Petru: Model anglosaski

Ten tekst przeczytasz w 2 minuty
21 maja 2010, 04:45
Ryszard Petru
Ryszard Petru/DGP
Od momentu kiedy na dobre rozwinął się kryzys grecki, euro zaczęło tracić na wartości w stosunku do dolara. Jeszcze w grudniu za jedno euro można było otrzymać 1,50 dolara, w kwietniu 1,30, a teraz już tylko 1,21. Co więcej, większość graczy na rynku finansowym obstawia dalsze osłabianie euro w kierunku 1,10, a nawet 1:1. Należałoby więc powiedzieć, dlaczego tak się dzieje i co to oznacza dla Europy i dla nas.

Problem Europy nie polega na tym, że Grecja znalazła się w tarapatach. Problemem jest to, że wiele krajów Europy zwiększyło ponad miarę swe deficyty budżetowe, co spowodowało największy od II wojny światowej przyrost zadłużenia. Obawy dotyczą tego, jak i czy poszczególne kraje Europy będą w stanie wyjść z wielkiego zadłużenia. W ostatnim tygodniu Hiszpania i Portugalia ogłosiły plany reform w celu szybkiego ograniczenia deficytu budżetowego. Hiszpania przedstawiała pakiet rozwiązań, które w przyszłym roku mają doprowadzić do obniżenia deficytu do poziomu 6 proc. z 11,2 proc. w 2009 r. i 9,3 proc. w 2010 r. Z kolei Portugalia chce zejść z deficytem z 9,4 proc. w 2009 r. i 7,3 proc. w tym roku do 5,1 proc. w przyszłym. Reformy te zostały wymuszone przez presję rynków finansowych, które żądały coraz wyższej premii za obligacje tych krajów. Widać dziś, że Europa wyciąga wnioski z kryzysu i stara się uniknąć scenariusza greckiego, w którym jedyną deską ratunku była pomoc międzynarodowa. Paradoksalnie jednak rynki finansowe zareagowały negatywnie na te pakiety reform, obawiając się pogłębienia recesji i tym samym kontynuacji problemów z zadłużeniem. W krótkim okresie rynki finansowe mogą mieć rację. Ale w długim okresie moim zdaniem racji nie mają – akurat uzdrawianie finansów publicznych wraz z osłabianiem euro jest jedną z najprostszych dróg wyjścia z kryzysu. Słabsze euro to wzrost konkurencyjności europejskich produktów (co jest istotne szczególnie dla największego eksportera w Europie – Niemiec), a głębokie reformy fiskalne to szansa na bezpieczny długofalowy wzrost.

Jest jednak jedno ale. Wzrost gospodarczy w Europie taki, jaki był przed kryzysem w wielu krajach, nie wystarczy, by bez dodatkowych reform wyjść na stałe z ciężaru długu. Europa w perspektywie najbliższych lat może rozwijać się w tempie 1 – 2 proc., co nie daje szans na obniżenie zadłużenia. Dług można bowiem obniżać poprzez wzrost gospodarczy w przypadku generowania nadwyżki budżetowej, a taka przy tak mizernym wzroście gospodarczym jest mało prawdopodobna. Do tego dochodzi efekt starzejącego się społeczeństwa, czyli perspektywa wzrostu wydatków państwa, i to w nieodległej przyszłości. Innymi słowy, same reformy fiskalne nie wystarczą. Potrzebne są tzw. reformy podażowe, które zwiększają zatrudnienie, aktywność gospodarczą, sprzyjają powstawaniu nowego popytu. Dla przykładu w Grecji bardziej otwarty ma być dostęp do wielu zawodów. W Niemczech już kilka lat temu nieco zliberalizowano reguły prowadzenia handlu. Ale reformy te muszą pójść dalej. Jeśli społeczeństwa Europy chcą wyjść z pułapki i zbliżyć się do tempa wzrostu rzędu 3 – 4 proc., będą zmuszone do reformy państwa w kierunku modelu anglosaskiego. Czyli z otwartym i elastycznym rynkiem pracy, otwartym na pracowników z innych krajów z deregulowanym rynkiem produkcji. Bez takich reform Europę czeka wieloletnia stagnacja. W pewnym sensie podobna do tej, jaka miała miejsce przez prawie dwie dekady w Japonii.

Dziś widać, że dotychczasowy model nie jest w stanie sprostać obecnym wyzwaniom. To, czy Europa będzie się upierać przy swym modelu – z którego politycy wielu krajów są wciąż dumni – czy też będzie w stanie reformować gospodarkę w stronę modelu anglosaskiego, będzie kluczem do odpowiedzi na pytanie o przyszłość Europy.

Źródło: Dziennik Gazeta Prawna
Copyright
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję
Ryszard Petru
Przewodniczy Towarzystwa Ekonomistów Polskich. Główny Doradca Ekonomiczny DemosEuropa. Przewodniczący Rady Nadzorczej DI Investors. Pracował jako dyrektor kierujący pionem analiz, strategii i relacji inwestorskich w PKO BP. Wcześniej był Dyrektorem BRE Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego, jednocześnie był Głównym Ekonomistą Banku odpowiedzialnym za badania makroekonomiczne. Był też Głównym Ekonomistą Banku BPH, gdzie prowadził badania i analizy makroekonomiczne polskiej gospodarki. W Banku Światowym zajmował się reformą finansów publicznych, polityką regionalną i klimatem inwestycyjnym. Doradzał w zagadnieniach związanych z reformami emerytalnymi i finansami publicznymi w krajach Europy Środkowo Wschodniej i Azji Centralnej. Był doradcą Leszka Balcerowicza, Wiceprezesa Rady Ministrów i Ministra Finansów.
Zobacz wszystkie artykuły tego autoraPetru: Ukraina jest de facto bankrutem. Konieczna jest szybka dawka głębokich reform »
Zapisz się na newsletter
Zapraszamy na newsletter Forsal.pl zawierający najważniejsze i najciekawsze informacje ze świata gospodarki, finansów i bezpieczeństwa.

Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich

Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj