Czesi sprzątnęli Szwedom kontrakt sprzed nosa
Łotewski rząd zatwierdził zakup kołowych armatohaubic Morana kal. 155 mm produkowanych przez czeską firmę Excalibur Army, należącą do koncernu Czechoslovak Group (CSG). Wartości planowanego zamówienia na razie nie ujawniono.
Taki wybór może zaskakiwać. Jeszcze w czerwcu 2025 r. Łotwa i Szwecja podpisały list intencyjny w sprawie zakupu 18 Archerów. W styczniu 2026 r. łotewski rząd dał nawet zielone światło dla ich zakupu. Jak się jednak okazało, Ryga równolegle prowadziła negocjacje z Excalibur Army. Ostatecznie to oferta czeskiej firmy okazała się korzystniejsza.
Łotewskie Ministerstwo Obrony podaje, że pod uwagę brano cenę, terminy dostaw, możliwości bojowe obu systemów oraz udział krajowego przemysłu. Czesi przedstawili korzystniejszą ofertę pod względem ceny i terminów dostaw, a dodatkowym atutem ma być udział łotewskich firm w realizacji zamówienia.
Zakup nowych haubic jest jednym z kluczowych programów modernizacyjnych łotewskiej armii. W 2026 r. Ryga zamierza przeznaczyć na obronność rekordowe 4,91 proc. PKB, czyli 2,16 mld euro.
Morana kontra Archer. Czym różnią się obie haubice?
Morana to kołowa armatohaubica kal. 155 mm osadzona na podwoziu Tatra 8x8. Obsługuje ją trzyosobowa załoga. Pojazd rozpędza się na drodze do 90 km/h, przewozi 45 pocisków i może otworzyć ogień w ciągu 40 sekund od zatrzymania. Automat ładowania pozwala oddać do sześciu strzałów w ciągu pierwszej minuty od zajęcia stanowiska ogniowego. Według producenta maksymalny zasięg ognia Morany wynosi 41,5 km.
Konkurencyjny Archer również jest kołową armatohaubicą kal. 155 mm. Przewozi 21 pocisków wobec 45 w Moranie, ale bardzo szybko zajmuje i opuszcza stanowisko ogniowe. Od zatrzymania do oddania pierwszego strzału potrzebuje około 20 sekund i podobnego czasu, by po zakończeniu ostrzału ruszyć dalej. To ważne na współczesnym polu walki – wykryta armatohaubica może bardzo szybko znaleźć się pod ostrzałem przeciwnika.
Zasięg Archera zależy od zastosowanej amunicji. Standardowymi pociskami może razić cele na dystansie ok. 30 km, amunicją o zwiększonym zasięgu – ok. 40 km, a precyzyjnymi pociskami Excalibur – do ok. 50 km.
Archer ma też za sobą bojowy sprawdzian. System jest używany przez ukraińską armię w wojnie z Rosją od 2023 r.
Redaktor Forsal.pl. Absolwent politologii na Uniwersytecie SWPS, z zamiłowania historyk. W przeszłości związany z Polskim Radiem, Wirtualną Polską, dziennikiem „Polska The Times” oraz miesięcznikiem „Nasza Historia”. Publikował również w Gazeta.pl i „Newsweek Historia”. Były wieloletni współpracownik Ośrodka „Karta” i Muzeum Getta Warszawskiego. Autor pierwszej pełnej biografii gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego - „Decyzje ‘Bora’. (Auto)biografia Tadeusza Komorowskiego - kawalerzysty, olimpijczyka, dowódcy, wodza i premiera”.