Dlaczego kobiety mają niższe emerytury?
Obecnie w Polsce obowiązuje powszechny wiek emerytalny, który wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Według badań przeciętna długość życia pań wynosi 82 lata, a płci przeciwnej – niemal 75 lat. To oznacza, że Polki pracują krócej, a żyją dłużej.
Wpływ na wysokość świadczeń kobiet mają także niższe wynagrodzenia w porównaniu z mężczyznami. Z najnowszych statystyk wynika, że mediana zarobków w czerwcu 2025 r. wyniosła trochę ponad 7 300 zł w przypadku mężczyzn, natomiast wśród kobiet niespełna 7 000 zł. Często również w trakcie swojej kariery zawodowej Polki poświęcają się opiece nad dziećmi bądź innymi bliskimi. Najczęściej przerwa związana z macierzyństwem trwała od pół roku do roku włącznie – taki czas zadeklarowało ponad 13% pań. Nieznacznie mniej kobiet miało przerwę trwającą od roku do 2 lat włącznie, tj. niemal 13%, oraz od 2 do 3 lat włącznie – 10%. Zawieszenie obowiązków zawodowych także przyczynia się do niższych składek emerytalnych.
Z jednej emerytury ciężko wyżyć
W Polsce odsetek wdów jest blisko pięciokrotnie wyższy (13,7%) w porównaniu z odsetkiem wdowców (2,9%). Po śmierci małżonków seniorki muszą utrzymywać się same. Mając do dyspozycji „pojedynczy” budżet, starają się żyć jak najoszczędniej. Średnia emerytura kobiet w Polsce w 2024 roku wynosiła ok. 3 300 zł brutto, a mężczyzn – ok. 4 800 zł.
Samotnej seniorce nie jest więc łatwo żyć ze skromnej emerytury, szczególnie kiedy nie może liczyć na wsparcie rodziny. Poczucie wstydu często też uniemożliwia proszenie o pomoc i jej przyjmowanie. Dodatkowo pojawiają się nowe wyzwania, jak odnalezienie się w świecie cyfrowych finansów, czyli korzystanie z kont bankowych, kart płatniczych, płatności online. Brak wiedzy oraz niskie umiejętności w zakresie nowych technologii sprawiają, że osoby starsze są szczególnie narażone na różnego rodzaju oszustwa oraz wyłudzenia.
Spokojniejsza przyszłość seniorek? To możliwe
Mamy zatem w społeczeństwie do odrobienia ważną lekcję, którą jest edukacja finansowa kobiet już na wcześniejszych etapach życia. Córki i wnuczki mogą również wyciągać wnioski z doświadczeń swoich matek, babć i uczyć się na ich błędach. Z badań bowiem wynika, że aż 14,3% Polek nie ma żadnych oszczędności, a co trzecia nie inwestuje żadnych środków. Okazuje się też, że to mężczyźni są bardziej zapobiegawczy i częściej odkładają „na przyszłość” – jako cel oszczędzania 34,3% z nich wskazuje budowę poduszki bezpieczeństwa, a 16,7% oszczędza z myślą o emeryturze. Kobiety skupiają się bardziej na krótkoterminowych celach, tj. remont w domu czy wyjazd na wakacje.
Uwarunkowane jest między innymi czynnikami strukturalnymi. Kobiety w wieku 15–89 lat w I kwartale 2025 r. były mniej aktywne zawodowo (51,4%) niż mężczyźni (65,4%), przez co też ograniczone są ich możliwości systematycznego oszczędzania i inwestowania. Najtrudniej zawsze zrobić jednak pierwszy krok. Pomocą w tej kwestii służą eksperci z dziedziny finansów.
Eksperci zachęcają do edukacji finansowej
„Kobiety potrafią świetnie organizować codzienność: dom, pracę, rodzinę i milion spraw naraz, ale gdy chodzi o inwestowanie, coś je zatrzymuje. Większość z nas dorastała w przekonaniu, że finanse to domena mężczyzn, a inwestowanie zarezerwowane jest dla bogatych. Dlatego teraz naszą rolą jest w pierwszej kolejności zmiana myślenia Polek. Świadomość finansowa to przecież wolność i niezależność, a troska o własne pieniądze to nie tylko odpowiedzialność za siebie, ale równocześnie za rodzinę i spokojną przyszłość” – przekonuje Karolina Decker, założycielka finmarie w Niemczech, prezeska Fundacji finmarie Polska.
Podniesienie stanu wiedzy finansowej Polek i zachęcenie je do zadbania o swoje pieniądze sprawi, że będą nie tylko lepiej funkcjonować w teraźniejszości, ale i zapewnią sobie stabilniejsze życie na emeryturze. „Chcemy, by do 2035 roku co trzecia Polka w wieku 35–50 lat miała swój plan inwestycyjny i poczucie, że naprawdę ma kontrolę nad swoim życiem finansowym. Fundusz awaryjny ma nie być luksusem, a fundamentem bezpieczeństwa kobiet i ich rodzin” – dodaje Agnieszka Michalska, członkini Rady Fundacji finmarie Polska.
Nowy rok – dobry czas na planowanie finansów
Nowy rok właśnie się rozpoczął. Może to dobry czas, by w naszych rodzinach poruszyć temat finansów, porozmawiać o budżecie domowym i wdrożyć skuteczny plan finansowy. Niech mottem zadbania o własne finanse będą słowa popularnej amerykańskiej prezenterki telewizyjnej, Oprah Winfrey, która sama przeszła niezwykłą drogę finansowej transformacji – od bardzo trudnych początków do imponującego sukcesu: „Kobiety muszą zrozumieć, że mają moc finansową. Gdy nauczymy się zarządzać pieniędzmi, możemy zmieniać swoje życie i życie innych”.
Źródła:
ZUS, ,,Ważniejsze informacje z zakresu ubezpieczeń społecznych 2024 r.”
GUS, ,,Trwanie życia w 2024”
GUS, ,,Rozkład wynagrodzeń w gospodarce narodowej w czerwcu 2025 r.”
GUS, ,,Praca a obowiązki rodzinne w 2018 roku”
GUS, ,,Starzenie się ludności Polski w świetle wyników narodowego spisu powszechnego ludności i mieszkań 2021”
Badanie UCE Research na zlecenie Raisin, 2025
