Forsal logo

Bez alimentów, podział 800 plus i więcej czasu z tatą. Nowe przepisy mają zmienić podejście do ról rodzicielskich po rozwodzie

rozwód, alimenty, 800 plus, rodzice, dzieci
Bez alimentów, podział 800 plus i więcej czasu z tatą. Nowe przepisy mają zmienić podejście do ról rodzicielskich po rozwodzie/Shutterstock
Rząd przyjął projekt zmian w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, który ma zmienić zasady opieki nad dziećmi po rozwodzie. Jedną z najważniejszych nowości będzie wprowadzenie do polskiego prawa pojęcia pieczy współdzielonej. Dzięki temu oboje rodzice mają mieć większą możliwość uczestniczenia w codziennym wychowaniu dziecka, nawet jeśli nie mieszkają już razem. Zmiany obejmą również zasady ponoszenia kosztów jego utrzymania oraz przepisy dotyczące świadczenia 800 Plus.

Rozwód rodziców to jedno z najbardziej stresujących doświadczeń w życiu dziecka

Rozwód należy do najbardziej stresujących wydarzeń w życiu dziecka. Towarzyszą mu często bardzo silne emocje: smutek, złość, poczucie winy czy lęk o przyszłość. To, jak dziecko przejdzie przez ten okres, zależy od wielu czynników – jego wieku, relacji z rodzicami oraz atmosfery, w jakiej dochodzi do rozstania. Duże znaczenie ma także sposób, w jaki dorośli rozmawiają z dzieckiem o zmianach w rodzinie i czy potrafią zapewnić mu poczucie bezpieczeństwa. Wsparcie emocjonalne i spokojna komunikacja mogą złagodzić skutki rozwodu i pomóc dziecku odnaleźć się w nowej rzeczywistości.

Jedną z najtrudniejszych sytuacji dla zdrowia psychicznego dziecka może być utrata kontaktu z jednym z rodziców. Dzieci, które nie mogą regularnie utrzymywać z nim kontaktu, mogą czuć się odrzucone. Niekiedy błędnie przypisują sobie winę za rozstanie dorosłych, co może prowadzić do obniżenia samooceny i problemów emocjonalnych.

Jak wyjaśnia Beata Ritter, terapeutka środowiskowa dzieci i młodzieży z Centrum CBT, szczególnie ważne jest zachowanie dotychczasowej rutyny i rodzinnych zwyczajów, które dają dziecku poczucie stabilności. Istotne są także otwarte rozmowy, wsparcie emocjonalne i możliwość wyrażania własnych uczuć.1

Jeśli przed rozstaniem ojciec odwoził dziecko do szkoły, pomagał w lekcjach czy spędzał z nim określone dni tygodnia, warto w miarę możliwości zachować te zwyczaje. Dziecko łatwiej odnajduje się wtedy w nowej rzeczywistości. Znaczenie ma jednak przede wszystkim jakość relacji z rodzicami, poziom konfliktu między nimi oraz bezpieczeństwo dziecka.

W Polsce rocznie dochodzi do około 60 tys. rozwodów

Z danych statystycznych GUS wynika, że liczba rozwodów w Polsce od kilku lat utrzymuje się na poziomie kilkudziesięciu tysięcy rocznie. Według wstępnych szacunków w 2025 r. rozwiodło się około 61 tys. par małżeńskich, czyli o ponad 3 tys. więcej niż rok wcześniej.

Z kolei od stycznia do września 2026 r. odnotowano około 46 tys. rozwodów, czyli o około 0,5 tys. więcej niż w analogicznym okresie 2025 r. Współczynnik rozwodów wyniósł 1,6‰, podobnie jak rok wcześniej. Separację orzeczono wobec około 400 małżeństw.2

Rozwody dotyczą także tysięcy dzieci. Według danych GUS w 2024 r. ponad 57 proc. rozwiedzionych małżeństw wychowywało małoletnie dzieci. Łącznie było ich około 51 tys.3

Ciekawie wyglądają również statystyki dotyczące wykonywania władzy rodzicielskiej. W 2000 r. sądy orzekały wspólne wychowywanie dzieci przez rozwiedzionych rodziców w 29 proc. przypadków. W 2024 r. odsetek ten wzrósł do blisko 77 proc. Wyłączną opiekę nad dzieckiem przyznawano matce w 19 proc. przypadków, a ojcu w około 2 proc. Wspólne wykonywanie władzy rodzicielskiej nie jest jednak równoznaczne z opieką naprzemienną. Dziecko może mieszkać na stałe z jednym z rodziców, mimo że oboje zachowują prawo do podejmowania najważniejszych decyzji dotyczących jego wychowania.

