Tabletka „dzień po” z receptą farmaceutyczną do 30 czerwca 2028 r.
Ministerstwo Zdrowia podjęło decyzję o przedłużeniu do 30 czerwca 2028 r. programu pilotażowego w zakresie usług farmaceuty dotyczących zdrowia reprodukcyjnego – wynika z projektu rozporządzenia opublikowanego w Rządowym Centrum Legislacji.
Zgodnie z projektem wszystkie umowy zawarte pomiędzy Narodowym Funduszem Zdrowia a podmiotami prowadzącymi apteki ogólnodostępne o realizację programu pilotażowego w zakresie usług farmaceuty dotyczących zdrowia reprodukcyjnego zachowują moc i są kontynuowane przez okres realizacji programu pilotażowego.
Program pilotażowy zakłada dostęp do antykoncepcji awaryjnej, czyli tak zwanej tabelki dzień po bez konieczności wcześniejszej wizyty u lekarza.
Ile kobiet skorzystało z programu?
W ocenie resortu program przyczynia się do rzeczywistego zwiększenia dostępności antykoncepcji awaryjnej.
W pierwszym roku realizacji programu - od 1 maja 2024 r. do 30 kwietnia 2025 r. - przeprowadzono łącznie 24 487 wywiadów farmaceutycznych, z czego 22 601 zakończyły się wystawieniem recepty farmaceutycznej na produkt leczniczy zawierający octan uliprystalu (substancja czynna jednej z tabletek używanych do antykoncepcji awaryjnej). Stanowi to 92,3 proc. przypadków.
W okresie pierwszego roku pilotażu odnotowano wzrost liczby wydanych z aptek produktów leczniczych zawierających octan uliprystalu – z 121 045 opakowań w roku poprzedzającym wprowadzenie programu do 162 681 opakowań po jego wdrożeniu. Oznacza to wzrost o 41 636 opakowań, czyli o 34,4 proc.
Wzrost ten wskazuje na zwiększenie dostępności oraz wykorzystania antykoncepcji awaryjnej, co należy wiązać w szczególności z uruchomieniem nowej, uproszczonej ścieżki uzyskania recepty w aptece, bez konieczności wcześniejszej wizyty lekarskiej. Ma to kluczowe znaczenie z punktu widzenia skuteczności antykoncepcji awaryjnej, której działanie jest bezpośrednio uzależnione od czasu zastosowania – ocenia MZ.
Cały czas mały procent aptek uczestniczy w programie
Oprócz zwiększenia dostępności, kluczowym efektem programu pilotażowego jest odciążenie systemu ochrony zdrowia przez częściowe przejęcie przez farmaceutów świadczeń dotychczas realizowanych przez lekarzy. Przed wprowadzeniem programu pilotażowego recepty farmaceutyczne na produkty zawierające octan uliprystalu stanowiły jedynie 1,02 proc. wszystkich recept na ten produkt, natomiast w pierwszym roku realizacji pilotażu ich udział wzrósł do 23,9 proc.
Jednocześnie jedynie nieco ponad 10 proc. aptek ogólnodostępnych przystąpiło do programu pilotażowego, co wskazuje na istnienie znacznego potencjału dalszego zwiększenia dostępności tej usługi, pod warunkiem zachowania stabilnych ram prawnych i odpowiednio długiego okresu jej funkcjonowania.
Jak skorzystać z programu?
Jeśli osoba potrzebuje recepty na antykoncepcję awaryjną, dzięki pilotażowi programu może ją otrzymać nie tylko od swojego lekarza, ale także od farmaceuty w aptece. Aby otrzymać tzw. tabletkę dzień po, trzeba mieć skończone 15 lat. Farmaceuta może zweryfikować wiek na podstawie dokumentu ze zdjęciem.
Po zgłoszeniu się do apteki i poproszeniu o antykoncepcję awaryjną:
- osoba zostaje przyjęta w osobnym pomieszczeniu;
- odbywa rozmowę z farmaceutą – który przeprowadzi wywiad i ustali, czy wydanie leku jest uzasadnione i bezpieczne, omówi zasady jego przyjęcia oraz odpowie na wszystkie pytania i wątpliwości;
- jeśli po przeprowadzonym wywiadzie farmaceuta uzna wydanie leku za uzasadnione i bezpieczne, wystawi receptę i możliwe będzie wykupienie leku.
Antykoncepcja awaryjna – na czym polega?
Antykoncepcja awaryjna, czyli potocznie tabletka „dzień po”, to środek, który zapobiega ciąży po niezabezpieczonym stosunku płciowym lub gdy inna metoda antykoncepcji zawiodła (np. pęknięcie prezerwatywy czy pominięcie tabletki antykoncepcyjnej).
W Polsce dostępne są dwa główne rodzaje tabletek: te zawierające octan uliprystalu (EllaOne) i te z lewonorgestrelem (Escapelle). Różnią się one m.in. czasem i mechanizmem działania czy ceną. Pilotażem objęte jest antykoncepcja awaryjna zawierająca octan uliprystalu, czyli EllaOne.
Octan uliprystalu zapobiega ciąży poprzez hamowanie lub opóźnienie owulacji. Dzięki temu nie dopuszcza do zapłodnienia. Co ważnie, nie jest to środek poronny. Szacunkowo działa do 120 godzin (5 dni) po niezabezpieczonym stosunku.
