Przykład
Po zmianie przepisów możliwe byłoby przyznanie zasiłku celowego w wysokości 2400 zł, wypłacanego w 12 ratach po 200 zł. Osoba otrzymywałaby pieniądze co miesiąc, zgodnie z harmonogramem określonym w decyzji.
Przykład
Podobnie można byłoby przyznać pomoc na zakup żywności, np. 300 zł miesięcznie przez sześć miesięcy, czyli łącznie 1800 zł.
W obu przykładach MOPS przyznał jedno świadczenie wypłacane w częściach, a nie o dwanaście czy sześć odrębnych zasiłków.
Rewolucja w zasiłku celowym się opóźnia. Projekt nadal poza Sejmem
Zmiany przewidziano w projekcie nowelizacji ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw, oznaczonym numerem UD315.
Pierwszą wersję projektu opublikowano 30 września 2025 r. Kolejne dokumenty pojawiły się 2 lipca 2026 r. Rząd planował przyjęcie projektu w IV kwartale 2026 r.
Jednak według stanu na 15 listopada 2026 r. projekt nie został jeszcze skierowany do Sejmu. Nie ma więc numeru druku sejmowego ani ustalonej daty zakończenia prac parlamentarnych.
Oznacza to, że zapowiadana reforma nie weszła jeszcze w życie. Nawet gdyby Rada Ministrów przyjęła projekt przed końcem 2026 r., konieczne byłoby jeszcze przeprowadzenie całej procedury ustawodawczej w Sejmie i Senacie, uzyskanie podpisu prezydenta oraz ogłoszenie ustawy.
Dlatego nie można obecnie wskazać pewnej daty, od której MOPS i GOPS będą mogły stosować nowe rozwiązanie.
Który zasiłek z MOPS jest najpopularniejszy?
W 2025 r. zasiłek celowy otrzymało 280,5 tys. osób, zasiłek okresowy – 188,4 tys. osób, a zasiłek stały – 160,3 tys. osób.
Źródło informacji: Interpelacja nr 17144 w sprawie funkcjonowania systemu wsparcia dla osób starszych link do interpelacji
W MOPS opóźniona ratalność zasiłku. Tego najpopularniejszego [projekt ustawy]
Zasiłek celowy otrzymało w 2025 roku prawie 300 000 osób. To najpopularniejsze świadczenie spośród zasiłków przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej. Nie dziwi więc, że reformę świadczeń w MOPS rząd planował rozpocząć od zasiłku celowego. Reforma się opóźnia. Na czym polega? Załóżmy, że osoba z niepełnosprawnością potrzebuje co miesiąc 400 zł na zakup leków, a MOPS zgadza się przyznać zasiłek celowy na ten cel. Obecnie w ciągu roku musi ona składać szereg wniosków o zasiłek. Po nowelizacji wystarczy jeden wniosek. MOPS będzie wypłacał świadczenie w ratach, zgodnie z zapotrzebowaniem na pieniądze na leki.
Czy zasiłek celowy po nowelizacji stanie się podobnym do zasiłku pielęgnacyjnego 215,84 zł? Niestety nie ...
Zasiłek celowy nadal będzie uznaniowy
Projektowane zmiany sprawią, że zasiłek celowy będzie można wypłacać w ratach nawet przez cały rok. W praktyce może to przypominać sposób działania zasiłku pielęgnacyjnego, który trafia do uprawnionych co miesiąc. Na tym jednak podobieństwa właściwie się kończą.
Najważniejsza różnica dotyczy charakteru obu świadczeń. Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem ustawowym — jeśli ktoś spełnia warunki określone w przepisach, urząd musi go przyznać. Dotyczy to m.in. osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, części osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, dzieci z niepełnosprawnością czy seniorów po 75. roku życia.
Tymczasem zasiłek celowy nadal pozostanie świadczeniem uznaniowym. Oznacza to, że nawet po spełnieniu kryterium dochodowego i wykazaniu trudnej sytuacji życiowej MOPS nie ma obowiązku przyznania pomocy w określonej wysokości. Organ bierze pod uwagę m.in. sytuację materialną wnioskodawcy, jego potrzeby oraz własne możliwości finansowe.
Tylko czasowe wsparcie z MOPS
Kolejna różnica dotyczy czasu wypłaty świadczeń. Zasiłek pielęgnacyjny jest wypłacany stale, dopóki dana osoba spełnia ustawowe warunki. Nie ma tu rocznego limitu decyzji administracyjnej.
Natomiast po nowelizacji zasiłek celowy będzie można wypłacać w ratach maksymalnie przez jeden rok kalendarzowy. Po tym czasie konieczne będzie ponowne złożenie wniosku i przejście całej procedury w MOPS od początku.
Najpopularniejszy jest zasiłek pielęgnacyjny. Pobiera go około miliona osób
Zasiłek celowy jest najpopularniejszy wśród trzech podstawowych zasiłków pieniężnych z ustawy o pomocy społecznej. Ale MOPS i GOPS wypłacają również świadczenia rodzinne. Wśród nich zdecydowanie wyróżnia się zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł miesięcznie. Według danych GUS w 2025 r. pobierało go średnio miesięcznie 935 tys. osób, czyli około miliona. Dla porównania zasiłek celowy otrzymało w ciągu roku około 280 tys. osób.
