Trump chce kupować potaż z Białorusi. W tle wojna handlowa z Kanadą
W poniedziałek Trump poinformował, że Waszyngton pracuje nad "wielką umową" dotyczącą zakupu potażu z Białorusi. Surowiec jest wykorzystywany przede wszystkim do produkcji nawozów mineralnych.
Według amerykańskiego prezydenta białoruski potaż ma być znacznie tańszy od kanadyjskiego. Zapowiedź wpisuje się w trwającą wojnę handlową USA z Kanadą, która dostarcza aż 79 proc. importowanego przez Amerykanów surowca. Porozumienie z Mińskiem mogłoby więc ograniczyć zależność USA od kanadyjskich dostaw i zwiększyć presję na Ottawę.
Na zapowiedź Trumpa zareagował premier kanadyjskiej prowincji Saskatchewan Scott Moe. Skrytykował pomysł kupowania białoruskiego potażu, oceniając, że oznaczałoby to wspieranie rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie.
Litwa: nie było prośby o tranzyt
Najtańsza droga eksportu białoruskich nawozów prowadzi koleją przez Litwę do portu w Kłajpedzie. Szlak ten został jednak zamknięty wskutek sankcji nałożonych na Mińsk.
Stany Zjednoczone rozpoczęły nakładanie sankcji na białoruski sektor potasowy w 2021 r., a Unia Europejska wprowadziła własne ograniczenia w 2022 r. W ich następstwie Litewskie Koleje rozwiązały umowę dotyczącą tranzytu nawozów z Białorusi.
– Nie było takiej prośby – powiedział litewski premier Mindaugas Sinkeviczius dziennikarzom pytającym, czy Waszyngton zwrócił się do Wilna w sprawie przewozu białoruskich nawozów.
Litewski minister spraw zagranicznych Kestutis Budrys podkreślił, że ewentualne porozumienie USA z Białorusią nie zmieni przepisów obowiązujących w Unii Europejskiej. Wilno nie widzi też powodów do łagodzenia stanowiska wobec Mińska, ponieważ – jak ocenił minister – reżim Łukaszenki nie zmienił swojego postępowania.
Przewodniczący litewskiego Sejmu Juozas Olekas również oświadczył, że polityka Wilna pozostaje niezmienna. Jego zdaniem ewentualne zmiany będzie można rozważać dopiero po zakończeniu wojny Rosji przeciwko Ukrainie.
Waszyngton zbliża się do Mińska. Łukaszenka studzi oczekiwania
Zapowiedź Trumpa pojawiła się po kolejnej wizycie jego wysłannika Johna Coale'a na Białorusi. W wyniku rozmów Mińsk uwolnił kolejną grupę więźniów politycznych, a Waszyngton złagodził część sankcji. Amerykańskie decyzje nie znoszą jednak ograniczeń obowiązujących w UE.
Nawet jeśli obie strony dojdą do porozumienia, jego realizacja może okazać się trudna. Alaksandr Łukaszenka przyznał, że Białoruś nie dysponuje obecnie wystarczającą ilością potażu, by znacząco zwiększyć eksport na zachodnie rynki. Ma już bowiem zobowiązania wobec dotychczasowych odbiorców.
Na razie nie wiadomo, jak duże dostawy obejmowałoby porozumienie ani którędy białoruski surowiec miałby trafiać do USA. Bez dostępu do portu w Kłajpedzie Mińsk musiałby korzystać z innych tras, w tym z rosyjskich portów.
Redaktor Forsal.pl. Absolwent politologii na Uniwersytecie SWPS, z zamiłowania historyk. W przeszłości związany z Polskim Radiem, Wirtualną Polską, dziennikiem „Polska The Times” oraz miesięcznikiem „Nasza Historia”. Publikował również w Gazeta.pl i „Newsweek Historia”. Były wieloletni współpracownik Ośrodka „Karta” i Muzeum Getta Warszawskiego. Autor pierwszej pełnej biografii gen. Tadeusza Bora-Komorowskiego - „Decyzje ‘Bora’. (Auto)biografia Tadeusza Komorowskiego - kawalerzysty, olimpijczyka, dowódcy, wodza i premiera”.