Bizancjum, które jako jedno z niewielu imperiów przetrwało ponad tysiąc lat (330-1453), podobnie jak dzisiejsza UE była wielojęzykowym, wieloetnicznym tworem politycznym, rozciągającym się na olbrzymim terytorium, obejmującym zarówno wielkie miasta jak i rozległe tereny wiejskie. Co więcej, Bizancjum miało swoją własną walutę, której wartość nie ulegała radykalnym zmianom przez wieki – pisze Frankopan.
Wbrew powszechnej opinii, rząd w Bizancjum, w przeciwieństwie do tego w Brukseli, był prosty i działał w efektywny sposób. Choć różne regiony rządziły się innymi reżimami podatkowymi, to istniała unia polityczna, fiskalna i gospodarcza. Wszystkie regiony płaciły daniny na rzecz centrum, zaś centrum redystrybuowało pieniądze do regionów mniej zasobnych.
>>> Czytaj też: Buchanan: Biologia podpowiada, jak rozwiązać kryzys finansowy
Jednak w 1070 roku wpływy z podatków załamały się, natomiast wydatki Imperium rosły. Powszechny spadek standardu życia mieszkańców był odczuwalny, a skarbiec szybko opustoszał. Zastosowano wówczas środki, które jeszcze bardziej zaszkodziły sytuacji, a mianowicie bito dodatkowe ilości monet, sprawiając, że realna wartość pieniądza spadała – relacjonuje Frankopan w felietonie zamieszczonym na guardian.co.uk. Budzi to skojarzenie z dzisiejszą polityką luzowania ilościowego.
Z czasem sytuacja uległa pogorszeniu, mieszkańcy zaczęli odczuwać braki żywności, zaczęły się pojawiać nowe polityczne idee. Niezbędne było szybkie działanie. Aby ratować sytuację, w Bizancjum wprowadzono trzy rozwiązania.
Po pierwsze, zmniejszono cyrkulację pieniądza oraz dokonano denominacji – w taki sposób, aby waluta odzwierciedlała realną wartość pieniądza.
Po drugie, przemodelowano system podatkowy. Sprawdzono, kto co realnie posiada oraz wprowadzono adekwatne stawki podatkowe. Ci, który posiadali największe aktywa w całym Imperium, stali się głównym źródłem wpływów podatkowych.
Po trzecie wreszcie, obniżono bariery handlowe, aby kapitał z zewnątrz Imperium mógł taniej i łatwiej inwestować na terenie Bizancjum. Przy czym nie chodziło tu o przejęcia aktywów Bizancjum przez podmioty spoza Imperium, ale o ułatwienia w handlu.
Autorem tych zmian był cesarz Aleksy I Komnen. Reformy wydźwignęły Imperium z gospodarczego kryzysu, jednak cesarz został zapomniany przez historię.
Peter Frankopan jest związany z Worcester College na Uniwersytecie w Oxford, jest też dyrektorem Center for Byzantine Research.
