- Ogromna kwota do wzięcia: W ZUS i OFE leżą setki milionów złotych po osobach zmarłych, po które nikt się nie zgłosił.
- Pieniądze nie przepadają: Wniosek o wypłatę środków z subkonta można złożyć w dowolnym momencie, prawo do nich się nie przedawnia.
- Nie tylko dla najbliższej rodziny: Środki trafiają do osób wskazanych przez zmarłego (np. partnera, przyjaciela), a w razie ich braku to do spadkobierców.
- Podział przy wspólności majątkowej: Część oszczędności małżeńskich trafia bezpośrednio na konto ZUS żyjącego współmałżonka, powiększając jego emeryturę.
- Dwie drogi składania wniosku: Procedura różni się w zależności od tego, czy zmarły należał do OFE, czy posiadał wyłącznie subkonto w ZUS.
- Zero kosztów: Wszystkie formalności załatwia się bezpłatnie bezpośrednio w ZUS lub OFE, korzystanie z płatnych pośredników jest zbędne.
Gdy umiera ktoś bliski, pieniądze zwykle schodzą na dalszy plan. Z czasem warto jednak sprawdzić, czy po zmarłym zostały środki, o które można się upomnieć. Chodzi m.in. o subkonto w ZUS i rachunek w OFE, czyli otwartym funduszu emerytalnym. Może się okazać, że zgromadzone przez zmarłego kwoty pomogą uporać się z większymi rodzinnymi problemami finansowymi lub po prostu zasilić budżet domowy, czy przeznaczyć na dowolny cel.
Z danych Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wynika, że tylko w latach 2020-2024 zmarło ponad 42 tys. osób posiadających subkonto w ZUS. Prawie 660 milionów złotych czeka, bo nikt się o nie nie upomniał. Pieniądze te nadal leżą w ZUS, ponieważ bliscy po prostu nie złożyli odpowiedniego wniosku.
ZUS wypłaci pieniądze. Na rachunkach prawie 660 milionów
O sposobie pozyskania pieniędzy osoby zmarłej przypomina Zakład Ubezpieczeń Społecznych i wskazuje na pewne możliwości. Otóż każda osoba uprawniona do dziedziczenia może starać się pozyskać pieniądze, jakie zmarły zgromadził na swym subkoncie. W tym przypadku nie obowiązują żadne terminy i wystarczy po prostu złożyć do ZUS odpowiedni wniosek, a druki znaleźć można na stronie funduszu.
Prawo do dziedziczenia mają osoby wskazane przez zmarłego, który był członkiem OFE oraz tych osób, które do OFE nie przystąpiły, ale urodziły się po 1968 roku. Jeśli zmarły wskazał w ZUS osoby, które mają dziedziczyć po nim pieniądze, to sprawa jest prosta. Jeśli zaś takiej dyspozycji nie złożył, zgromadzone fundusze wchodzą w skład masy spadkowej.
Subkonto ZUS. Jak dostać pieniądze po zmarłym?
Sytuacja z odziedziczeniem pieniędzy po osobie zmarłej wygląda nieco inaczej, gdy ta nie doczekała wieku emerytalnego. Wtedy osoba dziedzicząca zobowiązana jest złożyć w ZUS wniosek o wypłatę pieniędzy z subkonta, a te powinny być wypłacone przez ZUS w ciągu trzech miesięcy.
Poszczególne procedury i przykłady opisujemy niżej tak byście łatwo to zrozumieli i dopasowali każdy możliwy przypadek do własnej sytuacji.
Czym jest subkonto w ZUS i ile można z niego dostać?
Subkonto to wydzielona część konta emerytalnego w ZUS. Trafiają tam realne składki, które po śmierci właściciela podlegają dziedziczeniu i podziałowi. ZUS prowadzi subkonta dla osób:
- urodzonych po 31 grudnia 1968 r.,
- urodzonych w latach 1949-1968 (jeśli należały do Otwartego Funduszu Emerytalnego - OFE).
Ile można dostać? Nie ma jednej odgórnej kwoty, bo wszystko zależy od tego, ile zgromadził zmarły. Pieniądze mogą trafić do jednej osoby lub zostać podzielone między kilku uprawnionych.
Ważne
Osobą wskazaną do odbioru pieniędzy nie musi być członek rodziny. Zmarły mógł za życia upoważnić do tego partnera, przyjaciela czy sąsiada.
Jak dzielone są pieniądze? Uważaj na małżeńską wspólność
Jeśli zmarły pozostawał w związku małżeńskim i obowiązywała w nim wspólność majątkowa:
- Połowa środków z subkonta trafia bezpośrednio na subkonto emerytalne żyjącego małżonka (ta część powiększa jego przyszłą emeryturę i nie jest wypłacana w gotówce na konto bankowe).
- Druga połowa wypłacana jest osobom wskazanym przez zmarłego, a jeśli takich nie było to cała kwota wchodzi do masy spadkowej.
Przykład
Jeśli na subkoncie zmarłego było 40 tys. zł, żyjący małżonek otrzyma 20 tys. zł na swoje konto w ZUS. Pozostałe 20 tys. zł trafi do osób uposażonych lub spadkobierców (np. w gotówce lub przelewem na konto bankowe).
Jak wypłacić pieniądze z ZUS krok po kroku?
Procedura zależy od tego, czy zmarły należał do OFE, czy zgromadził środki wyłącznie w ZUS.
Scenariusz A: Zmarły należał do OFE
- Zgłoś się do funduszu OFE: To tam w pierwszej kolejności składasz dokumenty i informujesz o śmierci bliskiego.
- OFE dzieli środki: Fundusz wypłaca swoją część, a w ciągu 14 dni przekazuje informację do ZUS.
