- To, co wygląda jak zwykły kredyt na instalację, nie zawsze jest zwykłym kredytem.
- Kilka szczegółów z momentu zakupu może zdecydować o tym, jakie prawa naprawdę ma klient.
- Znaczenie może mieć nawet to, kto wypełniał wniosek i gdzie trafiły pieniądze.
- Przy problemach ze sprzedawcą sytuacja nie zawsze kończy się tylko na sporze z wykonawcą.
- Są też działania, których lepiej nie podejmować samodzielnie, zanim nie sprawdzi się dokumentów.
Kiedy pieniądze bankowi zwraca sprzedawca, a nie klient?
Tu pojawia się najbardziej zaskakujący element całej sprawy. Konsument ma co do zasady 14 dni na odstąpienie od umowy kredytu konsumenckiego bez podawania przyczyny. Przy kredycie wiązanym ustawa przewiduje jednak szczególny sposób rozliczenia, jeśli bank wypłacił pieniądze nie klientowi, ale bezpośrednio sprzedawcy lub usługodawcy.
W takim przypadku, po odstąpieniu od kredytu, to sprzedawca lub usługodawca ma zwrócić bankowi pieniądze, które od niego otrzymał. Bank przekazuje sprzedawcy kopię oświadczenia klienta i żąda zwrotu kredytu.
Konsument może być natomiast zobowiązany do zapłaty odsetek za okres wskazany w ustawie. To ważna różnica. Przy zwykłym kredycie pieniądze trzeba co do zasady zwrócić kredytodawcy samodzielnie. Przy opisanym wyżej mechanizmie kredytu wiązanego przepisy inaczej ustawiają rozliczenie kapitału.
Przykład: pompa ciepła za 35 tys. zł
Załóżmy, że klient zamawia pompę ciepła za 35 tys. zł. Handlowiec firmy od razu proponuje kredyt w konkretnym banku. Pomaga wypełnić wniosek, finansowanie dotyczy właśnie tej pompy i montażu, a bank przelewa 35 tys. zł bezpośrednio sprzedawcy.
Jeżeli spełnione są ustawowe warunki i mamy do czynienia z kredytem wiązanym, a klient w ustawowym terminie odstępuje od umowy kredytowej, kwotę przekazaną przez bank sprzedawcy zwraca bankowi sprzedawca.
Ale uwaga. Nie oznacza to automatycznie, że sam zakup znika bez żadnych rozliczeń. Jeżeli urządzenie zostało już wydane albo wykonawca rozpoczął świadczenie usługi, mogą powstać osobne rozliczenia pomiędzy klientem a sprzedawcą. Ustawa wprost reguluje również taką sytuację.
To właśnie dlatego odstąpienie od kredytu i odstąpienie od zakupu nie są tym samym.
Jak sprawdzić, czy twój kredyt może być wiązany?
Nie trzeba zaczynać od prawniczego analizowania kilkudziesięciu stron umowy. Najpierw odtwórz, jak przebiegał zakup.
- Kto zaproponował kredyt? Czy bank znalazłeś sam, czy ofertę finansowania przedstawił sprzedawca fotowoltaiki lub pompy ciepła?
- Kto pomagał przy formalnościach? Czy handlowiec przygotowywał wniosek, zbierał dane albo przekazywał dokumenty do banku?
- Co dokładnie finansował kredyt? Sprawdź, czy w dokumentach opisano konkretną instalację lub usługę.
- Gdzie trafiły pieniądze? Na twoje konto czy bezpośrednio do sprzedawcy?
Ustawa definiuje kredyt wiązany jako finansowanie konkretnego towaru lub usługi, gdy umowy są ze sobą powiązane. Takie powiązanie może występować m.in. wtedy, gdy kredytodawca współpracuje ze sprzedawcą przy przygotowaniu lub zawarciu kredytu albo gdy konkretny towar lub usługa są szczegółowo wskazane w umowie kredytowej.
Nie każdy kredyt wydany na fotowoltaikę jest więc kredytem wiązanym. Sam cel wydania pieniędzy nie wystarcza.
Odstępujesz od zakupu? To może objąć również kredyt
Jest jeszcze druga sytuacja, której nie należy mylić z odstąpieniem od samego kredytu.
Jeżeli konsument ma na podstawie innych przepisów prawo odstąpić od umowy zakupu konkretnego towaru lub usługi i skutecznie z niego korzysta, takie odstąpienie jest skuteczne również wobec kredytu wiązanego. Wynika to z art. 57 ustawy o kredycie konsumenckim.
To może mieć ogromne znaczenie przy transakcjach, w których sprzedaż i finansowanie były od początku organizowane razem.
UOKiK wskazuje, że gdy konsument ma wątpliwości co do charakteru swojej umowy, bezpieczniej jest przekazać oświadczenie o odstąpieniu zarówno sprzedawcy, jak i kredytodawcy.
Firma nie montuje urządzenia? Bank może nie być tylko obserwatorem
Wyobraźmy sobie inną sytuację. Kredyt został uruchomiony, firma dostała pieniądze, ale pompa ciepła nie została zamontowana albo wykonawca nie realizuje umowy prawidłowo.
