Kilkanaście ton zieleni i rachunek liczony w tysiącach złotych
O nietypowej dostawie do ostrowskiego PSZOK poinformował radny Jakub Paduch, przewodniczący zespołu zajmującego się reformą miejskiego systemu gospodarki odpadami. Z jego relacji wynika, że jedna osoba jednorazowo przywiozła kilkanaście ton odpadów zielonych, twierdząc, że cały materiał pochodzi z przydomowego ogrodu. Odpady zostały przyjęte bez dodatkowej opłaty, a koszty ich zagospodarowania pokrył system finansowany przez mieszkańców.
Z analizy gospodarki odpadami Ostrowa Wielkopolskiego za 2025 r. wynika, że zagospodarowanie tony czystych bioodpadów kosztowało 490 zł netto, a zanieczyszczonych 682,50 zł netto. Przy przykładowych 15 tonach czystego materiału oznaczałoby to wydatek rzędu 7350 zł netto, nie licząc transportu i innych kosztów związanych z obsługą odpadów. Są to jednak wyliczenia oparte na ubiegłorocznych stawkach, a nie rzeczywisty koszt tej konkretnej dostawy.
Sprawa stała się jednym z argumentów za zmianą zasad funkcjonowania systemu. Zespół kierowany przez Paducha zaproponował m.in. wprowadzenie limitów bezpłatnego przyjmowania wybranych rodzajów odpadów oraz dokładniejszą weryfikację ich pochodzenia.
W jednej gminie bez limitu, w innej ograniczenia
Zasady przyjmowania zieleni potrafią znacząco różnić się nawet między sąsiednimi samorządami. Przykładowo w wielkopolskim Ryczywole miejscowy PSZOK przyjmuje bioodpady bez określonego limitu ilościowego, oczywiście pod warunkiem spełnienia pozostałych wymagań regulaminu, w tym dotyczących pochodzenia odpadów z nieruchomości zamieszkałych na terenie gminy.
Inaczej wygląda sytuacja w Poznaniu. W miejskich Gratowiskach gałęzie i krzewy muszą być pocięte na odcinki o maksymalnej długości 30 centymetrów, a ich objętość nie może przekraczać 2 m³. Takie różnice są jednak dopuszczalne, ponieważ ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach pozwala samorządom ograniczać ilość odpadów roślinnych odbieranych lub przyjmowanych w ramach opłaty śmieciowej. Po przekroczeniu prawidłowo ustanowionego limitu PSZOK może odmówić przyjęcia nadwyżki na dotychczasowych zasadach.
Podstawą prawną do wprowadzania takich limitów jest art. 6r ust. 3 i 3a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Przepisy stanowią:
„Rada gminy określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, szczegółowy sposób i zakres świadczenia usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów, w zamian za uiszczoną przez właściciela nieruchomości opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w szczególności częstotliwość odbierania odpadów komunalnych od właściciela nieruchomości i sposób świadczenia usług przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
W uchwale, o której mowa w ust. 3, dopuszcza się ograniczenie ilości zużytych opon, odpadów wielkogabarytowych i odpadów stanowiących części roślin pochodzących z pielęgnacji terenów zielonych, ogrodów, parków i cmentarzy, stanowiących odpady komunalne, oraz odpadów budowlanych i rozbiórkowych z gospodarstw domowych, odbieranych lub przyjmowanych przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości w zamian za pobraną opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi.”
Powodem odmowy bywa również niewłaściwe przygotowanie materiału, jego zanieczyszczenie albo brak uprawnienia do korzystania z danego punktu. Wątpliwości pojawiają się zwłaszcza przy wyjątkowo dużych dostawach, kiedy trzeba ustalić, czy odpady faktycznie pochodzą z deklarowanej nieruchomości. Sama ich masa nie dowodzi jednak, że doszło do nadużycia.
PSZOK nie przyjmie odpadów. Co dalej?