Ministerstwo Sprawiedliwości: zmienia się model rodziny. Ojcowie coraz częściej angażują się w wychowanie dzieci

Jak podkreśla Ministerstwo Sprawiedliwości, propozycja wprowadzenia pieczy współdzielonej jest odpowiedzią na zmiany społeczne. Odchodzi się od stereotypowego podejścia do pełnienia ról rodzicielskich ze względu na płeć. Coraz częściej oboje rodzice angażują się w wychowanie dzieci. Kobiety powszechnie pracują zawodowo, a ojcowie coraz częściej uczestniczą w codziennej opiece nad dzieckiem – nie tylko podczas weekendów czy wakacji, lecz także w zwykłych, codziennych sprawach.

W efekcie zmienia się podejście do opieki nad dzieckiem po rozwodzie. Coraz większe znaczenie zyskują rozwiązania, w których dziecko może mieszkać naprzemiennie z każdym z rodziców, a zarówno matka, jak i ojciec uczestniczą w jego wychowaniu. Dla dziecka oznacza to możliwość utrzymywania bliskiej relacji z obojgiem rodziców. Dla dorosłych – konieczność dzielenia się codziennymi obowiązkami, organizacją opieki i wydatkami związanymi z wychowaniem.

Dziecko będzie mogło mieszkać u obojga rodziców. Na czym polega piecza współdzielona?

Choć w praktyce sądy już dziś stosują rozwiązania zbliżone do opieki naprzemiennej, w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym brakuje jednoznacznej definicji pieczy współdzielonej oraz szczegółowych kryteriów jej orzekania. Nowe przepisy mają to uporządkować. Zgodnie z projektem piecza współdzielona będzie polegała na naprzemiennym sprawowaniu bieżącej opieki nad dzieckiem przez rodziców, którzy mieszkają osobno. W takim modelu dziecko przebywa u każdego z rodziców w powtarzających się okresach. Może to być na przykład tydzień u matki i tydzień u ojca, choć dopuszczalne będą również inne proporcje.

Projekt nie określa minimalnego procentowego udziału każdego z rodziców w sprawowaniu pieczy. O konkretnym podziale czasu zdecyduje sąd, uwzględniając sytuację rodzinną i potrzeby dziecka. W praktyce oznacza to, że oboje rodzice mogą uczestniczyć nie tylko w weekendowym wypoczynku czy organizacji wakacji, ale również w codziennym życiu dziecka – od przygotowania śniadania i odprowadzenia do szkoły po wizyty lekarskie, odrabianie lekcji i zajęcia dodatkowe.

Sąd będzie mógł orzec pieczę współdzieloną nawet bez porozumienia rodziców

Projektowane przepisy przewidują możliwość orzeczenia pieczy współdzielonej także wtedy, gdy rodzice nie przedstawią wspólnego porozumienia w tej sprawie. W przypadku rozwodu projekt zakłada powierzenie pieczy współdzielonej obojgu rodzicom, jeżeli jest to zgodne z dobrem dziecka. Natomiast w sprawach dotyczących rodziców żyjących w rozłączeniu sąd będzie mógł orzec taki model opieki po uwzględnieniu okoliczności konkretnej sprawy. Przy podejmowaniu decyzji sąd ma brać pod uwagę przede wszystkim zdanie i rozsądne życzenia dziecka, jego wiek i stan zdrowia, zdolność rodziców do współpracy, odległość między ich miejscami pobytu oraz dotychczasowy podział obowiązków rodzicielskich.

Znaczenie będą miały również warunki, w jakich dziecko ma przebywać. Projekt przewiduje dodatkowe rozwiązania służące ochronie dzieci przed przemocą domową. W praktyce sama chęć sprawowania pieczy współdzielonej przez jednego z rodziców nie przesądzi więc o decyzji sądu. Liczyć się będą możliwości zapewnienia dziecku odpowiednich warunków wychowania i codziennej opieki.

Piecza współdzielona a alimenty. Kto zapłaci za utrzymanie dziecka?

Nowy model opieki może wpłynąć również na sposób rozliczania wydatków związanych z wychowaniem dziecka. W przypadku pieczy współdzielonej oboje rodzice będą sprawowali bieżącą opiekę i uczestniczyli w kosztach utrzymania dziecka. Każdy z nich może pokrywać codzienne wydatki w okresie, gdy dziecko u niego przebywa. Pozostaje jeszcze kwestia większych kosztów, takich jak ubrania, leczenie, edukacja czy zajęcia dodatkowe.