Przy kredycie wiązanym konsument może mieć dodatkową drogę działania. Jeśli sprzedawca lub usługodawca nie wykonał albo nienależycie wykonał zobowiązanie, a wcześniejsze żądanie klienta skierowane do tej firmy okazało się nieskuteczne, konsument może dochodzić roszczenia o wykonanie zobowiązania także od kredytodawcy.
Odpowiedzialność kredytodawcy jest ograniczona do wysokości udzielonego kredytu. Tak stanowi art. 59 ustawy. Dlatego reklamacji czy wezwania nie warto załatwiać wyłącznie telefonicznie. Powinien zostać ślad: e-mail, pismo, potwierdzenie wysłania i odpowiedź firmy.
Tego nie rób, gdy zaczyna się problem
Największym błędem byłoby uznanie: „firma nie wykonała umowy, więc od dziś nie płacę rat”. Sam spór z wykonawcą nie zatrzymuje automatycznie obowiązków wynikających z umowy kredytu.
Nie należy też zakładać, że skoro dokument został nazwany „kredytem niewiązanym”, sprawa jest przesądzona. Ustawowa definicja opiera się na rzeczywistym sposobie powiązania finansowania ze sprzedażą, a nie wyłącznie na nazwie użytej przez przedsiębiorcę.
Nie warto również mieszać dwóch różnych sytuacji: odstąpienia od kredytu oraz odstąpienia od zakupu. Mogą powodować inne skutki i wymagać innych rozliczeń.
Jak to załatwić w praktyce?
Najpierw zbierz w jednym miejscu umowę ze sprzedawcą, umowę kredytową, formularz informacyjny, ofertę handlową, potwierdzenie wypłaty pieniędzy oraz całą korespondencję.
Sprawdź, kto proponował finansowanie i kto pomagał przy wniosku. Ustal również, gdzie bank przelał pieniądze.
Jeżeli chcesz odstąpić od umowy, zrób to w sposób pozwalający później wykazać datę i treść oświadczenia.
Jeśli problem polega na niewykonaniu umowy przez sprzedawcę, najpierw skieruj do niego konkretne żądanie i zachowaj dowód. Jego nieskuteczność może mieć znaczenie, jeśli później będziesz chciał skorzystać z praw wobec kredytodawcy.
W razie wątpliwości można również skorzystać z bezpłatnej pomocy miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów.
Najważniejsze pytania i odpowiedzi FAQ
Czy każdy kredyt na fotowoltaikę lub pompę ciepła jest kredytem wiązanym?
Sam fakt przeznaczenia pieniędzy na instalację nie wystarcza. Liczy się sposób zorganizowania sprzedaży i finansowania oraz spełnienie warunków określonych w ustawie.
Czy nazwa kredytu wpisana do dokumentów przesądza sprawę?
Znaczenie ma również rzeczywisty przebieg transakcji, w tym sposób współpracy sprzedawcy z kredytodawcą.
Czy odstąpienie od zakupu może zakończyć także kredyt?
Tak, jeśli jest to kredyt wiązany i konsument skutecznie korzysta z przysługującego mu prawa do odstąpienia od finansowanej umowy sprzedaży lub usługi.
Co zrobić, jeśli wykonawca nie zrealizował umowy?
Najpierw skieruj do niego konkretne żądanie i zachowaj dowód. Jeżeli okaże się nieskuteczne, przy kredycie wiązanym przepisy przewidują możliwość dochodzenia roszczenia o wykonanie zobowiązania także od kredytodawcy.
Czy mogę przestać płacić raty, jeśli mam spór ze sprzedawcą?
Nie należy robić tego samodzielnie tylko z powodu sporu z wykonawcą. Najpierw trzeba ustalić charakter kredytu i podjąć odpowiednie działania wobec sprzedawcy oraz kredytodawcy.
Źródła i podstawa prawna
Ustawa z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim – aktualny tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 1362. Dla tego tematu najważniejsze są art. 5 pkt 14 dotyczący definicji kredytu wiązanego, art. 56–57 dotyczące odstąpienia oraz art. 59 dotyczący roszczeń wobec kredytodawcy.
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, 30 września 2026 r. – komunikat „Co prawo związało, niech bank nie rozdziela. Blisko 5 mln zł kar dla AS Inbanku w sprawie kredytów wiązanych”. UOKiK opisuje w nim zarówno zakwestionowany mechanizm, jak i praktyczne prawa konsumentów.
Anna Zdrowiecka jest dziennikarką i redaktorką specjalizującą się w szeroko rozumianej tematyce konsumenckiej. Pisze o zmianach, usługach, nowych rozwiązaniach oraz codziennych problemach, które mogą wpływać na decyzje i wydatki czytelników. Publikuje w serwisach Infor.pl, Dziennik.pl, Forsal.pl i Zdrowiego.pl.
W swoich artykułach porusza między innymi tematykę domowych poradników, zakupów, usług, technologii użytkowej, telekomunikacji oraz praw konsumenta. Skupia się przede wszystkim na praktycznym znaczeniu opisywanych zmian, wyjaśnia, kogo dotyczą, co oznaczają w codziennym życiu i na co warto zwrócić uwagę.
Stawia na prosty, zrozumiały język, rzetelne źródła oraz informacje, które pomagają czytelnikom podejmować świadome decyzje.