Sądy początkowo stanęły po stronie przedsiębiorcy
Sąd Rejonowy w Kolbuszowej w wyroku z 15 maja 2025 r. (sygn. II W 416/24) uniewinnił obwinionego. Uznał, że supermarket może korzystać z wyjątku określonego w art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta. Sąd zwrócił również uwagę, że przedsiębiorca przed otwarciem sklepu w niedziele zasięgnął opinii prawnej. Miało to przemawiać za tym, że działał w przekonaniu, iż przyjęty sposób prowadzenia działalności jest zgodny z prawem.
Wyrok zaskarżyła Państwowa Inspekcja Pracy. PIP argumentowała, że samo stworzenie w sklepie możliwości korzystania z usług związanych z kulturą nie wystarcza do zastosowania ustawowego wyjątku. Mimo apelacji Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu 21 października 2025 r. utrzymał uniewinnienie w mocy. Kasację od tego orzeczenia wniósł następnie Prokurator Generalny.
Sąd Najwyższy: wyjątku nie można odwracać
Sąd Najwyższy zakwestionował sposób, w jaki sądy zinterpretowały przepisy. Kluczowe znaczenie ma art. 6 ust. 1 pkt 10 ustawy. Zgodnie z nim zakaz handlu nie obowiązuje placówek handlowych znajdujących się w zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku.
Zdaniem SN z przepisu nie wynika jednak zasada odwrotna. Nie wystarczy więc, że zwykły supermarket zacznie dodatkowo prowadzić działalność kulturalną.
Ważne
Inaczej mówiąc: sklep działający na terenie określonego zakładu prowadzącego działalność kulturalną może w odpowiednich warunkach korzystać z wyjątku. Nie oznacza to jednak, że supermarket może sam stworzyć w swojej przestrzeni „zakład kultury” i w ten sposób wyłączyć stosowanie zakazu handlu.
SN podobne stanowisko zajmował już wcześniej. W wyroku z 10 lipca 2024 r. (V KK 491/23) wskazał, że z zakazu zwolnione mogą być placówki handlowe podporządkowane zakładom prowadzącym działalność m.in. kulturalną. To sklep ma znajdować się w takim zakładzie, a nie zakład zostać utworzony wewnątrz sklepu wyłącznie jako dodatkowy element jego działalności.
Sama opinia prawna nie daje automatycznej ochrony
W sprawie pojawił się również argument, że przedsiębiorca przed rozpoczęciem działalności w niedziele uzyskał opinię prawną i był przekonany, że działa legalnie. Przepisy kodeksu wykroczeń pozwalają w określonych przypadkach uwzględnić usprawiedliwioną nieświadomość tego, że dane zachowanie jest zagrożone karą. Nie wystarczy jednak samo twierdzenie, że przedsiębiorca nie wiedział o możliwości naruszenia prawa.
Znaczenie ma to, czy jego przekonanie o legalności działania rzeczywiście można uznać za usprawiedliwione. Samo uzyskanie korzystnej opinii prawnej nie musi zatem automatycznie wyłączać odpowiedzialności.
Kiedy sklep może być otwarty w niedzielę?
Co do zasady w niedziele i święta obowiązuje zakaz handlu oraz powierzania pracownikom wykonywania czynności związanych ze sprzedażą. Ustawa przewiduje jednak liczne wyjątki. Obejmują one m.in. stacje paliw, apteki, określone placówki gastronomiczne oraz sklepy, w których sprzedaż prowadzi osobiście właściciel będący osobą fizyczną, działający we własnym imieniu i na własny rachunek.
Wyjątek dotyczy również placówek handlowych znajdujących się w zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku. Jak wynika ze stanowiska SN, nie można jednak wykorzystać tego przepisu przez proste dodanie działalności kulturalnej do zwykłego supermarketu.
Zostały jeszcze cztery niedziele handlowe w 2026 r.
Niezależnie od ustawowych wyjątków przepisy wskazują niedziele, w których handel jest dozwolony w większości placówek. Po 8 sierpnia w 2026 r. pozostały cztery niedziele handlowe:
- 30 sierpnia,
- 6 grudnia,
- 13 grudnia,
- 20 grudnia.
Źródła: Wyrok SN z 10 czerwca 2026 r. (III KK 26/26), SN, PiP
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.