Liście pozostawione w workach, skoszona trawa czy stos gałęzi po przycinaniu drzew nadal wymagają zagospodarowania, nawet jeśli punkt odmówi ich przyjęcia. Najprostszym rozwiązaniem pozostaje zwykle regularny odbiór bioodpadów z nieruchomości, choć przy większej ilości zieleni oznacza to niekiedy konieczność rozłożenia jej oddawania na kilka kolejnych terminów.
W części gmin można korzystać z dodatkowych pojemników. Takie rozwiązanie funkcjonuje między innymi w Poznaniu, gdzie prawidłowo zgłoszone dodatkowe pojemniki na BIO nie powodują zwiększenia miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami. Pozwala to stopniowo pozbywać się większej ilości liści i trawy, ale trudniej w ten sposób zagospodarować kilka przyczep gałęzi po wycince.
Alternatywą jest odpłatny odbiór przez uprawnionego przedsiębiorcę. Koszt zależy od masy lub objętości odpadów, rodzaju materiału i odległości, na jaką trzeba go przewieźć. Przy dużych ilościach wydatek może być znaczący, zwłaszcza gdy konieczne jest podstawienie kontenera i późniejszy transport do instalacji przetwarzania.
Ważne pozostają również obowiązki samorządu. Gmina musi organizować system umożliwiający mieszkańcom pozbywanie się odpadów komunalnych, choć przepisy pozwalają ograniczać ilości niektórych frakcji odbieranych w ramach opłaty. Odmowa w PSZOK nie przesądza więc jeszcze o konieczności zamawiania prywatnego wywozu. Znaczenie mają pozostałe usługi dostępne na terenie gminy, a w razie wątpliwości co do zasadności odmowy można zwrócić się o jej podstawę do operatora punktu i urzędu.
Spalić nie wolno, kompostować można. Są też ulgi
Pozostawienie odpadów przez PSZOK nie daje podstaw do rozpalenia ogniska i spalenia liści lub gałęzi. Ustawa o odpadach dopuszcza spalanie zgromadzonych pozostałości roślinnych poza instalacjami tylko wtedy, gdy nie są one objęte obowiązkiem selektywnego zbierania. W gminach prowadzących taką zbiórkę pozbywanie się odpadów zielonych przez ich spalanie jest co do zasady zabronione. Niedozwolone jest również wyrzucanie zieleni do lasów czy na nieużytki.
Część materiału można natomiast wykorzystać we własnym ogrodzie. Liście i trawa nadają się do kompostowania, a rozdrobnione gałęzie mogą posłużyć jako ściółka lub dodatek do kompostu. Właściciele uprawnionych nieruchomości jednorodzinnych, którzy kompostują bioodpady w przydomowych kompostownikach, korzystają ponadto z częściowego zwolnienia z opłaty śmieciowej.
Wysokość ulgi zależy jednak od gminy. W Poznaniu wynosi ona 2 zł miesięcznie od nieruchomości, a w podpoznańskiej Rokietnicy 1 zł miesięcznie od mieszkańca. Warunkiem jest zgłoszenie kompostownika w deklaracji i rzeczywiste kompostowanie. W niektórych gminach wybór takiego rozwiązania oznacza jednocześnie rezygnację z regularnego odbioru bioodpadów.
Okazuje się więc, że w niewielkim ogrodzie kompostownik może skutecznie ograniczyć ilość odpadów zielonych przekazywanych do gminnego systemu. Przy okazji pozwala też zmniejszyć koszty związane z ich odbiorem i zagospodarowaniem. W przypadku kilku czy kilkunastu ton liści, trawy lub gałęzi potrzebna jest jednak odpowiednia przestrzeń oraz czas na kompostowanie, dlatego nie każde gospodarstwo będzie w stanie poradzić sobie z taką ilością odpadów we własnym zakresie.
Źródła: Radio Centrum, Urząd Miejski w Ostrowie Wielkopolskimm, Gmina Ryczywół, Zakład Zagospodarowania Odpadów w Poznaniu, Miasto Poznań, Gmina Rokietnica
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2025 r. poz. 733 ze zm.),
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2026 r. poz. 1328).
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.

