Zasiłek celowy otrzymało w 2025 roku prawie 300 000 osób. To najpopularniejsze świadczenie z ustawy o pomocy społecznej. Nie dziwi więc że reformę świadczeń w MOPS rząd planował rozpocząć od zasiłku celowego. Reforma się opóźnia. Na czym polega? Załóżmy że osoba niepełnosprawna potrzebuje często kupować leki za 400 zł. I Mops zgadza się przyznać zasiłek celowy. W praktyce MOPS każdą potrzebę OzN rozpatruje indywidualnie i ta w ciągu roku musi składać szereg wniosków do MOPS o pieniądze. Po nowelizacji będzie to jeden wniosek na cały np. 2027 r. (a raczej 2028 r. jeżeli rzad nie przyspieszy prac nad nowelizacją). Mops będzie wypłacał świadczenie w ratach zgodnie z zapotrzebowaniem na pieniądze na lek.
Przykład
Po zmianie przepisów możliwe byłoby przyznanie zasiłku celowego w wysokości 2400 zł, wypłacanego w 12 ratach po 200 zł. Osoba otrzymywałaby pieniądze co miesiąc, zgodnie z harmonogramem określonym w decyzji.
Przykład
Podobnie można byłoby przyznać pomoc na zakup żywności, np. 300 zł miesięcznie przez sześć miesięcy, czyli łącznie 1800 zł.
W obu przykładach MOPS przyznał jedno świadczenie wypłacane w częściach, a nie o dwanaście czy sześć odrębnych zasiłków.
Który zasiłek z MOPS jest najpopularniejszy?
W 2025 r. zasiłek celowy otrzymało 280,5 tys. osób, zasiłek okresowy – 188,4 tys. osób, a zasiłek stały – 160,3 tys. osób.
Dotyczy to świadczeń z ustawy o pomocy społecznej. Jak uwzględnimy ustawę o świadczeniach rodzinnych, to najpopularniejszy jest zasiłek pielęgnacyjny 215,84 zł
Źródło informacji: Interpelacja nr 17144 w sprawie funkcjonowania systemu wsparcia dla osób starszych link do interpelacji
Czy zasiłek celowy po nowelizacji stanie się podobnym do zasiłku pielęgnacyjnego 215,84 zł? Niestety nie ...
Zasiłek celowy nadal będzie uznaniowy
Projektowane zmiany sprawią, że zasiłek celowy będzie można wypłacać w ratach przez cały rok. W praktyce może to przypominać konstrukcję zasiłku pielęgnacyjnego (wypłata co miesiąc).
Zasiłek pielęgnacyjny jest świadczeniem ustawowym bez elementów uznaniowości "urzędniczej" — jeśli ktoś spełnia warunki określone w przepisach (patrz na koniec artykułu), to otrzyma świadczenie. Dotyczy to m.in.:
- osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności,
- części osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności,
- dzieci z niepełnosprawnością czy
- seniorów po 75. roku życia.
Zasiłek celowy nadal pozostanie świadczeniem uznaniowym. MOPS - nawet po spełnieniu kryterium dochodowego i wykazaniu trudnej sytuacji życiowej - nie ma obowiązku przyznania pomocy w określonej wysokości. Organ bierze pod uwagę m.in. sytuację materialną wnioskodawcy, jego potrzeby oraz własne możliwości finansowe (w stosunku do potrzeb wszystkich zainteresowanych).
Najpopularniejszy jest zasiłek pielęgnacyjny. Pobiera go około miliona osób
Dlaczego powołuję zasiłek pielęgnacyjny dla porównania z celowym? Zasiłek celowy jest najpopularniejszy wśród trzech podstawowych zasiłków pieniężnych z ustawy o pomocy społecznej. Ale MOPS i GOPS wypłacają również świadczenia rodzinne. Wśród nich zdecydowanie wyróżnia się zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 215,84 zł miesięcznie. Według danych GUS w 2025 r. pobierało go średnio miesięcznie 935 tys. osób, czyli około miliona. Dla porównania zasiłek celowy otrzymało w ciągu roku około 280 tys. osób.