- Wypłata z ZUS: Na podstawie danych z OFE, ZUS wypłaca należną resztę w ciągu 3 miesięcy.
Scenariusz B: Zmarły NIE należał do OFE (lub miał tylko subkonto w ZUS)
- Wniosek składasz od razu bezpośrednio w ZUS.
- Wypełnij formularz USS (Wniosek o transfer lub wypłatę środków z subkonta). Znajdziesz go na stronie ZUS oraz w PUE/eZUS.
Pieniądze ze spadku i brak informacji o OFE. Co zrobić?
Gdy pieniądze weszły do spadku: Do wniosku musisz dołączyć dokument potwierdzający prawo do dziedziczenia, zwykle to jest prawomocne postanowienie sądu o nabyciu spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia od notariusza.
Gdy nie wiesz, w jakim OFE był zmarły: Możesz złożyć do ZUS zapytanie w tej sprawie (dołączając dokument potwierdzający dziedziczenie). ZUS ma 30 dni na udzielenie odpowiedzi.
Zmarły był już na emeryturze? Możesz dostać tzw. wypłatę gwarantowaną
Samo przejście na emeryturę nie oznacza, że oszczędności z subkonta przepadły:
- Przejście kobiety na emeryturę w wieku 60 lat nadal pozostawia opcję podziału środków z subkonta.
- Jeśli zmarły osiągnął wiek 65 lat i pobierał emeryturę docelową, rodzinie może przysługiwać tzw. wypłata gwarantowana.
- Kluczowy warunek: Śmierć emeryta musi nastąpić w ciągu 3 lat od miesiąca, w którym po raz pierwszy wypłacono mu tę emeryturę.
Pamiętaj: Nie masz ograniczeń czasowych!
O wypłatę środków z subkonta ZUS można wystąpić nawet po wielu latach bo prawo do tych pieniędzy nie przedawnia się. Musisz jedynie przedstawić dokumenty potwierdzające Twoje prawa do środków.
Ważne
Nie płać pośrednikom! Płatne firmy oferujące "odzyskiwanie pieniędzy z ZUS" nie są do niczego potrzebne. Wszystkie formalności załatwisz bezpłatnie sam, a pracownicy ZUS pomogą Ci ustalić, jakie dokumenty musisz przygotować.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Ile mam czasu na złożenie wniosku o pieniądze z subkonta ZUS po zmarłym?
Nie ma żadnego terminu ograniczonego czasem. O wypłatę lub transfer środków z subkonta możesz ubiegać się nawet po wielu latach od śmierci bliskiej osoby, bo prawo do tych pieniędzy się nie przedawnia.
Czy pieniądze z subkonta ZUS zawsze dostaje rodzina?
Nie zawsze. Jeśli zmarły za życia wyznaczył konkretne osoby do otrzymania środków (tzw. osoby uposażone), to one mają pierwszeństwo. Mogą to być osoby niespokrewnione, np. partner, sąsiad czy przyjaciel. Jeśli nikt nie został wskazany, pieniądze wchodzą w skład masy spadkowej.
Jak sprawdzić, czy zmarły w ogóle miał subkonto w ZUS lub należał do OFE?
O takie informacje można wystąpić bezpośrednio do ZUS. Musisz jednak posiadać do tego podstawę prawną, do zapytania należy załączyć dokument potwierdzający prawo do dziedziczenia (np. akt poświadczenia dziedziczenia od notariusza lub postanowienie sądu). ZUS odpowiada na takie wnioski w ciągu 30 dni.
Co dzieje się z pieniędzmi, jeśli zmarły był w związku małżeńskim?
Jeżeli między małżonkami obowiązywała wspólność majątkowa, połowa środków zgromadzonych na subkoncie trafia na subkonto ZUS żyjącego małżonka i powiększa jego przyszłą emeryturę. Druga połowa wypłacana jest osobom wskazanym lub dziedziczona na ogólnych zasadach.
Czy można odzyskać pieniądze, jeśli zmarły pobierał już emeryturę?
Tak, jest to możliwe w ramach tzw. wypłaty gwarantowanej, ale pod jednym kluczowym warunkiem: śmierć emeryta (mającego co najmniej 65 lat i pobierającego docelową emeryturę) musiała nastąpić w ciągu 3 lat od miesiąca, w którym po raz pierwszy wypłacono mu świadczenie.
Ile kosztuje załatwienie formalności w ZUS?
Procedura jest całkowicie bezpłatna. Wniosek (formularz USS) składa się bez żadnych opłat w placówce ZUS lub przez internet (eZUS/PUE). Pracownicy ZUS pomagają w ustaleniu kroków i kompletowaniu dokumentów, dlatego nie warto płacić zewnętrznym firmom pośredniczącym.
Anna Zdrowiecka jest dziennikarką i redaktorką specjalizującą się w szeroko rozumianej tematyce konsumenckiej. Pisze o zmianach, usługach, nowych rozwiązaniach oraz codziennych problemach, które mogą wpływać na decyzje i wydatki czytelników. Publikuje w serwisach Infor.pl, Dziennik.pl, Forsal.pl i Zdrowiego.pl.
W swoich artykułach porusza między innymi tematykę domowych poradników, zakupów, usług, technologii użytkowej, telekomunikacji oraz praw konsumenta. Skupia się przede wszystkim na praktycznym znaczeniu opisywanych zmian, wyjaśnia, kogo dotyczą, co oznaczają w codziennym życiu i na co warto zwrócić uwagę.
Stawia na prosty, zrozumiały język, rzetelne źródła oraz informacje, które pomagają czytelnikom podejmować świadome decyzje.