935 tys. to średnia miesięczna liczba odbiorców zasiłku pielęgnacyjnego, natomiast około 280 tys. odbiorców zasiłku celowego to liczba w skali roku. Różnica metodologii nie zmienia wniosków, co do tego, które świadczenie jest popularniejsze.
Nie wszędzie zasiłek pielęgnacyjny wypłaca MOPS. W Krakowie zajmuje się tym Krakowskie Centrum Świadczeń w Urzędzie Miasta, a w Warszawie – urzędy dzielnic. W wielu innych gminach wypłatami zajmują się MOPS, GOPS lub Centra Usług Społecznych.
Zasiłek pielęgnacyjny ma jedną istotną cechę: pieniądze trafiają do uprawnionych co miesiąc. Nie trzeba co miesiąc występować o kolejne 215,84 zł. Raz przyznane świadczenie jest wypłacane przez okres, na jaki przysługuje.
Czy ratalność zasiłku celowego to początek większej reformy?
Projektowane przepisy mają wprowadzić podobną regularność wypłat zasiłku celowego. MOPS będzie mógł przyznać pomoc na zakup leków czy żywności i wypłacać ją w ratach przez okres nie dłuższy niż rok kalendarzowy.
Czy to początek zmian również w innych zasiłkach? Można wyobrazić sobie system, w którym osoba potrzebująca pomocy nie składa co kilka tygodni kolejnych wniosków o pieniądze na te same potrzeby. MOPS przyznaje świadczenie na określony okres, a wypłaty następują co miesiąc albo co kwartał.
Dla osoby starszej, która regularnie wydaje kilkaset złotych na leki, oznaczałoby to mniej wizyt w ośrodku i mniej formalności. Dla pracowników MOPS – mniej powtarzających się postępowań dotyczących podobnych wydatków.
To jednak na dziś spekulacja. Rząd nie zapowiedział rozszerzenia ratalności na inne zasiłki. Projekt UD315 dotyczy zasiłku celowego.
Zasiłek celowy nie stanie się drugim zasiłkiem pielęgnacyjnym
Między tymi świadczeniami pozostanie zasadnicza różnica. Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje po spełnieniu warunków ustawowych. Każdy uprawniony otrzymuje 215,84 zł miesięcznie, niezależnie od dochodów.
Zasiłek celowy nadal będzie uznaniowy. MOPS może przyznać np. 400 zł miesięcznie na leki, ale nie ma obowiązku przyznania takiej kwoty każdej osobie, która o nią wystąpi. Znaczenie mają sytuacja materialna, potrzeby wnioskodawcy i środki, którymi dysponuje gmina.
Po nowelizacji zmieni się sposób wypłaty. Zamiast kilku odrębnych wypłat przyznawanych na podstawie kolejnych wniosków możliwe będzie przyznanie jednego zasiłku, podzielonego na raty. Nie będzie jednak gwarancji otrzymywania pieniędzy przez cały rok.
Przesłanki przyznania zasiłku pielęgnacyjnego
Zasiłek pielęgnacyjny to od 7 lat 215,84 zł miesięcznie przysługuje niezależnie od dochodów osoby uprawnionej i jej rodziny. Warunki przyznania określa art. 16 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
Zasiłek przysługuje:
- Dziecku z niepełnosprawnością – do ukończenia 16. roku życia, posiadającemu orzeczenie o niepełnosprawności.
- Osobie powyżej 16. roku życia ze znacznym stopniem niepełnosprawności – niezależnie od wieku, w którym powstała niepełnosprawność.
- Osobie powyżej 16. roku życia z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności – jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia.
- Osobie, która ukończyła 75 lat – bez konieczności posiadania orzeczenia o niepełnosprawności.
Nie wystarczy jednak spełnić jednego z tych warunków. Ustawa przewiduje również wyłączenia.
Kiedy zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje?
Świadczenia nie otrzyma osoba:
- uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego, np. wypłacanego przez ZUS wraz z emeryturą lub rentą;
- przebywająca w instytucji zapewniającej nieodpłatne całodobowe utrzymanie;
- której członek rodziny ma prawo do podobnego świadczenia za granicą, chyba że przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego lub umowy międzynarodowe przewidują wyjątek.
Ważne: osoba, która ukończyła 75 lat, nie musi przedstawiać orzeczenia o niepełnosprawności. Jednak jeżeli otrzymuje już dodatek pielęgnacyjny z ZUS, nie może jednocześnie pobierać zasiłku pielęgnacyjnego z gminy.
Ukończył prawo i filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pracował w kancelariach prawnych, prowadził szkolenia prawnicze. Z Grupą INFOR związany od 2003 roku.
Specjalizacja: świadczenia i ubezpieczenia społeczne, ZUS, zasiłki, prawo pracy, cywilne i gospodarcze, prawo administracyjne, podatki, ubezpieczenia społeczne, sektor publiczny.
