Zmiana Konstytucji RP jest możliwa, ale wymaga spełnienia szczególnych warunków. Procedurę tę określa art. 235 Konstytucji RP. Przewiduje on udział obu izb parlamentu, określone terminy oraz wysokie progi poparcia. W przypadku zmian niektórych najważniejszych części Konstytucji, możliwe jest również przeprowadzenie referendum zatwierdzającego.
Kto może zgłosić projekt zmiany Konstytucji?
W art. 235 Konstytucji wymienione zostały trzy podmioty mogące wystąpić z inicjatywą zmiany Konstytucji RP. Projekt ustawy o zmianie Konstytucji może przedłożyć co najmniej 1/5 ustawowej liczby posłów (92 parlamentarzystów), Senat lub prezydent RP. Oznacza to, że inicjatywy w zakresie zmiany Konstytucji nie może samodzielnie podjąć ani rząd, ani grupa obywateli w ramach obywatelskiej inicjatywy ustawy zasadniczej.
Jaką większością można zmienić Konstytucję RP?
Projekt ustawy o zmianie Konstytucji musi zostać uchwalony przez Sejm, a następnie przez Senat. Projekt ten musi zostać przyjęty w identycznym brzmieniu. Senat musi rozpatrzyć projekt ustawy w terminie nie dłuższym niż 60 dni od jej uchwalenia przez Sejm.
W Konstytucji wskazano szczególne wymagania dotyczące większości głosów. W Sejmie konieczne jest uzyskanie co najmniej 2/3 głosów w obecności minimum połowy ustawowej liczby posłów. Oznacza to, że przy pełnym składzie Sejmu, za zmianą musi zagłosować co najmniej 307 posłów. W Senacie zaś wymagana jest bezwzględna większość głosów przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczny senatorów.
Ile trwa procedura zmiany Konstytucji?
Art. 235 Konstytucji określa także minimalne terminy jakie muszą zostać zachowane w trakcie procedery legislacyjnej. Pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie Konstytucji może odbyć się nie wcześniej niż 30. dnia od dnia przedłożenia Sejmowi projektu ustawy. Chodzi o to, by wszyscy mieli czas na zapoznanie się z propozycją zmian. Ponadto, dodatkowe ograniczenia dotyczą projektów, które ingerują w rozdziały I, II lub XII Konstytucji. W takim przypadku Sejm może uchwalić ustawę zmieniającą te przepisy nie wcześniej niż 60 dnia po pierwszym czytaniu projektu.
Zmiana Konstytucji a referendum
W określonych przypadkach procedura zmiany Konstytucji może obejmować także referendum zatwierdzające. Dotyczy to zmian przepisów zawartych w rozdziałach I, II lub XII. Jeżeli ustawa mieniająca któryś z powyższych rozdziałów zostanie uchwalona przez Senat, podmioty uprawnione do zgłoszenia projektu zmiany Konstytucji (co najmniej 1/5 ustawowej liczby posłów, Senat lub Prezydent Rzeczypospolitej), mogą zażądać przeprowadzenia referendum zatwierdzającego. Wniosek w sprawie referendum zatwierdzającego należy złożyć do Marszałka Sejmu w ciągu 45 dni od uchwalenia ustawy przez Senat. Marszałek Sejmu zarządza wówczas referendum zatwierdzające w ciągu 60 dni od dnia złożenia wniosku. Zmiana Konstytucji zostaję przyjęta, jeżeli za tą zmianą opowiedziała się większość głosujących. Ważność referendum zatwierdzającego zmianę Konstytucji stwierdza Sąd Najwyższy. Więcej informacji na temat referendum zatwierdzającego zmianę Konstytucji można znaleźć w rozdziale 10 ustawy z 14 marca 2003 r. o referendum ogólnym.
Kto podpisuje ustawę o zmianie Konstytucji?
Po zakończeniu postępowania w sprawie zmiany Konstytucji, Marszałek Sejmu przedstawia uchwaloną ustawę prezydentowi RP do podpisu. Prezydent ma na to 21 dni od dnia otrzymania ustawy. Po podpisaniu zarządza jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw RP.
Podstawa prawa
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r.
Art. 235.
1. Projekt ustawy o zmianie Konstytucji może przedłożyć co najmniej 1/5 ustawowej liczby posłów, Senat lub Prezydent Rzeczypospolitej.
2. Zmiana Konstytucji następuje w drodze ustawy uchwalonej w jednakowym brzmieniu przez Sejm i następnie w terminie nie dłuższym niż 60 dni przez Senat.
3. Pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie Konstytucji może odbyć się nie wcześniej niż trzydziestego dnia od dnia przedłożenia Sejmowi projektu ustawy.
4. Ustawę o zmianie Konstytucji uchwala Sejm większością co najmniej 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów oraz Senat bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów.
5. Uchwalenie przez Sejm ustawy zmieniającej przepisy rozdziałów I, II lub XII Konstytucji może odbyć się nie wcześniej niż sześćdziesiątego dnia po pierwszym czytaniu projektu tej ustawy.
6. Jeżeli ustawa o zmianie Konstytucji dotyczy przepisów rozdziału I, II lub XII, podmioty określone w ust. 1 mogą zażądać, w terminie 45 dni od dnia uchwalenia ustawy przez Senat, przeprowadzenia referendum zatwierdzającego. Z wnioskiem w tej sprawie podmioty te zwracają się do Marszałka Sejmu, który zarządza niezwłocznie przeprowadzenie referendum w ciągu 60 dni od dnia złożenia wniosku. Zmiana Konstytucji zostaje przyjęta, jeżeli za tą zmianą opowiedziała się większość głosujących.
7. Po zakończeniu postępowania określonego w ust. 4 i 6 Marszałek Sejmu przedstawia Prezydentowi Rzeczypospolitej uchwaloną ustawę do podpisu. Prezydent Rzeczypospolitej podpisuje ustawę w ciągu 21 dni od dnia przedstawienia i zarządza jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
Doktor nauk społecznych w dyscyplinie nauk o bezpieczeństwie, absolwentka Wojskowej Akademii Technicznej. Stopień doktora uzyskała na podstawie rozprawy pt. "Koncepcja systemu bezpieczeństwa socjalnego Polski z uwzględnieniem zjawiska prekariatu", poświęconej wyzwaniom współczesnej polityki społecznej i rynku pracy. Specjalizuje się w zagadnieniach dotyczących polityki rodzinnej, rynku pracy oraz systemu zabezpieczenia społecznego.
