Dla Industrial Steel Group, polskiego producenta rur spiralnie spawanych o dużych średnicach przeznaczonych do europejskich projektów infrastrukturalnych, zmiany te potwierdzają szerszy zwrot w dziedzinie zaopatrzenia: ocena dostawcy coraz mniej sprowadza się do ceny zakupu, a coraz bardziej – do rzeczywistego kosztu i możliwości zarządzania całą dostawą.
Środki ochronne: cztery zmiany, które weszły w życie 1 lipca
Od 1 lipca 2026 r. w UE obowiązuje nowy, bezterminowy system ochrony rynku stali. Zastąpił on mechanizm środków ochronnych wprowadzony w 2018 r. i łączy zmniejszone ogólne kontyngenty bezcłowe ze znacznie wyższą stawką celną dla dostaw przekraczających te limity.
Roczne kontyngenty bezcłowe są ograniczone do 18,3 mln ton — o 47% mniej w porównaniu z poziomem kontyngentów na rok 2024.
Wykaz towarów został rozszerzony z 28 do 30 kategorii produktów. Obejmuje on wyroby płaskie, profile konstrukcyjne, rury i drut.
Po wyczerpaniu kontyngentu dla danej kategorii towarowej na import nakłada się cło na poziomie 50% w trybie ad valorem, dodatkowo w stosunku do innych obowiązujących ceł. Poprzednia stawka wynosiła 25%, co oznacza, że faktyczne obciążenie celne uległo podwojeniu.
Wprowadzono wymóg identyfikowalności pochodzenia: podczas importu obowiązkowe staje się potwierdzenie kraju „melt and pour” – miejsca, w którym stal jest początkowo wytapiana w stanie płynnym i odlewana do pierwotnej postaci stałej czyli slabu. Eliminuje to schematy, w których minimalna obróbka stali z krajów trzecich w innym państwie powodowała zmianę zadeklarowanego kraju pochodzenia.
Środki mają zastosowanie do wszystkich krajów trzecich, z wyjątkiem krajów EEA i EFTA – Islandii, Liechtensteinu i Norwegii.
CBAM: drugi mechanizm działający równolegle
Od 1 stycznia 2026 r. mechanizm korekty węglowej wszedł w fazę decydującą. Do ceny importowanej stali doliczana jest wartość certyfikatów węglowych. Jeśli dostawca nie przedstawi zweryfikowanych danych dotyczących rzeczywistej emisji od producenta, obliczenia są przeprowadzane na podstawie wartości domyślnych — w większości niekorzystnych dla azjatyckich producentów.
Zasadniczo nie chodzi tu o sam mechanizm, ale o to, że nakłada się on na środki ochronne. Ta sama partia może jednocześnie podlegać cłu ponad kontyngentowe oraz certyfikatom węglowym według stawki domyślnej. Efekty te nie zastępują się nawzajem, lecz sumują się.
Struktura kosztów: trzy kategorie zamiast jednej kwoty
Dla firm, które opierały swoje zakupy na tańszym imporcie spoza UE, konsekwencje dzielą się na trzy grupy.
Koszty bezpośrednie. Wzrost wartości partii spowodowany cłem, jeśli kontyngent dla danej kategorii w momencie dostawy został już wyczerpany, plus koszt certyfikatów emisji dwutlenku węgla według obliczeń.
Ryzyko kalendarzowe. Kwoty są zarządzane kwartalnie. Oznacza to, że ta sama partia towaru, zaplanowana w różnych kwartałach, może mieć różną ostateczną wartość, a wyczerpanie kwoty zależy nie od konkretnego nabywcy, lecz od łącznego importu.
Obciążenia administracyjne. Certyfikaty pochodzenia, kwartalny monitoring pozostałych kwot, gromadzenie i weryfikacja danych dotyczących emisji, planowanie z uwzględnieniem cła, które może pojawić się niespodziewanie.
Kluczowa zmiana ekonomiczna
Najważniejsza konsekwencja nowego systemu nie polega na wysokości stawek, ale na momencie w którym dojdzie do ich zastosowania.
