplanowanej opieki nad pacjentem.
Po zakwalifikowaniu ośrodek WZS organizuje proces diagnostyczno-leczniczy zgodnie z indywidualnymi potrzebami pacjenta. Indywidualny Plan Opieki może obejmować nie tylko reumatologa, ale również np. gastroenterologa, kardiologa, neurologa, psychiatrę, psychologa, pulmonologa, dietetyka czy specjalistę rehabilitacji medycznej.
Placówka ma również umożliwiać telefoniczne i elektroniczne umawianie oraz zmianę terminów wizyt.
Pacjent ma otrzymać kontakt do asystenta. To on ustala terminy badań
Udział w programie KOWZS obejmuje również pomoc w organizacji diagnostyki i leczenia. Ośrodek ma zapewnić asystenta opieki, który ustala terminy badań diagnostycznych oraz konsultacji u specjalistów na podstawie indywidualnego planu pacjenta. Do jego zadań należy także gromadzenie informacji i prowadzenie dokumentacji programu.
Ważne informacje powinny znaleźć się w dokumencie wydawanym choremu. Podczas drugiej porady w module diagnostycznym lekarz sporządza i przekazuje pacjentowi Indywidualny Plan Opieki. Powinien on zawierać imię i nazwisko asystenta oraz jego numer telefonu i adres e-mail. W planie znajdują się również informacje o przewidzianych badaniach, konsultacjach i rehabilitacji.
Warto więc sprawdzić otrzymany dokument i zachować dane kontaktowe. To wskazówka, do kogo zwrócić się z pytaniami o organizację kolejnych etapów opieki. Rozwiązanie dotyczy pacjentów objętych pilotażem KOWZS.
Gastroskopia czy kolonoskopia nie należą się automatycznie
To szczególnie ważne, ponieważ sama obecność badania na liście świadczeń może zostać źle zrozumiana.
Pacjent uczestniczący w KOWZS nie otrzymuje automatycznie kolonoskopii, gastroskopii czy rezonansu. Lekarz może skierować go na takie badanie wtedy, gdy wynika to z diagnostyki, chorób współistniejących lub indywidualnego planu leczenia.
Program nie zastępuje więc standardowych zasad kierowania wszystkich pacjentów na te badania. Daje natomiast lekarzom prowadzącym pacjentów z wczesnymi chorobami reumatycznymi możliwość prowadzenia znacznie szerszej diagnostyki w ramach jednej zorganizowanej ścieżki.
Po co powstał program KOWZS?
Program uruchomiono po to, żeby sprawdzić, czy kompleksowa organizacja opieki pozwoli poprawić jakość i efektywność diagnostyki oraz leczenia pacjentów z wczesnym zapaleniem stawów.
Ministerstwo Zdrowia wskazywało przy uruchamianiu pilotażu, że kompleksową opieką mają być obejmowani m.in. pacjenci z wczesnym zapaleniem stawów, reumatoidalnym zapaleniem stawów, łuszczycowym zapaleniem stawów.
Program ma również posłużyć do przygotowania krajowych wytycznych dotyczących opieki nad osobami z wczesnym zapaleniem stawów.
FAQ. Badania i opieka w programie NFZ
Jakie badania można wykonać w ramach programu?
Katalog obejmuje m.in. gastroskopię, kolonoskopię, rezonans magnetyczny, tomografię komputerową i USG Doppler. O wykonaniu konkretnego badania decydują wskazania medyczne. Uczestnik nie otrzymuje automatycznie wszystkich badań.
Kto może skorzystać z programu KOWZS?
Pełnoletni pacjent z podejrzeniem lub rozpoznaniem zapalnej choroby reumatycznej, który spełnia kryteria programu. Potrzebne są skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego oraz pisemna zgoda pacjenta.
Czy skierowanie na kolonoskopię lub rezonans wystarczy?
Samo skierowanie na badanie nie zapewnia udziału w KOWZS ani możliwości ominięcia standardowej kolejki. Konieczna jest kwalifikacja do programu.
Jak długo trwa opieka w KOWZS?
Pacjent zakwalifikowany do drugiego modułu może otrzymać 12 miesięcy kompleksowej opieki. Łącznie z wcześniejszym etapem diagnostycznym cała ścieżka może trwać około 14 miesięcy.
Co obejmuje kompleksowa opieka?
Program przewiduje cztery porady reumatologiczne, dwie porady lekarza rehabilitacji medycznej, rehabilitację oraz dodatkowe konsultacje i badania zależne od potrzeb pacjenta.
Czy rezonans kilku odcinków kręgosłupa wymaga osobnych wizyt?
Według NFZ co do zasady można zbadać kilka obszarów podczas jednej wizyty, na podstawie jednego skierowania. Ostateczny zakres zależy od wskazań medycznych i warunków wykonania badania.
Źródła: Narodowy Fundusz Zdrowia, Ministerstwo Zdrowia.
Anna Zdrowiecka jest dziennikarką i redaktorką specjalizującą się w szeroko rozumianej tematyce konsumenckiej. Pisze o zmianach, usługach, nowych rozwiązaniach oraz codziennych problemach, które mogą wpływać na decyzje i wydatki czytelników. Publikuje w serwisach Infor.pl, Dziennik.pl, Forsal.pl i Zdrowiego.pl.
W swoich artykułach porusza między innymi tematykę domowych poradników, zakupów, usług, technologii użytkowej, telekomunikacji oraz praw konsumenta. Skupia się przede wszystkim na praktycznym znaczeniu opisywanych zmian, wyjaśnia, kogo dotyczą, co oznaczają w codziennym życiu i na co warto zwrócić uwagę.
Stawia na prosty, zrozumiały język, rzetelne źródła oraz informacje, które pomagają czytelnikom podejmować świadome decyzje.
