Uchwalona ustawa wprowadza nowy podatek nazwany podatkiem od nadzwyczajnych zysków osiągniętych w okresie od dnia 1 marca 2026 r. do dnia 31 marca 2027 r. ze zbycia paliw ciekłych. Podatek ten ma charakter jednorazowy i nadzwyczajny oraz stanowi nowe źródło dochodów budżetu państwa.
Podatnikami podatku będą przedsiębiorcy
Podatnikami podatku będą przedsiębiorcy prowadzący we wskazanym okresie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, samodzielnie lub za pośrednictwem innego podmiotu, działalność w zakresie wytwarzania paliw ciekłych, a także przedsiębiorcy dokonujący zbycia, na podstawie koncesji na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, paliw pochodzących z importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia.
Przedmiot opodatkowania
Przedmiotem opodatkowania są przychody osiągnięte ze zbycia paliw ciekłych. Podstawę obliczenia podatku stanowi nadwyżka przychodów ze zbycia paliw ciekłych osiągniętych w roku podatkowym ponad przychody, jakie zostałyby osiągnięte przy zastosowaniu marży referencyjnej ustalonej zgodnie z metodologią zawartą w ustawie, tj. średniej marży powiększonej o 20% (przychody szacunkowe). Stawka podatku nadzwyczajnego wynosi 60%.
W odniesieniu do przedsiębiorców dokonujących obrotu paliwami ciekłymi na podstawie koncesji przewidziano dodatkowo ograniczenie wysokości podatku do 50% dochodu podatkowego albo zysku netto proporcjonalnie przypadającego na okres opodatkowania, na zasadach określonych w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy.
Ważne
Ostateczne rozliczenie podatku nastąpi wraz ze złożeniem zeznania do dnia 31 grudnia 2027 r.
Pierwsza zaliczka na podatek obejmie okres od dnia 1 marca 2026 r. do dnia 31 października 2026 r. i będzie płatna bez podziału na cztery raty. Kolejne zaliczki będą płatne w terminach miesięcznych. Podatek od nadzwyczajnych zysków nie będzie mógł zostać zaliczony do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych ani w podatku dochodowym od osób prawnych.
Ustawa przyznaje również ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych uprawnienie do obniżania stawek podatku akcyzowego na wyroby wskazane w art. 89 ust. 1 pkt 2, 6 i 8 ustawy o podatku akcyzowym.
Kiedy ustawa wejdzie w życie
Ustawa ma wejść w życie z dniem 1 listopada 2026 r., z wyjątkiem art. 11, dotyczącego możliwości obniżania stawek podatku akcyzowego, który ma wejść w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
W odniesieniu do poprzedniej ustawy regulującej ten sam przedmiot, tj. ustawy uchwalonej w dniu 2 lipca 2026 r. o podatku od nadzwyczajnych zysków osiągniętych w okresie od marca do grudnia 2026 r. ze zbycia paliw ciekłych, w dniu 24 lipca 2026 r. został złożony do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie jej zgodności z Konstytucją RP w trybie kontroli prewencyjnej.
Zarzuty i argumentacja przedstawione w tym wniosku pozostają zasadniczo aktualne również w odniesieniu do ustawy uchwalonej w dniu 18 września 2026 r. Wprowadzone zmiany dotyczą jedynie części przepisów i nie usuwają zasadniczych zastrzeżeń konstytucyjnych podniesionych wobec poprzedniej regulacji. Aktualna pozostaje w szczególności ocena, zgodnie z którą ustawa w całości nie spełnia podstawowych wymogów konstytucyjnych stawianych ustawom podatkowym, co wiąże się m.in. z wadliwym trybem jej procedowania w Sejmie.
Ustawa skierowana do TK - dlaczego
W związku z powyższym podjęta została decyzja o skierowaniu również ustawy z dnia 18 września 2026 r. do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o zbadanie jej zgodności z Konstytucją RP, tym razem w trybie kontroli następczej. Dodatkowym uzasadnieniem skierowania ustawy do Trybunału Konstytucyjnego jest potrzeba wyznaczenia na przyszłość, dla rządu oraz władzy ustawodawczej, konstytucyjnych granic swobody regulacyjnej w sprawach podatkowych w sytuacji gwałtownych zmian na rynkach różnego rodzaju surowców.
Prawnik. Z marką INFOR związana od 2016 r. Specjalizuje się w tematyce kadrowej, płacowej oraz prawie oświatowym. Autorka licznych publikacji prasowych.