Ważne

Projekt przewiduje, że w sprawach o rozwód lub separację sąd będzie mógł w uzasadnionych przypadkach odstąpić od określenia wysokości świadczeń na utrzymanie i wychowanie dziecka, jeżeli orzeknie pieczę współdzieloną. W uzasadnieniu projektu wskazano przede wszystkim sytuację, w której rodzice sprawują pieczę w równym zakresie, a ich możliwości majątkowe i zarobkowe są zbliżone.

Alimenty nadal będą zależały od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz możliwości finansowych rodziców. Jeśli jeden z nich zarabia znacznie więcej, sąd może zobowiązać go do płacenia określonej kwoty również wtedy, gdy dziecko spędza podobną ilość czasu z matką i ojcem. Obowiązek utrzymywania dziecka pozostanie po stronie obojga rodziców. Zmienić może się natomiast sposób jego wykonywania i rozliczania ponoszonych wydatków.

800 Plus dzielone między rodziców. Matka dostanie 400 zł, ojciec kolejne 400 zł

Projekt przewiduje również dostosowanie zasad wypłacania świadczenia wychowawczego 800 Plus do nowej definicji pieczy współdzielonej.

Zgodnie z proponowanym brzmieniem art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, jeśli sąd orzeknie pieczę współdzieloną sprawowaną w porównywalnych okresach, świadczenie wychowawcze zostanie ustalone dla każdego z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującej za dany miesiąc.

Ważne

W praktyce oznacza to, że z miesięcznego świadczenia w wysokości 800 zł na jedno dziecko matka będzie mogła otrzymać 400 zł, a ojciec pozostałe 400 zł.

Podział pieniędzy będzie związany z orzeczeniem sądu dotyczącym pieczy współdzielonej. Rodzice muszą sprawować ją w porównywalnych okresach, choć przepisy nie wymagają dokładnego podziału czasu po 50 proc. Przykładowo, gdy dziecko spędza naprzemiennie tydzień u matki i tydzień u ojca, a taki model wynika z orzeczenia sądu, każdy z rodziców może ubiegać się o swoją część świadczenia.

Co istotne, podział świadczenia 800 Plus między rodziców korzystających z opieki naprzemiennej jest możliwy już na podstawie obecnych przepisów. Rządowy projekt jedynie dostosowuje ten mechanizm do nowej definicji pieczy współdzielonej. W przypadku spełnienia ustawowych warunków każdy z uprawnionych rodziców będzie mógł złożyć do ZUS osobny wniosek o wypłatę swojej części świadczenia. Wnioski o 800 Plus składane są elektronicznie.

Rząd przyjął projekt ustawy. Kiedy rodzice odczują zmiany?

Rząd przyjął projekt nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego 3 listopada 2026 r. Dokument wpłynął do Sejmu 5 listopada, a dzień później został skierowany do pierwszego czytania. Zgodnie z jego treścią nowe przepisy mają wejść w życie po upływie sześciu miesięcy od ogłoszenia ustawy w Dzienniku Ustaw. Ostateczna data będzie zależała od przebiegu procesu legislacyjnego.

1Beata Ritter – Rozwód oczami dziecka: jak wspierać najmłodszych w trudnym czasie zmian, Centrum CBT,

² Główny Urząd Statystyczny – Sytuacja społeczno-gospodarcza kraju, dane o rozwodach za 2025 r. oraz styczeń–wrzesień 2026 r.,

3GUS – Sytuacja społeczno-gospodarcza kraju, dane o małoletnich dzieciach rozwiedzionych rodziców oraz wykonywaniu władzy rodzicielskiej w 2024 r.,

Ministerstwo Sprawiedliwości – Rząd przyjął projekt dotyczący pieczy współdzielonej (zobacz komunikat),

ZUS – świadczenie wychowawcza 800 plus

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2026 r. poz. 236),

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2026 r. poz. 508),

Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 3335),

Źródło: forsal.pl
Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Krzysztof Rybak
Krzysztof Rybak

Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego. 

Zobacz wszystkie artykuły tego autoraBez alimentów, podział 800 plus i więcej czasu z tatą. Nowe przepisy mają zmienić podejście do ról rodzicielskich po rozwodzie »
Zapisz się na newsletter
Zapraszamy na newsletter Forsal.pl zawierający najważniejsze i najciekawsze informacje ze świata gospodarki, finansów i bezpieczeństwa.

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj