Subskrybuj nas na Youtube
Zapisz się na newsletter
Weryfikacja klasy posiadanego urządzenia grzewczego oraz skompletowanie odpowiedniej dokumentacji to kluczowe kroki dla każdego właściciela domu, zwłaszcza w obliczu zaostrzających się przepisów środowiskowych. Najbardziej wiarygodnym źródłem informacji o parametrach technicznych kotła jest tabliczka znamionowa, czyli metalowa plakietka umieszczona na obudowie. Powinny znajdować się na niej dane dotyczące modelu, mocy, numeru normy oraz klasy emisyjnej, która w polskich warunkach najczęściej odnosi się do standardu PN-EN 303-5:2012. Wyróżnia się klasy 3, 4 oraz najwyższą 5, przy czym urządzenia spełniające tę ostatnią normę oferują najwyższą sprawność i najniższą emisję zanieczyszczeń, co pozwala na ich bezterminowe użytkowanie w większości regionów. W sytuacji, gdy tabliczka jest nieczytelna lub jej brakuje, kocioł z mocy prawa uznaje się za bezklasowy, co nakłada na właściciela obowiązek jego wymiany w terminie wskazanym przez lokalne prawo.
Jak sprawdzić klasę pieca i dokumenty?
Oprócz oględzin fizycznych urządzenia, niezbędna jest analiza dokumentacji technicznej, takiej jak instrukcja obsługi, karta produktu oraz certyfikat CE. W przypadku nowszych kotłów o mocy do 500 kW kluczowe jest potwierdzenie zgodności z wymogami unijnego standardu Ecodesign, który od 2018 roku jest warunkiem dopuszczenia sprzętu do obrotu w Unii Europejskiej. Posiadanie dowodów zakupu i protokołów montażu jest niezwykle istotne podczas kontroli przeprowadzanych przez uprawnione służby, gdyż pozwala uniknąć dotkliwych kar finansowych, które w przypadku naruszenia uchwał antysmogowych mogą sięgać nawet 5000 zł. Dbałość o niską emisję ma również wymiar zdrowotny, ponieważ liczne badania naukowe potwierdzają bezpośredni związek między pyłami zawieszonymi z domowych palenisk a wzrostem zachorowań na choroby układu oddechowego oraz zwiększoną śmiertelnością z przyczyn sercowo-naczyniowych.
Do którego roku można palić w piecach "kopciuchach"?
Harmonogram wycofywania przestarzałych źródeł ciepła jest zróżnicowany w zależności od województwa, jednak ogólny trend zmierza ku całkowitemu wyeliminowaniu tzw. kopciuchów. Od 1 stycznia 2026 roku w regionach takich jak Podkarpacie czy Śląsk wchodzą w życie rygorystyczne zakazy eksploatacji kotłów bezklasowych. W województwie łódzkim pojawia się wymóg doposażenia starszych urządzeń w systemy filtrujące, natomiast w świętokrzyskim przepisy od lipca 2026 roku ograniczą użytkowanie nawet nowoczesnych kotłów klasy 5, jeśli budynek ma dostęp do sieci gazowej lub ciepłowniczej. Dla większości kraju lata 2027-2028 będą ostatecznym terminem na pozbycie się urządzeń klasy 3 i 4. Właściciele muszą pamiętać, że proces likwidacji starego pieca powinien zostać potwierdzony protokołem wystawionym przez instalatora oraz dokumentem utylizacji ze skupu złomu lub punktu selektywnej zbiórki odpadów.
Do którego roku trzeba wymienić piec? Terminy wymiany według klasy i województw
Większość województw, w tym dolnośląskie, małopolskie czy mazowieckie, zakończyła już etap wycofywania najbardziej emisyjnych kotłów bezklasowych. Obecnie działania koncentrują się na urządzeniach klasy 3 i 4, których czas eksploatacji w regionach takich jak Wielkopolska, Kujawy czy Pomorze upływa najczęściej z końcem 2027 lub 2028 roku. Po tym okresie w domach jednorodzinnych dopuszczalne będzie korzystanie wyłącznie z jednostek spełniających standard Ecodesign lub klasę 5, a także z pomp ciepła i kotłów gazowych. Należy pamiętać, że oprócz certyfikatów urządzenia, właściciele korzystający z dofinansowań muszą przechowywać pełną dokumentację fotograficzną i rozliczeniową, aby uniknąć konieczności zwrotu przyznanych środków.
Czy w 2026 roku będzie dofinansowanie do wymiany pieca?
W 2026 roku głównym źródłem finansowania wymiany ogrzewania pozostaje program Czyste Powietrze, który po reformach z końcówki 2025 roku oferuje wsparcie sięgające nawet 136 200 zł. Nowe zasady kładą ogromny nacisk na kompleksowość działań, co oznacza, że sama wymiana kotła bez poprawy izolacji budynku może nie wystarczyć do otrzymania pełnej dotacji. Obowiązkowy audyt energetyczny ocenia efektywność domu i może nakazać jednoczesne docieplenie ścian czy wymianę stolarki okiennej. Równolegle dostępny jest program Moje Ciepło dla nowych budynków oraz ulga termomodernizacyjna, pozwalająca odliczyć od dochodu do 53 000 zł. Wprowadzenie list rekomendowanych wykonawców przez NFOŚiGW ma na celu ochronę inwestorów przed nieuczciwymi praktykami rynkowymi.
Wymiana pieców a przepisy lokalne
W Polsce terminy wymiany pieców wynikają z wojewódzkich uchwał antysmogowych, a niekiedy miasta (np. Kraków, Wrocław czy Poznań) mają jeszcze bardziej rygorystyczne przepisy lokalne. Na podstawie ogólnych przepisów obowiązujących w 2026 roku, sytuacja wygląda następująco:
- Jeśli mieszkasz w województwie śląskim: Termin wymiany najstarszych "kopciuchów" (eksploatowanych od 5 do 10 lat od daty produkcji) minął z końcem 2025 roku. Od 1 stycznia 2026 roku używanie takich urządzeń jest już nielegalne.
- Jeśli mieszkasz w województwie podkarpackim: Od 1 stycznia 2026 roku obowiązuje całkowity zakaz używania kotłów bezklasowych.
- Jeśli mieszkasz w województwie łódzkim: Od początku 2026 roku musisz posiadać urządzenia filtrujące, jeśli Twój piec lub kominek zamontowano przed majem 2018 roku.
- Jeśli mieszkasz w województwie świętokrzyskim: Od lipca 2026 roku wchodzi w życie jeden z najsurowszych zakazów w kraju, obejmujący nawet kotły klasy 5, jeśli masz techniczną możliwość podpięcia się do sieci gazowej lub ciepłowniczej.
