W rozporządzeniu w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych dodano zapis zgodnie z którym egzamin klasyfikacyjny, poprawkowy oraz sprawdzian wiadomości i umiejętności ucznia przeprowadza się w szkole, do której został przyjęty, w bezpośredniej obecności komisji bez możliwości użycia środków komunikacji elektronicznej oraz w sali zapewniającej warunki do samodzielnej pracy.
Określono również minimalny czas trwania egzaminu i sprawdzianu w zależności od klasy i rodzaju szkoły – klasy I-III szkoły podstawowej 30 min., pozostałe klasy – 45 min., szkoły ponadpodstawowe 60 min.
Kwestie podnoszone przez Rzecznika Praw Obywatelskich
Ostatecznie przepisy dotyczące egzaminów wejdą w życie od 01 września 2027 roku, jednak Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę na brak odpowiedniego okresu dostosowawczego.
Potrzeba doprecyzowania przepisów wyniknęła z przeprowadzania przez niektóre szkoły egzaminów w formie zdalnej na co nie ma już obecnie przepisów prawnych. Zakaz nie był egzekwowany przez wszystkie organy nadzoru pedagogicznego, co spowodowało utrwalenie niekorzystnej praktyki dotyczącej dużej grupy uczniów. Szkoły dopuszczające egzamin online były uznawane za przyjazne edukacji domowej. Rodzice w pismach do RPO podkreślali, że zdalna edukacja domowa stanowi dla nich najlepsze rozwiązanie i jest jednym z elementów gwarantowanej w Konstytucji wolności wyboru szkoły. Sama zapowiedź uszczegółowienia przepisów spowodowała konieczność wprowadzenia przez szkoły nowych wzorów umów.
Rzecznik wskazał, iż inaczej mogą być traktowani zgodnie z przyjętymi zmianami uczniowie ze szczególnymi potrzebami kształcący się w edukacji domowej. Sprawdzian wiedzy może się odbyć w innymi miejscu niż szkoła do której uczeń został przyjęty, niemniej jednak w konkretnym przypadku interpretacja przepisu oraz jego sposób realizacji może być wątpliwy.
Dodatkowo RPO poddał pod wątpliwość czy Ministerstwo Edukacji Narodowej dokonało rzetelnej oceny czy istnieją rozwiązania technologiczne wykluczające bądź minimalizujące ryzyko niesamodzielnego rozwiązania egzaminu na odległość. Wskazał na potrzeby osób z niepełnosprawnościami oraz ze szczególnymi potrzebami. Podkreślił, że w procesie obsługi i przeprowadzania egzaminów w formule online mogą być zatrudnieni nauczyciele i inni pracownicy, którzy sami zmagają się z chorobą lub niepełnosprawnością. Niedostępność takiej opcji ograniczy możliwość wykonywania pracy zdalnej i w konsekwencji może ich zmusić do zakończenia zatrudnienia.
Odpowiedź Ministerstwa Edukacji Narodowej
W odpowiedzi Ministerstwo Edukacji Narodowej wskazało w kontekście problemu na podmioty, które przypisują sobie status szkoły w istocie nie realizując zajęć szkolnych, przypisują sobie walory placówki prowadzącej innowacyjne szkolenie wydając jedynie decyzje o zezwoleniu na edukację domową dla wszystkich swoich uczniów. Podkreśliło, że warunki egzaminów muszą być jednakowe dla wszystkich uczniów, a w formule online nie jest to możliwe. Podniesiono nie tylko niemożność weryfikacji samodzielności ucznia, ale też kwestie sprzętu komputerowego, jakości łącza internetowego, warunków lokalowych czy poziomu zewnętrznych zakłóceń. Placówki oświatowe nie posiadają obecnie skutecznych narzędzi pozwalających wyeliminować korzystanie z pomocy osób trzecich, dodatkowych urządzeń, niedozwolonych materiałów bądź narzędzi opartych na sztucznej inteligencji.
Nie bez znaczenia jest również funkcjonujący w polskim systemie oświaty model przynajmniej kilkukrotnego bezpośredniego kontaktu ucznia ze szkołą jako element gwarancji państwa wobec dziecka i jego bezpieczeństwa. Dodatkowo założenia rządowego programu „Cyfrowy Uczeń” nie przywidują weryfikacji umiejętności i wiedzy uczniów online.
Specjalista z zakresu problematyki związanej z szeroko pojętym prowadzeniem działalności gospodarczej oraz nieruchomości. Z przyczyn rodzinnych zgłębiająca tematykę edukacyjną i osób z niepełnosprawnościami.