Niezależnie od tego, czy pracownik ma umowę na czas określony, czy na nieokreślony, jest objęty przepisami i ochroną wynikającymi z kodeksu pracy.
Podstawowa różnica między tymi umowami dotyczy trybu ich rozwiązania. Rozwiązanie umowy na czas nieokreślony jest możliwe po upływie okresu wypowiedzenia, a ponadto pracodawca musi podać przyczynę rozstania, która musi być prawdziwa, bo podlega kontroli sądowej. W przypadku umów na czas określony, jeżeli przewiduje możliwość jej wcześniejszego zakończenia, to okres wypowiedzenia trwa dwa tygodnie, a pracodawca nie musi podawać powodów zakończenia współpracy.
W przypadku umów cywilnoprawnych, na podstawie których świadczona jest praca, pracownikom nie przysługują świadczenia, z których korzystają pracownicy etatowi.
Umowa-zlecenie podlega składkom ZUS, jeśli zostaje zawarta z własnym pracownikiem lub z osobą, która nie ma żadnego innego tytułu rodzącego obowiązek ubezpieczenia. Jeżeli zlecenie wykonywane jest na rzecz pracodawcy, to ma on obowiązek sumowania wszystkich przychodów pracownika i odprowadzenia składek od łącznej kwoty przychodów pracownika zleceniobiorcy. Umowy o dzieło zawarte z własnym pracodawcą pociągają za sobą obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Umowa o dzieło z osobą, z którą firma nie jest związana umową o pracę, nie jest tytułem ubezpieczenia społecznego.
Osoba samozatrudniona prowadząca działalność gospodarczą sama opłaca składki na ubezpieczenia emerytalno-rentowe, wypadkowe, zdrowotne i dobrowolnie chorobowe. Nie podlega ochronie kodeksu pracy, nie ma urlopu, norm czasu pracy itp.
