Skumulowana wartość bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) w państwach Grupy Wyszehradzkiej (V4) - Polski, Czech, Słowacji i Węgier - wyniosła na koniec 2021 r. 632 mld dolarów, z czego w Polsce sięgnęła 269 mld dol. - zwrócono uwagę w opublikowanym w środę raporcie PIE "Wpływ wojny w Ukrainie na bezpośrednie inwestycje zagraniczne w państwach V4".
Dodano, że napływ BIZ do Polski w 2021 r. w stosunku do przedpandemicznego 2019 r. wzrósł o 83 proc., co uplasowało nasz kraj na 5. miejscu w Europie i 18. na świecie.
Przypomniano, że pod względem napływu inwestycji typu greenfield, polegających na tworzeniu przedsiębiorstw od podstaw, Polska w 2020 r. zajęła 7. miejsce na świecie, przyciągając 4,66 razy więcej inwestycji tego typu niż sugerowałaby wielkość jej gospodarki.
"Wartość projektów typu greenfield ogłoszonych w państwach V4 w 2021 r. wyniosła 31 mld dol., co stanowi 18 proc. wszystkich projektów tego typu na terytorium Unii Europejskiej" – wskazano w raporcie.
Dominik Kopiński z PIE zauważył, że co najmniej od wybuchu pandemii obserwuje się przyspieszenie procesu zmian w gospodarce światowej. "Z perspektywy Europy, w tym państw V4, do korzyści płynących z tych zmian można zaliczyć napływ nowych inwestycji w wyniku reshoringu i nearshoringu" - wyjaśnił analityk cytowany w środowej informacji.
Kopiński zaznaczył, że firmy od wybuchu pandemii sygnalizują chęć przenoszenia produkcji bliżej klienta (nearshoring) lub do kraju pochodzenia inwestora (reshoring, backshoring) w celu uniknięcia ryzyka odcięcia od kluczowych komponentów i surowców.
"Rosyjska inwazja postawiła pod znakiem zapytania los inwestycji zagranicznych w Rosji i Ukrainie o łącznej wartości blisko 500 mld dol." - wskazał. Ocenił, że część z tych projektów "może znaleźć bezpieczną przystań w państwach Europy Środkowej".
Wśród zalet Polski jako miejsca lokowania lub relokacji inwestycji autorzy raportu wymienili: stabilność polityczno-gospodarczą zapewnianą przez członkostwo w NATO i UE, relatywnie niskie koszty pracy, wykwalifikowaną siłę roboczą, dobre skomunikowanie z rynkami Europy Zachodniej oraz rozwiniętą bazę poddostawców.
"Ogłoszone na początku lipca duże inwestycje w Polsce mogą świadczyć o końcu okresu wstrzymywania inwestycji z powodów bezpieczeństwa. Teraz kluczowym aspektem wpływającym na decyzję o lokalizacji BIZ w Europie Środkowej będzie ocena sytuacji makroekonomicznej" - stwierdził Kopiński. Wyjaśnił, że o miejscu dokonywanych inwestycji w Europie będą przesądzać przede wszystkim: dostęp do taniej energii, dostępność wykwalifikowanych pracowników oraz inflacja.
W raporcie zwrócono uwagę, że w pierwszych tygodniach inwazji Rosji na Ukrainę awersja do ryzyka wśród inwestorów zagranicznych zlokalizowanych w Europie Środkowej znacząco wzrosła. W związku z prawdopodobieństwem rozlania się konfliktu państwa V4 były postrzegane jako obszar podwyższonego ryzyka. Potencjalni inwestorzy wstrzymywali inwestycje, lokowali je w innych miejscach lub z nich rezygnowali. W miarę upływu czasu działalność inwestorów zagranicznych unormowała się.
"Inwestorzy obecni na rynkach regionu podejmują działania dostosowawcze i po okresie początkowej niepewności deklarują gotowość angażowania nowych środków" - wskazano. Dodano, że państwa V4 "wyróżniają się niskimi kosztami pracy w powiązaniu z relatywnie wysoką wydajnością, znacznymi zasobami wykwalifikowanej kadry, dobrą infrastrukturą oraz stabilnością otoczenia biznesowego".
"Na rosnącą atrakcyjność gospodarek V4 wpływa również trend skracania łańcuchów dostaw zapoczątkowany jeszcze przed pandemią, a w przyszłości prawdopodobnie coraz wyraźniejszy trend relokacji produkcji do państw +podobnie myślących+ (friendshoring)" - stwierdzono.
Według analityków korporacje międzynarodowe obecnie częściej uwzględniają w swoich kalkulacjach bezpieczeństwo, a nie tylko efektywność kosztową.
W raporcie przeanalizowano też dynamikę BIZ w Europie Środkowej w okresie pandemii. "Efekty pandemii w państwach V4 okazały się dość niejednorodne, ale największe spadki można było obserwować w pierwszych miesiącach 2020 r." - stwierdzono.
Analitycy zaznaczyli, że na tle regionu wyróżnia się Polska, która w 2020 r. przyjęła o 321 mln dol. więcej inwestycji niż rok wcześniej, a w 2021 r. wartość BIZ wzrosła o 79 proc. wobec 2020 r. i o 83 proc. w stosunku do okresu sprzed pandemii.
"Polska wyróżnia się także pod względem transakcji fuzji i przejęć, które w 2021 r. opiewały na 2,4 mld dol. (99 transakcji), co stanowi 122-proc. wzrost w stosunku do okresu przed pandemią" – podsumował Dominik Kopiński z PIE. (PAP)
autorka: Magdalena Jarco