Wcześniej główne zmienne cenowe były znane przed podpisaniem umowy i brane pod uwagę przy porównywaniu ofert. Teraz część z nich ujawnia się później — gdy decyzja została już podjęta, budżet zatwierdzony, a zmiana zamówienia jest niemożliwa. Różnica między ceną, na podstawie której podjęto decyzję, a faktycznym kosztem dostawy stała się odrębnym czynnikiem ryzyka, który wcześniej nie był uwzględniany w modelach prowadzenia projektów opartych na imporcie spoza UE.
Dla przemysłu oznacza to, że model oceny dostawcy, oparty na porównaniu cenników, nie odzwierciedla już rzeczywistości.
Dla Industrial Steel Group ta zmiana ma zasadnicze znaczenie jeszcze z jednego powodu: w dużych projektach infrastrukturalnych ważne jest, aby oceniać nie tylko koszt samej rury, ale także to, jak szybko producent może potwierdzić produkcję, zapewnić niezbędną ilość i zrealizować zamówienie od specyfikacji technicznej do dostawy bez stwarzania dodatkowych zagrożeń dla harmonogramu projektu.
Co się zmienia dla europejskich producentów
Produkcja na terenie UE eliminuje znaczną część tych zmiennych z równania.
Rury wyprodukowane w UE ze stali pochodzenia europejskiego nie podlegają ograniczeniom obowiązującym w odniesieniu do krajów trzecich — nie są wymagane ani potwierdzenia typu „melt and pour”, ani obliczanie pozostałej części kontyngentu. Dostawa nie zależy od transportu morskiego, opóźnień portowych ani limitów kwartalnych. Lokalny producent jest w stanie dostosować wielkość lub specyfikację partii znacznie szybciej niż dostawca znajdujący się tysiące kilometrów dalej.
Osobno warto wziąć pod uwagę koszt czasu. Budowa dużych obiektów działa na zasadzie łańcucha: opóźnienie jednego dostawcy powoduje przesunięcie dziesiątek powiązanych procesów, a przestój na placu budowy lub opóźnione oddanie obiektu do użytku kosztują znacznie więcej niż różnica w cenie materiału. W przypadku projektów infrastrukturalnych kilka tygodni w terminie dostawy często ma większe znaczenie niż kilka procent na tonę.
Perspektywa producenta
Industrial Steel Group — polski producent rur spawanych spiralnie o dużych średnicach przeznaczonych do obiektów wodociągowych, sieci ciepłowniczych, infrastruktury portowej, konstrukcji palowych oraz innych projektów infrastrukturalnych. Produkcja w Polsce pozwala połączyć krótszą logistykę w Europie z typowym terminem realizacji zamówień wynoszącym 4–6 tygodni, a zespoły produkcyjne i inżynieryjne mogą pracować nad wymaganiami konkretnego projektu jeszcze przed rozpoczęciem produkcji.
Nowe przepisy zmieniły warunki dla całego rynku, w tym również dla nas. Różnica polega na tym, że część ryzyk, które pojawiły się u importerów, nie dotyczy naszej produkcji: produkcja odbywa się na terenie UE, pochodzenie stali jest przejrzyste, dlatego naszym partnerom nie grozi ani konieczność potwierdzenia melt and pour, ani obliczanie pozostałej kwoty, ani ryzyko nieoczekiwanego 50-procentowego cła.
Nie twierdzimy, że produkcja europejska jest zawsze tańsza — w przypadku konkretnych pozycji i w danym kwartale import może okazać się bardziej opłacalny. Twierdzimy coś innego: gdy warunki importu z krajów trzecich są weryfikowane co kwartał, przy wyborze producenta coraz ważniejsze staje się uwzględnienie nie tylko początkowej ceny za tonę, ale także terminów produkcji, logistyki, dostępnych mocy produkcyjnych oraz zdolności do sprostania wymaganiom konkretnego projektu infrastrukturalnego.
