Dlaczego dziś można postawić pojemnik na odpady przy granicy działki?
Obowiązujące warunki techniczne już teraz przewidują zasadę zachowania 10 m od okien i drzwi oraz 3 m od granicy działki budowlanej. Wynika ona wprost z aktualnej treści § 23 rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Domy jednorodzinne korzystają jednak z ważnego wyjątku.
Zgodnie z § 23 ust. 4 w zabudowie jednorodzinnej, zagrodowej i rekreacji indywidualnej tych dwóch odległości się nie określa. W praktyce oznacza to, że obecne warunki techniczne nie wymagają, aby przy domu jednorodzinnym miejsce gromadzenia odpadów znajdowało się co najmniej 3 m od granicy działki i 10 m od właściwych okien lub drzwi.
Zasady te mogą ulec zmianie już w najbliższym czasie. MRiT od dłuższego czasu pracuje nad projektem nowego rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Nowe przepisy mają wejść w życie już 20 września.
Domy jednorodzinne mogą stracić wyjątek
Zgodnie z projektowanym § 20 wskazane w przepisach miejsca do czasowego gromadzenia odpadów również mają znajdować się co najmniej:
- 3 m od granicy działki budowlanej,
- 10 m od okna lub drzwi pomieszczenia przeznaczonego na pobyt ludzi.
Istotną zmianą jest jednak to, że w projektowanych przepisach nie ma odpowiednika obecnego § 23 ust. 4. Jeżeli ostateczne rozporządzenie zachowa takie brzmienie, zabudowa jednorodzinna straci generalne zwolnienie z obowiązku przestrzegania tych odległości.
Śmietnik przy płocie – tak, ale tylko jeśli sąsiad również będzie trzymał odpady w tym miejscu
Nowe zasady nie oznaczają, że każde miejsce na odpady przy granicy stanie się niedopuszczalne. Projekt również przewiduje wyjątki od wymogu zachowania 3 m.
Jednym z nich jest wyjątek dotyczący granicy przylegającej m.in. do gruntu oznaczonego jako droga, gruntu przeznaczonego pod budowę drogi publicznej lub linii kolejowej albo publicznie dostępnego placu. W takim przypadku miejsce na odpady przy frontowym ogrodzeniu od strony ulicy nadal może być dopuszczalne.
Ważne
Kolejnym wyjątkiem jest sytuacja, gdy po drugiej stronie tej samej granicy znajduje się miejsce gromadzenia odpadów, a oba miejsca bezpośrednio do siebie przylegają. Oznacza to, że jeżeli sąsiedzi chcą trzymać swoje śmietniki przy wspólnym ogrodzeniu, muszą uzgodnić ich lokalizację tak, aby miejsca gromadzenia odpadów znajdowały się bezpośrednio obok siebie. W przeciwnym razie lokalizacja takiego miejsca będzie niezgodna z przepisami, a sąsiad może zgłosić sprawę właściwemu organowi nadzoru budowlanego.
Co jeśli ktoś ma już wyznaczone miejsce na odpady przy płocie sąsiadującym z inną działką budowlaną?
Wejście w życie nowych przepisów nie oznacza, że od 20 września właściciele istniejących domów będą musieli zacząć przesuwać śmietniki o trzy metry. Projekt zawiera bowiem przepisy przejściowe. Zakładają one stosowanie dotychczasowych regulacji do określonych inwestycji rozpoczętych formalnie przed wejściem w życie nowego rozporządzenia – m.in. takich, dla których wcześniej złożono wniosek o pozwolenie na budowę, wydano pozwolenie albo dokonano odpowiedniego zgłoszenia.
Ważne
Nie ma więc podstaw, aby z samego wejścia w życie nowych warunków technicznych wyprowadzać powszechny obowiązek przebudowania legalnie istniejących miejsc gromadzenia odpadów.
Przepisy mogą jednak w pewien sposób dotyczyć obecnych właścicieli nieruchomości. Jeżeli po wejściu w życie rozporządzenia właściciel będzie wykonywał nowe roboty lub tworzył nowe miejsce na odpady, trzeba będzie ocenić, które przepisy będą właściwe dla konkretnej sytuacji.
Zapoznaj się z pełną treścią projektu:
A jeśli śmietnik sąsiada stoi pod naszym oknem?
Niezależnie od przepisów budowlanych sąsiad nie może powodować immisji przekraczających przeciętną miarę. Poza warunkami technicznymi zastosowanie ma bowiem również art. 144 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z jego treścią: „Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.”.
Znaczenie mogą mieć zatem m.in. intensywne zapachy czy zaśmiecanie sąsiedniego terenu. Sąd Najwyższy wskazywał, że tego rodzaju oddziaływania mogą być kwalifikowane jako immisje pośrednie. Przykładem jest sprawa o sygn. akt II CSKP 1062/22.
Należy jednak podkreślić, że przy ocenie, czy doszło do przekroczenia przeciętnej miary, sądy kierują się kryteriami obiektywnymi, a nie subiektywnymi odczuciami osób zamieszkujących dany teren. Pod uwagę bierze się w szczególności warunki panujące w danym środowisku, charakter i intensywność oddziaływań, ich wpływ na zdrowie i życie ludzi, a także motywację osób, których działania mogą stanowić źródło immisji.
Czy zmiany rzeczywiście wejdą w życie 20 września?
Nowe warunki techniczne nie są jeszcze obowiązującym prawem. Z najnowszych informacji wynika, że projekt rozporządzenia został 7 sierpnia 2026 r. notyfikowany Komisji Europejskiej w systemie TRIS. Dokumentacja dotycząca tej procedury wskazuje, że ustawowe upoważnienie przewiduje wydanie nowego rozporządzenia do 20 września 2026 r. Również sam projekt zakłada wejście nowych przepisów w życie z tym dniem.
Według stanu na 13 września 2026 r. rozporządzenie nie zostało jednak opublikowane w Dzienniku Ustaw, a tym samym nowe regulacje nie weszły jeszcze w życie.
Krzysztof Rybak – prawnik, redaktor Forsal.pl, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Zajmuję się tematyką podatków, nieruchomości oraz prawa cywilnego i gospodarczego. W swoich tekstach wyjaśniam zmiany w przepisach i ich praktyczne skutki. Przez lata byłem związany z branżą naukową i rolniczą. Zostałem wyróżniony przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi za osiągnięcia w obszarze rynku konopnego.