Kary pieniężne w Kodeksie pracy – podstawowe zasady

Zgodnie z art. 108 Kodeksu pracy, kara pieniężna może zostać nałożona na pracownika wyłącznie w ściśle określonych przypadkach. Ustawodawca celowo ograniczył to uprawnienie, aby zapobiec nadużyciom.

Kara pieniężna jest dopuszczalna tylko za:

  • naruszenie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,
  • naruszenie przepisów przeciwpożarowych,
  • opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia,
  • stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy.

Wysokość kary została również ograniczona:

  • za jedno przewinienie – maksymalnie równowartość jednodniowego wynagrodzenia,
  • łącznie w danym miesiącu – nie więcej niż 1/10 wynagrodzenia przypadającego do wypłaty.

Najniższa krajowa a kara pieniężna – punkt wyjścia do obliczeń

Przy pełnym etacie punktem odniesienia jest minimalne wynagrodzenie za pracę, które w 2026 roku wynosi 4 806 zł brutto miesięcznie.

Po uwzględnieniu:

  • składek ZUS,
  • zaliczki na podatek dochodowy,
  • standardowych kosztów uzyskania przychodu,
  • braku dodatkowych ulg,

pracownik otrzymujący płacę minimalną uzyskuje około 3 550–3 600 zł netto miesięcznie.

To właśnie ta kwota ma znaczenie przy ustalaniu realnej wysokości kary pieniężnej.

Jak obliczyć dniówkę netto przy minimalnym wynagrodzeniu?

Kodeks pracy posługuje się pojęciem „jednodniowego wynagrodzenia”, które w praktyce oblicza się poprzez podział wynagrodzenia netto przez liczbę dni roboczych w danym miesiącu.

Przykładowe wyliczenie:

  • wynagrodzenie netto: 3 600 zł,
  • liczba dni roboczych w miesiącu: 21.

3 600 zł ÷ 21 dni = ok. 171 zł netto za jeden dzień pracy

W zależności od kalendarza:

  • przy 20 dniach roboczych dniówka wyniesie ok. 180 zł netto,
  • przy 22 dniach roboczych – ok. 164 zł netto.

Co to oznacza w praktyce?

Dla pracownika otrzymującego minimalne wynagrodzenie oznacza to, że:

  • maksymalna kara pieniężna za jedno przewinienie nie może przekroczyć ok. 160–180 zł netto,
  • pracodawca nie ma prawa dowolnie ustalać „stawek kar” (np. 200 czy 300 zł),
  • każde potrącenie musi mieścić się w granicach określonych przez Kodeks pracy i zachować pełną procedurę formalną.

Limit kary pieniężnej przy minimalnym wynagrodzeniu

Kara pieniężna w prawie pracy nie jest narzędziem uznaniowym. Jej wysokość jest ściśle powiązana z wynagrodzeniem pracownika, a przy płacy minimalnej realna dniówka netto wynosi obecnie około 170 zł. Każde potrącenie przekraczające ten poziom — nawet przy poważnym naruszeniu obowiązków — stanowi naruszenie przepisów prawa pracy i może zostać skutecznie zakwestionowane.