935 tys. to średnia miesięczna liczba odbiorców zasiłku pielęgnacyjnego, natomiast około 280 tys. odbiorców zasiłku celowego to liczba w skali roku. Różnica metodologii nie zmienia wniosków, co do tego, które świadczenie jest popularniejsze.
Nie wszędzie zasiłek pielęgnacyjny wypłaca MOPS. W Krakowie zajmuje się tym Krakowskie Centrum Świadczeń w Urzędzie Miasta, a w Warszawie – urzędy dzielnic. W wielu innych gminach wypłatami zajmują się MOPS, GOPS lub Centra Usług Społecznych.
Czy ratalność zasiłku celowego to początek większej reformy?
Projektowane przepisy mają wprowadzić podobną regularność wypłat zasiłku celowego. MOPS będzie mógł przyznać pomoc na zakup leków czy żywności i wypłacać ją w ratach przez okres nie dłuższy niż rok kalendarzowy.
Czy to początek zmian również w innych zasiłkach? Osoba potrzebująca pomocy nie składałaby co kilka miesięcy kolejnych wniosków o pieniądze na zbliżone potrzeby. Byłby jeden wniosek do MOPS i jedna decyzja przyznają świadczenie na określony okres z wypłatą ratalną co miesiąc albo co kwartał.
Dla osoby starszej, która regularnie wydaje kilkaset złotych na leki, oznaczałoby to mniej wizyt w ośrodku i mniej formalności. Dla pracowników MOPS – mniej powtarzających się postępowań dotyczących podobnych wydatków.
To jednak na dziś spekulacja. Rząd nie zapowiedział rozszerzenia ratalności na inne zasiłki. Projekt UD315 dotyczy zasiłku celowego.
Zasiłek celowy nie stanie się drugim zasiłkiem pielęgnacyjnym
Zasiłek celowy nadal będzie uznaniowy. Po nowelizacji zmieni się tylko sposób wypłaty i zamiast np. 4 wniosków w ciągu roku, byłby składany jeden.
Przesłanki przyznania zasiłku pielęgnacyjnego
Zasiłek pielęgnacyjny to od 7 lat 215,84 zł miesięcznie przysługuje niezależnie od dochodów osoby uprawnionej i jej rodziny. Warunki przyznania określa art. 16 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
Zasiłek przysługuje:
- Dziecku z niepełnosprawnością – do ukończenia 16. roku życia, posiadającemu orzeczenie o niepełnosprawności.
- Osobie powyżej 16. roku życia ze znacznym stopniem niepełnosprawności – niezależnie od wieku, w którym powstała niepełnosprawność.
- Osobie powyżej 16. roku życia z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności – jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21. roku życia.
- Osobie, która ukończyła 75 lat – bez konieczności posiadania orzeczenia o niepełnosprawności.
Nie wystarczy jednak spełnić jednego z tych warunków. Ustawa przewiduje również wyłączenia.
Kiedy zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje?
Świadczenia nie otrzyma osoba:
- uprawniona do dodatku pielęgnacyjnego, np. wypłacanego przez ZUS wraz z emeryturą lub rentą;
- przebywająca w instytucji zapewniającej nieodpłatne całodobowe utrzymanie;
- której członek rodziny ma prawo do podobnego świadczenia za granicą, chyba że przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego lub umowy międzynarodowe przewidują wyjątek.
Ważne: osoba, która ukończyła 75 lat, nie musi przedstawiać orzeczenia o niepełnosprawności. Jednak jeżeli otrzymuje już dodatek pielęgnacyjny z ZUS, nie może jednocześnie pobierać zasiłku pielęgnacyjnego z gminy.
Ukończył prawo i filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim. Pracował w kancelariach prawnych, prowadził szkolenia prawnicze. Z Grupą INFOR związany od 2003 roku.
Specjalizacja: świadczenia i ubezpieczenia społeczne, ZUS, zasiłki, prawo pracy, cywilne i gospodarcze, prawo administracyjne, podatki, ubezpieczenia społeczne, sektor publiczny.
